Hukukta İyiniyet ve Dürüstlük Kuralı
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
TMK 2 ve 3 kapsamında dürüstlük kuralı ile iyiniyetin farkı, iyiniyet karinesi, özen yükümlülüğü, ispat ve hakkın kötüye kullanılması açıklanmıştır.
i. Dürüstlük kuralı: TMK 2
Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bu, tarafların kişisel kanaatinden bağımsız, objektif bir davranış ölçüsüdür. Makul, güvenilir ve dürüst bir kişinin aynı koşullarda nasıl davranacağı esas alınır.
ii. Hakkın kötüye kullanılması
Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Yetkinin yalnız karşı tarafa zarar vermek için kullanılması, önceki davranışla çelişen talep, uzun süre güven yaratıldıktan sonra biçimsel hakka dayanılması ve hakkın amacına aykırı kullanılması bu kapsamda tartışılabilir. Ancak TMK m. 2, her adaletsiz görülen sonucu düzeltmek için sınırsız bir araç değildir.
iii. İyiniyet: TMK 3
Kanunun iyiniyete hukuki sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır. Buradaki iyiniyet, bir hakkın kazanılmasına veya hukuki sonucun doğmasına engel olguyu bilmemek ve gereken özen gösterilse de bilebilecek durumda olmamaktır.
iv. İyiniyet karinesi ve özen
İyiniyet kural olarak karine sayılır; karşı taraf aksini ispatlayabilir. Bununla birlikte durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz. Tapu, sicil, zilyetlik, vekâlet yetkisi veya şirket temsil kaydı gibi alanlarda araştırma yükümlülüğü somut olayın niteliğine göre değişir.
v. İyiniyetin korunduğu başlıca alanlar
Taşınır mülkiyetinin yetkisiz kişiden kazanılması, tapu siciline güven, zamanaşımıyla kazanma, geçersiz evlilikte eşin durumu ve sebepsiz zenginleşme gibi birçok kurumda iyiniyetin özel sonucu vardır. İyiniyet ancak kanunun koruma bağladığı yerde sonuç doğurur; genel bir 'haklılık' ölçüsü değildir.
vi. İspat
İyiniyetin varlığı karine olsa da karşı taraf, kişinin gerçek durumu bildiğini veya gereken özeni göstermediğini belge, yazışma, sicil kaydı, tanık ve olayların akışıyla ispatlayabilir. Dürüstlük kuralına aykırılık ise davranışların bütünü ve yarattığı güven üzerinden değerlendirilir.
vii. Sık yapılan hatalar
viii. Hukuki Değerlendirme
İyiniyet kişinin bilgi durumuna, dürüstlük kuralı ise davranış biçimine ilişkindir. Bir uyuşmazlıkta hangi kurumun uygulanacağı, hukuki sonucun kanunda neye bağlandığı belirlenerek tespit edilmelidir.
ix. Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri, işlem ve dava tarihleri ile güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı durumda ve gereken özen gösterilmişse korunur.
İlgili mevzuat
- TMK m. 2
- TMK m. 3
Bu yazı Hukuk Kütüphanesi kapsamındadır.
Medeni Usul Hukuku — İlgili Yazılar
- Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı: TMK 2
- Hukuk İstinaf Dilekçesi Örneği
- Önalım Hakkında 2026 Değişiklikleri: Rayiç Bedel, Süreler ve Derdest Davalar
- Adli Yardım Kararının Kaldırılması
- Ara Karar ve Nihai Karar Nedir? Farkları ve Kanun Yolları
- Duruşmada Avukatın Ayağa Kalkması Zorunlu mudur?
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
- El Atmanın Önlenmesi Davası Nedir? Şartları, Süresi ve Yargıtay UygulamasıOrtak hüküm · TMK m. 2 ve 1 hüküm daha
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?Ortak hüküm · TMK m. 2 ve 1 hüküm daha
- Mirastan Feragat SözleşmesiOrtak hüküm · TMK m. 2 ve 1 hüküm daha
- Tapu İptali ve Tescil DavasıOrtak hüküm · TMK m. 2 ve 1 hüküm daha