HMK 387: Çekişmesiz Yargı Kararlarına Karşı İstinaf
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Çekişmesiz yargı kararlarında hukuki yarar, öğrenmeden başlayan iki haftalık istinaf süresi ve BAM kararlarının kesinliği HMK 387 kapsamında açıklanır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 387
Kararlara karşı başvuru yolları
(1) Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, bu Kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabilirler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Vesayet, gaiplik, mirasçılık belgesi ve benzeri çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar, klasik iki taraflı dava yapısından farklıdır. Buna rağmen hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanun hükümleri saklı olmak üzere HMK 387 uyarınca istinaf yoluna başvurabilir.
i. Hukuki Çerçeve ve Kavram
Çekişmesiz yargıda “taraf” yerine çoğu kez “ilgili” kavramı kullanılır. Kanun yoluna başvurabilmek için kararın kişinin hukuki durumunu etkilemesi ve başvuruda korunmaya değer bir menfaat bulunması gerekir.
ii. HMK Hükmü
(1) Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, bu Kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabilirler.
iii. Düzenlemenin Kapsamı
HMK 387 genel kuraldır. Özel kanunda farklı başvuru yolu, süre veya kesinlik düzenlemesi varsa öncelikle o hüküm uygulanır. Ayrıca çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm etkisi, işin niteliğine göre sınırlı olabilir; koşullar değiştiğinde kararın değiştirilmesi veya kaldırılması gündeme gelebilir.
iv. Başvuru ve İnceleme Usulü
İstinaf dilekçesinde ilgililik sıfatı ve hukuki yarar açıklanmalı, kararın ne zaman öğrenildiği belgelenmeli ve hukuka aykırılık nedenleri gösterilmelidir. Başvuru kararı veren ilk derece mahkemesine sunulur.
v. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Süre kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Bu yönüyle tebliğden başlayan genel istinaf süresinden ayrılır. Ancak öğrenme tarihinin tartışmalı olmaması için tebligat, UYAP kaydı veya dosya inceleme tutanağı önem taşır.
vi. İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
İlgililik sıfatını gösteren nüfus kayıtları, mirasçılık ilişkisi, vesayet belgeleri, tapu kayıtları veya koruma ilişkisinin belgeleri sunulabilir. Kararın kişiyi nasıl etkilediği soyut bırakılmamalıdır.
vii. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.02.2020 tarihli, 2019/2790 E., 2020/1242 K. sayılı kararında çekişmesiz yargı işlerinde ilk derece kararlarının istinaf edilebildiği; HMK 362/1-ç uyarınca BAM kararlarının ise kesin olduğu ve temyiz edilemeyeceği kabul edilmiştir.
viii. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğrenme tarihinin esas alınması, çekişmesiz yargıda ilgililerin her zaman başlangıçta dosyada yer almamasından kaynaklanır. Buna karşılık sürenin belirsiz uzamasını önlemek için öğrenme olgusunun somutlaştırılması gerekir.
ix. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Başvuru sahibi, yalnızca kararın yanlış olduğunu değil, neden “ilgili” sayıldığını da açıklamalıdır. BAM kararının temyiz edilemeyeceği göz önüne alınarak istinaf dilekçesi tüm maddi ve hukuki itirazları içermelidir.
x. Sık Yapılan Hatalar
- İki haftalık süreyi her durumda tebliğden başlatmak
- Hukuki yararı açıklamamak
- Özel kanundaki farklı başvuru yolunu gözden kaçırmak
- BAM kararını temyiz edilebilir sanmak
- Öğrenme tarihini belgelememek
xi. Hukuki Değerlendirme
Çekişmesiz yargıda kanun yolu başvurusu, “davacı-davalı” kalıbıyla değil ilgililik ve hukuki yarar üzerinden kurulmalıdır. Öğrenme tarihinin doğru belirlenmesi ve özel kanunun kontrolü başvurunun temelidir.
xii. Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xiii. Kaynak ve Doğrulama Notları
- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- Yargıtay 11. HD, 12.02.2020, 2019/2790 E., 2020/1242 K.
Sık Sorulan Sorular
Karardan etkilenen ve hukuki yararı bulunan ilgililer.
Konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Çekişmesiz Yargı kısmında (m. 382-388) yer alır.
Çekişmesiz Yargı — İlgili Maddeler
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 34HMK Madde 34 Kapsamında Hâkimin Yasaklılık SebepleriÜçüncü derece · HMK m. 362 ve HMK m. 35 üzerinden
- HMK 39HMK Madde 39: Hâkimin Çekilme Kararının İncelenmesiÜçüncü derece · HMK m. 362 ve HMK m. 35 üzerinden
- HMK 37HMK Madde 37: Hâkimin Bizzat Çekilmemesi HâliÜçüncü derece · HMK m. 362 ve HMK m. 43 üzerinden
Bu Maddeyi Uygulayan Yazılar
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.