Medeni Usul Hukuku · · ≈2 dk okuma
HMK 387: Çekişmesiz Yargı Kararlarına Karşı İstinaf
Çekişmesiz yargı kararlarında hukuki yarar, öğrenmeden başlayan iki haftalık istinaf süresi ve BAM kararlarının kesinliği HMK 387 kapsamında açıklanır.
Vesayet, gaiplik, mirasçılık belgesi ve benzeri çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar, klasik iki taraflı dava yapısından farklıdır. Buna rağmen hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanun hükümleri saklı olmak üzere HMK 387 uyarınca istinaf yoluna başvurabilir.
Hukuki Çerçeve ve Kavram
Çekişmesiz yargıda “taraf” yerine çoğu kez “ilgili” kavramı kullanılır. Kanun yoluna başvurabilmek için kararın kişinin hukuki durumunu etkilemesi ve başvuruda korunmaya değer bir menfaat bulunması gerekir.
HMK Hükmü
(1) Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, bu Kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabilirler.
Düzenlemenin Kapsamı
HMK 387 genel kuraldır. Özel kanunda farklı başvuru yolu, süre veya kesinlik düzenlemesi varsa öncelikle o hüküm uygulanır. Ayrıca çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm etkisi, işin niteliğine göre sınırlı olabilir; koşullar değiştiğinde kararın değiştirilmesi veya kaldırılması gündeme gelebilir.
Başvuru ve İnceleme Usulü
İstinaf dilekçesinde ilgililik sıfatı ve hukuki yarar açıklanmalı, kararın ne zaman öğrenildiği belgelenmeli ve hukuka aykırılık nedenleri gösterilmelidir. Başvuru kararı veren ilk derece mahkemesine sunulur.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Süre kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Bu yönüyle tebliğden başlayan genel istinaf süresinden ayrılır. Ancak öğrenme tarihinin tartışmalı olmaması için tebligat, UYAP kaydı veya dosya inceleme tutanağı önem taşır.
İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
İlgililik sıfatını gösteren nüfus kayıtları, mirasçılık ilişkisi, vesayet belgeleri, tapu kayıtları veya koruma ilişkisinin belgeleri sunulabilir. Kararın kişiyi nasıl etkilediği soyut bırakılmamalıdır.
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.02.2020 tarihli, 2019/2790 E., 2020/1242 K. sayılı kararında çekişmesiz yargı işlerinde ilk derece kararlarının istinaf edilebildiği; HMK 362/1-ç uyarınca BAM kararlarının ise kesin olduğu ve temyiz edilemeyeceği kabul edilmiştir.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğrenme tarihinin esas alınması, çekişmesiz yargıda ilgililerin her zaman başlangıçta dosyada yer almamasından kaynaklanır. Buna karşılık sürenin belirsiz uzamasını önlemek için öğrenme olgusunun somutlaştırılması gerekir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Başvuru sahibi, yalnızca kararın yanlış olduğunu değil, neden “ilgili” sayıldığını da açıklamalıdır. BAM kararının temyiz edilemeyeceği göz önüne alınarak istinaf dilekçesi tüm maddi ve hukuki itirazları içermelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- İki haftalık süreyi her durumda tebliğden başlatmak
- Hukuki yararı açıklamamak
- Özel kanundaki farklı başvuru yolunu gözden kaçırmak
- BAM kararını temyiz edilebilir sanmak
- Öğrenme tarihini belgelememek
Hukuki Değerlendirme
Çekişmesiz yargıda kanun yolu başvurusu, “davacı-davalı” kalıbıyla değil ilgililik ve hukuki yarar üzerinden kurulmalıdır. Öğrenme tarihinin doğru belirlenmesi ve özel kanunun kontrolü başvurunun temelidir.
Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynak ve Doğrulama Notları
- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- Yargıtay 11. HD, 12.02.2020, 2019/2790 E., 2020/1242 K.
Sık Sorulan Sorular
Karardan etkilenen ve hukuki yararı bulunan ilgililer.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.