Medeni Usul Hukuku · 81 yazı
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görev, davanın hangi tür mahkemede (sulh hukuk, asliye hukuk, tüketici, iş, ticaret) görüleceğini; yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını belirler. Görev kuralları kamu düzenindendir ve resen gözetilir; yetki kural olarak davalının yerleşim yerine göre belirlenir, bazı davalarda ise kesin yetki söz konusudur.
Temel Sorular
- Görev ile yetki arasındaki fark nedir?
- Yetki itirazı hangi aşamada ileri sürülmelidir?
- Taşınmaza ilişkin davalar nerede açılır?
- Yetki sözleşmesi hangi hâllerde geçerlidir?
Rehberler ve Makaleler
İş Mahkemesi Nedir? Görev ve Yetki Kuralları
İş mahkemesinin görev alanı, yetkili mahkeme, zorunlu arabuluculuk, yargılama usulü ve başlıca iş davaları güncel hükümlerle açıklandı.
Görevsizlik Kararı Nedir? Hukuk ve Ceza Yargılamasında Sonuçları
Hukuk ve ceza yargılamasında görevsizlik, hukuk davalarında HMK 20 uyarınca iki haftalık gönderme talebi ve dava açılmamış sayılma sonucu açıklanır.
Bir Yerde Geçici Olarak Oturanlara Karşı Açılacak Davalarda Yetki
Memur, işçi, öğrenci ve asker gibi geçici oturan kişilere karşı alacak ve taşınır davalarında yetkili mahkeme, şartlarıyla birlikte açıklanmıştır.
Birden Fazla Davalıya Karşı Açılan Davalarda Yetkili Mahkeme
Birden fazla davalıya karşı açılan davalarda yetkili mahkeme, ortak yetki, yetki itirazı ve davanın ayrılması HMK 7 kapsamında incelenmiştir.
Çekişmesiz Yargı İşlerinde Yetki: HMK Madde 384
Mirasçılık belgesi, velayet ve diğer çekişmesiz yargı işlerinde talepte bulunan veya ilgilinin oturduğu yer mahkemesi ve istisnalar açıklanır.
Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler
Görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra dosyanın gönderilmesi, iki haftalık süre ve davanın açılmamış sayılması sonuçları açıklanmaktadır.
Hâkimin Hukuki Sorumluluğu Nedeniyle Açılacak Davalarda Görevli Mahkeme
Hâkimlerin yargısal faaliyetinden doğan tazminat davalarında devletin sorumluluğu, görevli Yargıtay dairesi ve dava şartları.
Haksız Fiilden Doğan Davalarda Hangi Mahkeme Yetkilidir?
Haksız fiil tazminat davalarında olay yeri, zarar yeri ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemelerinin yetkisi güncel biçimde açıklanmaktadır.
HMK 10 Sözleşmeden Doğan Davalarda Yetki
Sözleşmeden doğan davalarda genel yetki, ifa yeri mahkemesi, para borçlarında yetki ve yetki itirazı HMK 10 çerçevesinde açıklandı.
HMK 3 İptal Kararı Sonrası Ölüm ve Vücut Bütünlüğü Zararlarında Görev
HMK 3’ün Anayasa Mahkemesince iptali sonrası ölüm ve bedensel zarar tazminatlarında görevli mahkemenin nasıl belirlendiği açıklanmaktadır.
Uluslararası Sözleşmelerde Hukuk ve Yetki Seçimi: Süreler, Deliller ve Hukuki Yollar
Uluslararası Sözleşmelerde Hukuk ve Yetki Seçimi hakkında uygulanacak mevzuat, süreler, görevli merci, deliller, yargısal yaklaşım ve başvuru yolları.
HMK Madde 12: Taşınmazın Aynından Doğan Davalarda Yetki
HMK 12 kapsamında taşınmazın aynından doğan davalarda kesin yetki, ayni-şahsi hak ayrımı, irtifak ve birden fazla taşınmaz açıklanmıştır.
HMK Madde 13 Kapsamında Karşı Davada Yetki
HMK 13 kapsamında karşı davada yetki, kesin yetki istisnası, yetki itirazı, karşı dava şartları ve uygulamadaki usul sorunları. Güncel uygulama.
HMK Madde 14: Şubeler ve Tüzel Kişilerle İlgili Davalarda Yetki
HMK 14 kapsamında şube işlemlerinden doğan davalarda seçimlik yetki ile şirket, dernek ve kooperatif iç ilişkilerindeki kesin yetki açıklanmıştır.
HMK Madde 22: Yargı Yeri Belirlenmesinde İnceleme Merci
Görevli veya yetkili mahkemenin belirlenmesi, olumsuz görev-yetki uyuşmazlığı, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtayın rolü ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
HMK Madde 383: Çekişmesiz Yargıda Görevli Mahkeme
HMK 383 kapsamında çekişmesiz yargı işlerinde genel görevli sulh hukuk mahkemesi, özel kanun istisnaları ve görev incelemesi açıklanmıştır.
Mahkemelerin Yetkisinde Genel Kural: HMK Madde 5
Hukuk davalarında HMK ve özel kanun yetki kurallarının ilişkisi, genel, özel ve kesin yetki ayrımı ile yetki itirazı uygulaması açıklanır. Güncel usul.
Sigorta Sözleşmelerinden Doğan Davalarda Yetki: HMK Madde 15
Zarar ve can sigortalarından doğan davalarda malın, rizikonun ve sigortalı veya lehtarın yerleşim yerine göre yetkili mahkeme açıklanır. Güncel usul.
Sulh Hukuk Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
Sulh hukuk mahkemesinin görev alanı, kira, ortaklığın giderilmesi, çekişmesiz yargı, istinaf ve temyiz kuralları güncel olarak açıklanmıştır.
Sulh Hukuk Mahkemesinin Görevleri Nelerdir?
Sulh hukuk mahkemesinin kira, ortaklığın giderilmesi, zilyetlik ve çekişmesiz yargı işlerindeki görev alanını güncel hükümlerle inceleyin.
Yargı Yeri Belirlenmesinde İnceleme Usulü ve Sonuçları: HMK Madde 23
Yargı yeri belirlenmesinin dosya üzerinden incelenmesi, merci tayini kararının bağlayıcılığı ve görev-yetki uyuşmazlığının sonuçları açıklanır.
Yetki İtirazının Süresi, Şekli ve Sonuçları: HMK Madde 19
Kesin ve kesin olmayan yetki ayrımı, cevap dilekçesinde yetki itirazı, yetkili mahkemeyi gösterme zorunluluğu ve süresinde itirazın sonuçları.
Yetki Sözleşmesi: HMK 17 Kapsamında Geçerlilik Şartları
Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları, tacir sıfatı, münhasır yetki, yetki itirazı ve uygulamadaki riskler HMK 17 kapsamında incelenmiştir.
Uluslararası Ticari Uyuşmazlıklarda Yurt Dışı Tebligat Nasıl Yapılır?
Yabancı taraflara dava ve tahkim belgelerinin tebliği, Lahey Tebligat Sözleşmesi'nin işleyişi, süreler ve usulüne aykırı tebligatın sonuçları.
Tüketici Mahkemesinde Dava Süreci Nasıl İşler?
Tüketici mahkemesinin görev alanı, dava şartı arabuluculuk, harç muafiyeti ve yargılama süreci.
Borçlar Hukukunda Hata (Yanılma) ve Sözleşmeyle Bağlı Olmama Hakkı
Sözleşmede esaslı yanılma, hata türleri, bir yıllık süre, ispat, görevli mahkeme ve Yargıtay uygulaması TBK 30-39 kapsamında ayrıntılı incelenmiştir.
İdare Mahkemesi Nedir? Görevleri, Yetkisi ve Dava Süreleri
İdare mahkemesinin görevleri, dava türleri, yetkili mahkeme, dava süreleri, yürütmenin durdurulması, istinaf ve temyiz yolları güncel olarak açıklanıyor.
Hile (Aldatma) Nedeniyle Sözleşmenin İptali
Hile nedeniyle sözleşmenin iptali, TBK 36 şartları, bir yıllık hak düşürücü süre, tanıkla ispat ve Yargıtay uygulaması hakkında güncel rehber.
Korkutma (İkrah) Nedeniyle Sözleşmeyle Bağlı Olmama
Korkutma sonucu yapılan sözleşmenin hukuki etkisi, bir yıllık süre, ispat yolları, görevli mahkeme ve güncel Yargıtay yaklaşımı açıklanmaktadır.
Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme: TBK 129 Kapsamında Haklar ve Dava Yolu
Üçüncü kişi yararına sözleşme; tam ve eksik ayrımı, dava hakkı, şekil şartı, zamanaşımı, ispat ve güncel Yargıtay uygulamasıyla açıklanmıştır.
Müteselsil Sorumluluk ve Müteselsil Borçluluk
Müteselsil borçluluğun doğuşu, alacaklının seçim hakkı, ortak savunmalar, ödeme, ibra, rücu ve güncel Yargıtay uygulaması ayrıntılı açıklanmaktadır.
Borcun Üstlenilmesi Nedir? Şartları, Sonuçları ve Yargıtay Uygulaması
Borcun iç ve dış üstlenilmesi, alacaklının kabulü, teminatların durumu, görevli mahkeme, zamanaşımı ve güncel Yargıtay yaklaşımı açıklanmıştır.
Alacağın Devri (Temliki) Nedir? Şartları, Sonuçları ve Borçlunun Hakları
Alacağın devrinde yazılı şekil, borçlunun hakları, devir yasağı, yan haklar, dava sıfatı, bildirim, zamanaşımı, görevli mahkeme ve ispat sorunları.
Eser Sözleşmesi Nedir? Şartları, Ayıp, Bedel ve Zamanaşımı
Eser sözleşmesinin unsurları, tarafların borçları, ayıplı ve eksik iş, bedel, fesih, ispat, görevli mahkeme, ayıp ihbarı ve zamanaşımı süreleri.
Komisyon Sözleşmesi Nedir? Komisyon Ücreti, Tarafların Hakları ve Sorumlulukları
Komisyon sözleşmesinin kapsamı, ücret hakkının doğması, tarafların borçları, sorumluluk, zamanaşımı, ispat ve uyuşmazlık yolları incelenmiştir.
Avukata Karşı Alacak ve Tazminat Davasında Zamanaşımı
Avukata karşı alacak ve tazminat davalarında süreler, başlangıç tarihi, hesap verme borcu, görevli mahkeme, arabuluculuk ve ispat açıklanmaktadır.
Delil Tespitinde Görev ve Yetki: HMK Madde 401
Dava açılmadan önce ve dava sırasında delil tespitinin hangi mahkemeden isteneceği, yetki itirazı ve usul sonuçları HMK 401 kapsamında. Güncel usul kuralları.
Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi: Süreler, Deliller ve Hukuki Yollar
Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi hakkında uygulanacak mevzuat, süreler, görevli merci, deliller, yargısal yaklaşım ve başvuru yolları.
HMK Madde 410: Tahkimde Görevli ve Yetkili Mahkeme
HMK 410 kapsamında tahkim yargılamasında mahkeme yardımı, görevli ve yetkili mahkeme, tahkim yeri ve iptal davası ayrımı açıklanmıştır.
Üst Sınır İpoteği Nedir? Teminatın Kapsamı Ne Kadar Genişletilebilir?
Üst sınır ipoteğinin anapara ipoteğinden farkı, teminat kapsamına giren alacaklar, tapu kaydındaki gösterimi ve ipoteğin fekki süreci.
Alacaklının Temerrüdü Nedir? Borçlunun Hakları ve Tevdi
Alacaklının ifayı kabulden kaçınması hâlinde oluşan temerrüt, borçlunun tevdi ve satış hakları ile sürekli edimli sözleşmelerde fesih imkânı incelenmiştir.
Borçlunun Temerrüdü: Şartları, İhtar ve Sonuçları
Borçlunun temerrüde düşmesinin şartları, ihtarın gerekli olduğu hâller, temerrüt faizi ve karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklının seçimlik hakları.
İdari Davada Husumet: Dava Kime Karşı Açılmalı?
İdari davalarda doğru hasım idarenin tespiti, husumet yokluğunun sonuçları ve husumetin dilekçe ret aşamasında düzeltilmesi.
Aşırı Yararlanma (Gabin) Nedeniyle Sözleşmenin İptali
Gabin şartları, edimler arasındaki oransızlık, zor durumda kalma, düşüncesizlik ve deneyimsizlik unsurları ile gabin davasının süresi ve sonuçları anlatılmıştır.
Yönetim Planı Nedir? Bağlayıcılığı ve Değiştirilmesi
Apartman ve sitelerde yönetim planının hukuki niteliği, bağlayıcılığı, beşte dört çoğunlukla değiştirilmesi, geçersiz hükümler ve başvurulacak mahkeme anlatılmıştır.
Anonim Şirkette Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu Nedir?
Yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık yükümlülüğü, sorumluluk davasının şartları, farklılaştırılmış teselsül, kimlerin dava açabileceği, zamanaşımı ve görevli mahkeme.
Mal Rejiminin Tasfiyesi Davası Nasıl Açılır? Süre, Görev ve Yetki
Mal rejiminin tasfiyesi davasının boşanma davasından ayrı açılması, bekletici mesele, on yıllık zamanaşımı, görevli ve yetkili mahkeme, harç, tedbir ve delil toplama.
Sözleşmelerde Şekil Şartı ve Şekle Aykırılığın Sonuçları
Sözleşmelerde şekil serbestisi ilkesi, kanuni ve iradi şekil şartları, adi yazılı ile resmî şeklin farkı ve şekle aykırılığın hukuki sonuçları açıklanmıştır.
Acentenin Denkleştirme İstemi (Portföy Tazminatı) Nedir?
TTK m. 122 uyarınca denkleştirme isteminin şartları, istenemeyeceği hâller, hesaplama yöntemi, bir yıllık hak düşürücü süre ve tek satıcılığa kıyasen uygulanması.
Velayetin Değiştirilmesi Davası: Şartları, Delilleri ve Süreci
Velayetin değiştirilmesi davasının şartları, hangi olguların değişiklik sayıldığı, deliller, geçici tedbirler, görevli ve yetkili mahkeme açıklanmıştır.
İhtiyati Haciz Nedir? Şartları, Teminat ve İtiraz Yolları
İhtiyati haczin şartları, yaklaşık ispat, teminat, on günlük infaz süresi, yedi günlük dava ve takip süresi ile ihtiyati hacze itiraz ve haksız haciz tazminatı.
Hakem Kararının İptali Davası: MTK m. 15 Kapsamında Sebepler ve Süre
Milletlerarası Tahkim Kanunu'na göre hakem kararının iptali sebepleri, otuz günlük süre, görevli mahkeme ve iptal davasının hakem kararına etkisi.
Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizi: New York Sözleşmesi Uygulaması Nasıl İşler?
New York Sözleşmesi kapsamında yabancı hakem kararlarının Türkiye'de tenfizi için başvuru şartları, ret sebepleri, görevli mahkeme ve ispat yükü.
Haciz Nedir? Haciz İşleminin Usulü, Süreleri ve Sonuçları
Haciz talebi, hacze gidilmesi, taşınır ve taşınmaz haczi, aşırı haciz yasağı, muhafaza, satış isteme süresi ve hacze itiraz yollarının uygulamadaki karşılığı.
Sözleşme Özgürlüğü ve Sınırları: Kanuna ve Ahlaka Aykırı Sözleşmeler
Sözleşme özgürlüğü ilkesi, bu özgürlüğün emredici hükümler, ahlak, kamu düzeni ve kişilik haklarıyla sınırlanması ile kesin hükümsüzlüğün sonuçları anlatılmıştır.
Mirasın Açıldığı Yer Neresidir? Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?
Mirasın mirasbırakanın son yerleşim yerinde açılması kuralı, bu kuralın miras davalarındaki yetkiye etkisi ve istisnaları anlatılır.
Zamanaşımının Kesilmesi ve Durması Nedir? Sonuçları Nelerdir?
Zamanaşımını kesen borç ikrarı, dava ve icra takibi ile zamanaşımının durmasına yol açan kişisel ve ailevi ilişkiler ve bunların hukuki sonuçları anlatılmıştır.
Tacir Sıfatı Nedir? Tacir Olmanın Sonuçları Nelerdir?
Gerçek ve tüzel kişilerde tacir sıfatının kazanılması, basiretli iş insanı gibi davranma yükümlülüğü, defter tutma, iflasa tabi olma ve tacir sıfatının yargılamaya etkileri.
Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır? Şartları ve Süreci Nedir?
Nafaka artırım davasının şartları, ne kadar süre sonra açılabileceği, ÜFE-TÜFE artış kaydı, dava tarihinden itibaren hüküm doğurması, görev, yetki ve deliller.
Acentelik Sözleşmesi Nedir? Acentenin Hakları ve Yükümlülükleri
Acenteliğin tanımı ve unsurları, tekel hakkı, acentenin ücret ve olağanüstü gider talepleri, hapis hakkı, sözleşmenin feshi ve acentelikten doğan davalar.
Haksız Rekabet Nedir? Hâlleri, Davaları ve Zamanaşımı
TTK m. 54 ve devamındaki haksız rekabet hükümleri, dürüstlük kuralına aykırı davranış tipleri, tespit-men-tazminat davaları, ihtiyati tedbir ve bir yıllık zamanaşımı.
Çekişmeli Boşanma Davası Süreci Nasıl İşler? Aşamalar, Duruşmalar ve Süreler
Çekişmeli boşanma davasının açılışından karara kadar tüm aşamaları: dilekçeler teatisi, ön inceleme, tahkikat, tanık dinlenmesi, karar ve istinaf.
Genel Kurul Kararının İptali Davası Nedir? Şartları, Süresi ve Sonuçları
Anonim şirket genel kurul kararlarının iptali davasında iptal sebepleri, muhalefet şerhi şartı, üç aylık hak düşürücü süre, davacılar, yürütmenin geri bırakılması ve kararın etkisi.
Meskeniyet İddiası Nedir? Haline Münasip Evin Haczedilmezliği
Haline münasip evin haczedilemeyeceği kuralı, meskeniyet şikâyetinin yedi günlük süresi, bilirkişi incelemesi, kısmi satış ve ipotekli taşınmazda uygulama.
Sözleşmenin Kurulması: İcap ve Kabul Nasıl Gerçekleşir?
Sözleşmenin icap ve kabul yoluyla kurulması, öneriyle bağlılık süresi, zımni kabul, öneriden dönme ve sözleşmenin hüküm doğurduğu an açıklanmıştır.
Yabancı Unsurlu Boşanma Davası: Hangi Mahkeme, Hangi Hukuk Uygulanır?
Yabancılık unsuru taşıyan boşanma davalarında Türk mahkemelerinin yetkisi, MÖHUK m. 14 uyarınca uygulanacak hukuk, yurt dışında yaşayan eşe tebligat ve derdestlik sorunları.
Ticari İş Nedir? Ticari İşlere Hangi Hükümler Uygulanır?
Ticari işin ölçütleri, ticari iş karinesi, tek taraflı ticari işler, teselsül karinesi, faiz, zamanaşımı ve ticari işin ticari davadan farkı.
Hukuk Seçimi Yapılmayan Ticari Sözleşmelerde Uygulanacak Hukuk Nasıl Belirlenir?
MÖHUK m. 24 çerçevesinde taraflarca hukuk seçimi yapılmayan yabancı unsurlu ticari sözleşmelerde en sıkı ilişkili hukukun tespiti.
Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması (TBK m. 138)
Öngörülemeyen olağanüstü durumlar nedeniyle ifanın aşırı güçleşmesi, uyarlama davasının şartları, hâkimin takdir yetkisi ve dönme hakkı incelenmiştir.
Nafakanın Azaltılması (İndirim) Davası Hangi Hâllerde Kabul Edilir?
Nafaka indirim davasının şartları, gelir kaybı, işsizlik, yeni evlilik ve yeni çocuk gibi sebeplerin etkisi, dava tarihinden itibaren sonuç doğurması ve icra dosyasının yönetimi.
Yetkisiz Temsil Nedir? Hukuki Sonuçları ve Sorumluluk
Temsil yetkisi olmadan başkası adına yapılan işlemlerin geçerliliği, onama, karşı tarafın durumu ve yetkisiz temsilcinin sorumluluğu açıklanmıştır.
Genel Kurul Kararlarının Butlanı Nedir? İptalden Farkı ve Sonuçları
Anonim şirket genel kurul kararlarının butlanı, batıl sayılan karar türleri, iptal davasından farkı, süreye bağlı olmaması, yokluk ayrımı ve butlanın tespiti davası.
Bağımsız Çalışma İzni Şartları ve Ret Kararına Karşı Yollar
Belirli bir işverene bağlı olmadan serbest meslek faaliyeti yürütmek isteyen yabancılar için bağımsız çalışma izninin şartları, süreci ve ret kararına itiraz.
Kısa Dönem İkamet İzni Şartları Nelerdir? Ret Halinde Ne Yapılmalı?
Kısa dönem ikamet izninin verilme şartları, süresi, ret sebepleri ve reddi hâlinde izlenebilecek idari ve yargısal yollar.
Bononun Zorunlu Unsurları Nelerdir? Geçersiz Bono Nasıl Anlaşılır?
Bonoda bulunması gereken zorunlu unsurlar, eksikliklerin sonuçları, tamamlayıcı kurallar, ihtiyari kayıtlar ve kambiyo vasfı itirazı uygulamaya dönük olarak açıklanmaktadır.
Öğrenci İkamet İzni Şartları ve Reddi Halinde İzlenecek Yollar
Yükseköğrenim veya ön lisans/lisans öncesi eğitim için verilen öğrenci ikamet izninin şartları, süresi, çalışma sınırları ve ret kararına karşı hukuki yollar.
Kat Mülkiyeti ve Kat İrtifakı Nasıl Kurulur? Farkları, Belgeler ve Geçiş
Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki farklar, tapuda aranan belgeler, arsa payı, kat mülkiyetine geçiş ve arsa payının düzeltilmesi davası anlatılmıştır.
Takas (Mahsup) Nedir? Şartları ve Hukuki Sonuçları
Karşılıklı alacakların takas yoluyla sona ermesi, takasın şartları, beyan usulü, zamanaşımına uğramış alacakta takas ve takas yasakları anlatılmıştır.
Türkuaz Kart Nedir? Başvuru Şartları ve Reddi Halinde Hukuki Yollar
Nitelikli yabancı işgücü için tanınan Türkuaz Kartın şartları, sağladığı haklar, geçiş süreci ve başvurunun reddine karşı izlenebilecek hukuki yollar.
Tüketici Hakem Heyetine Başvuru: Şartlar, Süreç ve Parasal Sınır
Tüketici hakem heyetinin görev alanı, başvuru usulü, süreler ve kararlara karşı itiraz yolları.
İcra Takibinde Yetki İtirazı Nasıl Yapılır? Yetkili İcra Dairesi Nasıl Belirlenir?
İcra dairesinin yetkisinin belirlenmesi, yetki itirazının süresi ve usulü, esasa itirazla birlikte yapılma zorunluluğu ve yetki itirazının sonuçları.
İlgili Mevzuat
- HMK m. 2
- HMK m. 4
- HMK m. 5
- HMK m. 10
- HMK m. 12
- HMK m. 19
Konu Haritası
- Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
- İdari Para CezasıDava Şartları
- Kesişen konular
- Tahkim Anlaşması
Bu konu Medeni Usul Hukuku kategorisindedir ve HMK Madde Rehberi kapsamındadır.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.