KVKK Kurulu'nun İdari Para Cezasına Karşı İtiraz ve İptal Davası Nasıl Açılır?

KVKK m. 15, Kurul'un inceleme yetkisini ve inceleme sonunda alabileceği tedbirleri düzenler. Kurul, yapılan inceleme sonucunda bir ihlalin varlığını tespit ederse, ihlalin giderilmesini ilgili veri sorumlusuna bildirir; gerekli görülen hâllerde KVKK m. 18 kapsamında idari para cezasına da hükmedebilir.

Bu kararlar, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemlerdir. Muhatabı, kararın kendisine tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde cezayı ödeyebileceği gibi, kararın hukuka aykırılığını ileri sürerek idari yargıda iptal davası da açabilir. Cezanın ödenmesi ile dava açma hakkının kullanılması birbirini otomatik olarak dışlamaz; ancak ödeme, sonradan dava açılması hâlinde ayrıca değerlendirilmesi gereken bir husustur.

Kurul kararlarına karşı açılacak iptal davalarında görevli yargı kolu idari yargıdır. Dava, İYUK m. 2 uyarınca idari işlemin iptali istemiyle idare mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, İYUK'un genel yetki kuralları çerçevesinde belirlenir; uygulamada bu tür davalar çoğunlukla Kurul'un bulunduğu yer idare mahkemesinde ya da davacının kendi yerleşim yerindeki idare mahkemesinde açılabilmektedir. Somut olayda yetkili mahkemenin tayini, davanın konusuna ve ilgili özel düzenlemelere göre ayrıca değerlendirilmelidir.

İYUK m. 7 uyarınca idari davalar, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde, yazılı bildirim tarihinden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır. Kurul kararının tebliğ tarihi, bu sürenin başlangıcıdır. Süre geçirildikten sonra açılan davalar, süre aşımı nedeniyle esasa girilmeksizin reddedilebilir; bu nedenle tebligatın alındığı tarihin doğru tespiti kritik önem taşır.

Süre hesabında tatil günleri, tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve varsa vekil aracılığıyla yapılan tebligatın etkisi ayrıca incelenmelidir. Tebligatta usulsüzlük iddiası, süre başlangıcının farklı belirlenmesini gerektirebilir.

İdari işlemlerin iptali davalarında ileri sürülebilecek hukuka aykırılık iddiaları klasik olarak yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları üzerinden değerlendirilir. KVKK kararlarına özgü olarak öne çıkan başlıca savunma noktaları şunlardır:

• Maddi vakıanın yanlış tespiti: Kurul'un ihlal olarak nitelendirdiği fiilin gerçekte gerçekleşmediği ya da farklı biçimde gerçekleştiği iddiası.
• Hukuki nitelendirme hatası: Fiilin, isnat edilen KVKK hükmünün kapsamına girmediği iddiası (örneğin aydınlatma yükümlülüğünün aslında yerine getirilmiş olduğu).
• Ölçülülük ilkesine aykırılık: Tespit edilen ihlalin ağırlığı ile uygulanan idari yaptırımın orantısız olduğu iddiası.
• Savunma hakkının kısıtlanması: İnceleme sürecinde veri sorumlusundan usulüne uygun savunma istenmediği veya sunulan savunmanın değerlendirilmediği iddiası.
• Gerekçe eksikliği: Kararda hangi somut olgulara dayanıldığının yeterince açıklanmadığı iddiası.
• Yetki unsuru: Kararın Kurul'un görev ve yetki alanı dışında bir konuda alındığı iddiası.

Dava dilekçesinde bu iddiaların her biri, somut olayın koşullarına göre ayrıca ve açıkça temellendirilmelidir. Salt "ceza fahiştir" gibi soyut ifadeler, mahkeme nezdinde yeterli görülmeyebilir.

İYUK m. 27 uyarınca dava açılırken veya dava sırasında, idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulması istenebilir.

İdari para cezalarında yürütmenin durdurulması talebi, özellikle cezanın tahsili nedeniyle işletmenin ciddi mali güçlükle karşılaşacağının somut biçimde ortaya konması hâlinde önem kazanır. Mahkeme, bu şartların birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğini dosya üzerinden değerlendirir; taraf teminatı istenip istenmeyeceği de mahkemenin takdirindedir.

Uygulamada bazı veri sorumluları, gecikme faizi veya ek yaptırım riskinden kaçınmak amacıyla cezayı öderken dava açma haklarını saklı tuttuklarını beyan etmek isteyebilir. Ancak ödemenin idari yargılama hukukundaki sonuçları, somut kararın ve ödeme koşullarının niteliğine göre değerlendirilmesi gereken teknik bir konudur. Bu nedenle ödeme yapılmadan önce dava açma stratejisinin bir bütün olarak planlanması önerilir.

Evet. Kurul'un inceleme sürecinde veri sorumlusuna savunma hakkı tanımaması, talep edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmemesi, ya da kararın somut gerekçeden yoksun olması, idari işlemin şekil ve sebep unsurları bakımından iptal nedeni oluşturabilir. Bu nedenle Kurul'a sunulan savunma yazılarının, ilerleyen bir yargı sürecinde de delil teşkil edecek biçimde özenle hazırlanması önemlidir.

Kurul kararı birden fazla tespit ve/veya birden fazla yaptırım içeriyorsa, mahkeme kararın yalnız hukuka aykırı bulunan kısmını iptal edebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde her bir tespit ve yaptırım ayrı ayrı ele alınmalı, hangi kısma yönelik hangi gerekçenin ileri sürüldüğü açıkça belirtilmelidir.

İdari yargılamada dava açıldıktan sonra davalı idareye (Kişisel Verileri Koruma Kurumu) dava dilekçesi tebliğ edilir; idare savunma dilekçesi sunar, davacı buna cevap verebilir, idare de ikinci savunmasını sunabilir. Bu dilekçe teatisi tamamlandıktan sonra dosya karara hazır hâle gelir.

İYUK, idari davalarda kural olarak dosya üzerinden inceleme yapılmasını öngörse de, taraflardan biri duruşma talep ederse ve uyuşmazlığın niteliği buna uygunsa duruşma yapılabilir. Duruşma talebinin dava dilekçesinde veya kanuni süresi içinde ayrıca yapılan bir dilekçeyle açıkça belirtilmesi gerekir. Özellikle teknik ve karmaşık veri işleme süreçlerinin sözlü olarak açıklanmasının mahkemenin kanaatini etkileyebileceği düşünülen davalarda duruşma talep edilmesi önerilir.

• Altmış günlük dava açma süresini kaçırmak,
• dava dilekçesinde somut olgulara dayanmadan genel ifadelerle yetinmek,
• yürütmenin durdurulması talebini gerekçelendirmemek,
• Kurul'a sunulan savunmayı dava sürecinde tekrar kullanılabilecek şekilde saklamamak,
• kararın yalnız bir kısmına itiraz edilmesi gerekirken kararın tamamına karşı dava açmak veya tam tersi,
• cezayı ödemenin dava hakkını tamamen ortadan kaldırdığını düşünmek.

KVKK idari para cezalarına karşı açılan iptal davaları, teknik idari yargılama hukuku bilgisi ile kişisel verilerin korunması mevzuatının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Sürecin başında, yani Kurul'un inceleme aşamasında sunulan savunmanın niteliği, ilerleyen bir dava sürecinin başarı ihtimalini doğrudan etkiler. Süre, yetki, gerekçe ve ölçülülük unsurlarının doğru analiz edilmesi, gereksiz yere ödenen cezaların önüne geçebilir.

Kurul kararına karşı dava açma stratejisinin belirlenmesi veya devam eden bir Kurul incelemesinde savunma hazırlanması için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.