Tahdit Kodu Nedir? Giriş Yasağının Kaldırılması İçin Neler Yapılabilir?

Tahdit kodları, kanunda ve idari düzenlemelerde sayılan çeşitli sebeplerle uygulanabilir. Başlıca örnekler şunlardır:

• ikamet izni süresinin ihlal edilmiş olması (vize veya ikamet izni süresinden fazla Türkiye'de kalma),
• sınır dışı etme kararı verilmiş olması,
• kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturulduğunun değerlendirilmesi,
• sahte belge kullanımı veya kaçak yollarla giriş-çıkış girişimi,
• adli bir suça karışıldığının tespiti,
• muvazaalı evlilik veya benzeri usulsüz işlem tespiti,
• daha önce idari gözetim altına alınmış olma,
• çalışma izni ihlali (izinsiz çalışma tespiti).

Her kod, farklı bir sebebe ve farklı bir süreye karşılık gelir; bazı kodlar belirli bir süre sonunda kendiliğinden kalkarken bazıları kalıcı niteliktedir veya idarenin ayrıca değerlendirme yapmasını gerektirir.

Kişinin üzerinde tahdit kodu bulunup bulunmadığı, ilgili göç idaresi birimine yapılacak başvuru ile veya bir ikamet/çalışma izni başvurusu sırasında ortaya çıkabilir. Uygulamada birçok kişi, ancak bir başvurusu defalarca reddedildikten sonra üzerinde bir kod bulunduğunu fark etmektedir. Bu nedenle Türkiye'ye giriş sorunu yaşayan veya başvuruları sürekli reddedilen kişilerin öncelikle bu konuyu netleştirmesi önerilir.

Tahdit kodu, kodun türüne göre şu sonuçları doğurabilir:

• Türkiye sınırından giriş yapılamaması,
• ikamet izni başvurusunun reddedilmesi,
• çalışma izni başvurusunun reddedilmesi,
• vize başvurusunun reddedilmesi,
• havalimanında veya sınır kapısında geri çevrilme.

Bazı kodlar belirli bir süre için (örneğin belirli yıl sayısı) geçerliyken, bazı kodlar kişinin durumu değişmedikçe süresiz olarak uygulanmaya devam edebilir.

Tahdit kodunun kaldırılması için başlıca şu yollar izlenebilir:

• kodun konulma sebebinin ortadan kalktığının (örneğin sınır dışı etme kararının iptal edilmiş olması, ihlalin düzeltilmiş olması) idareye somut belgelerle gösterilmesi,
• ilgili göç idaresi birimine doğrudan başvurarak kodun kaldırılması talep edilmesi,
• kodun dayanağı olan idari işlemin (örneğin sınır dışı etme kararının) hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idare mahkemesinde iptal davası açılması,
• kod, ayrı bir idari işlem niteliği taşıyorsa doğrudan kodun kaldırılması istemiyle idari başvuru ve gerekirse dava yoluna gidilmesi.

Kodun kaldırılması sürecinde, kodun hangi tarihte ve hangi gerekçeyle konulduğunun tam olarak tespit edilmesi, izlenecek hukuki yolun doğru belirlenmesi bakımından kritik önem taşır.

Tahdit kodlarının önemli bir kısmı, sınır dışı etme kararlarına bağlı olarak uygulanır. Bu durumda, sınır dışı etme kararı hukuka aykırı bulunup iptal edilirse, buna bağlı tahdit kodunun da kaldırılması talep edilebilir. Bu nedenle sınır dışı etme kararına karşı süresi içinde dava açılması, yalnızca kararın kendisi değil, ona bağlı uzun vadeli giriş yasağı bakımından da önemlidir.

İdarenin tahdit kodunun kaldırılması talebini reddetmesi hâlinde, bu ret kararına karşı da idari işlemlere ilişkin genel yollar (idari itiraz, idare mahkemesinde iptal davası) izlenebilir. Bu davalarda idarenin ret gerekçesinin somut ve güncel olup olmadığı, kişinin durumundaki değişikliklerin gerçekten değerlendirilip değerlendirilmediği incelenir.

Tahdit kodu ile ilgili işlemlere karşı açılacak davalarda görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetkili mahkeme, işlemi tesis eden idari makamın bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Dava açma süresi İYUK m. 7 uyarınca işlemin ilgiliye tebliğinden itibaren işlemeye başlar. Ancak tahdit kodları çoğu zaman kişiye ayrıca tebliğ edilmediğinden, süre başlangıcı ve öğrenme tarihinin tespiti bu davalarda özellikle önemli bir tartışma konusudur.

Türkiye'ye tanınan vize veya vize muafiyeti süresinin aşılması, uygulamada en sık karşılaşılan tahdit kodu sebeplerinden biridir. Bu tür kodlar genellikle ihlalin süresine bağlı olarak kademeli bir yasaklama süresi öngörür; kısa süreli aşımlarda daha kısa, uzun süreli veya tekrarlanan aşımlarda daha uzun süreli giriş yasağı uygulanabilir. İhlalin gerçekleştiği tarih, süresi ve varsa idareye yapılan bilgilendirme (örneğin sağlık sorunu, uçuş iptali gibi mücbir sebepler), kodun süresinin ve kaldırılabilirliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Bir kişinin havalimanında veya sınır kapısında geri çevrilmesi, çoğu zaman önceden konulmuş bir tahdit koduna dayanır; ancak bazı hâllerde geri çevirme, o anki belge eksikliği veya farklı bir anlık değerlendirmeden de kaynaklanabilir. Geri çevrilen kişinin, bu işlemin gerekçesini ve dayandığı kaydı öğrenmesi, sonraki başvurularda aynı sorunla tekrar karşılaşmaması bakımından büyük önem taşır. Bu bilgi, ilgili dış temsilcilik veya göç idaresi birimine yapılacak yazılı başvuru ile talep edilebilir.

Tahdit kodu bulunan kişi çoğunlukla Türkiye dışında bulunduğundan, kaldırma sürecinin bir avukat aracılığıyla vekâletle takip edilmesi pratik bir çözüm sunar. Bu sayede kişinin Türkiye'ye fiilen giriş yapmasını beklemeden, gerekli başvuru ve varsa dava süreci yürütülebilir. Vekâletnamenin yurt dışındaki Türk konsolosluğunda veya o ülkenin yetkili makamlarınca usulüne uygun düzenlenmiş ve gerekiyorsa apostil şerhi taşıması gerekir.

Tahdit kodunun kaldırılması için iki temel strateji karşılaştırılmalıdır: kodun kanunda veya idari uygulamada öngörülen süresinin dolmasını beklemek ya da kodun dayanağı işlemin hukuka aykırılığını ileri sürerek dava açmak. Kodun süresi kısa ve yakın tarihte dolacaksa bazen beklemek daha pratik bir çözüm olabilir; ancak kodun süresiz nitelikte olduğu veya dava için güçlü hukuki dayanaklar bulunduğu hâllerde dava yolu daha hızlı ve kesin bir sonuç sağlayabilir. Bu tercih, somut olayın koşullarına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Türkiye'de eşi, çocuğu veya diğer yakın aile bireyleri bulunan kişiler bakımından tahdit kodunun kaldırılması talebi değerlendirilirken, aile birliğinin korunması ilkesi de dikkate alınabilir. Bu durumda kod kaldırma talebiyle birlikte aile bağını gösteren belgelerin (evlilik cüzdanı, çocuğun doğum belgesi, ortak ikametgah kayıtları gibi) sunulması, idarenin veya mahkemenin değerlendirmesinde destekleyici bir unsur olabilir.

• Başvurunun neden reddedildiğini araştırmadan tekrar tekrar aynı başvuruyu yapmak,
• kodun dayanağı olan asıl işlemi (örneğin sınır dışı etme kararını) süresinde dava konusu yapmamak,
• kodun türünü ve süresini netleştirmeden hukuki yol seçmek,
• tebliğ edilmemiş bir işleme karşı dava açma süresinin hiç işlemeyeceğini düşünüp süresiz beklemek,
• kaldırma talebini destekleyici somut belge sunmadan yalnızca dilekçeyle başvurmak.

Tahdit kodları, fark edilmediği sürece yabancının Türkiye ile ilişkisini uzun yıllar olumsuz etkileyebilecek idari kayıtlardır. Kodun türünün, konulma sebebinin ve dayanağı olan işlemin doğru tespiti, kaldırma sürecinin başarısı bakımından belirleyicidir. Tahdit kodunun sorgulanması, kaldırılması ve buna bağlı dava süreçleri için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.