Medeni Usul Hukuku · · ≈2 dk okuma
HMK Madde 14: Şubeler ve Tüzel Kişilerle İlgili Davalarda Yetki
HMK 14 kapsamında şube işlemlerinden doğan davalarda seçimlik yetki ile şirket, dernek ve kooperatif iç ilişkilerindeki kesin yetki açıklanmıştır.
HMK m. 14 iki farklı yetki kuralı içerir. Şube işlemlerinden doğan davalarda şubenin bulunduğu yer seçimlik yetkilidir. Özel hukuk tüzel kişilerinin ortaklık veya üyelik ilişkilerinden doğan iç uyuşmazlıklarında ise tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
Şube işlemlerinden doğan davalar
Bir şubenin yaptığı işlemden doğan davada genel yetkili mahkemenin yanında şubenin bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabilir. Uyuşmazlığın gerçekten şubenin işlemiyle bağlantılı olması gerekir. Şubenin yalnız o yerde bulunması veya ödemenin oradan yapılması her durumda yeterli değildir.
Şubenin taraf olup olmaması
Şube kural olarak ayrı tüzel kişiliğe sahip değildir. Dava merkez tüzel kişiye karşı açılır; şubenin ticaret unvanında gösterilmesi tarafın doğru belirlenmesi bakımından incelenmelidir. Banka ve sigorta şirketi şubeleri gibi özel düzenlemeler ayrıca dikkate alınır.
Tüzel kişinin iç ilişkilerinde kesin yetki
Özel hukuk tüzel kişisinin bir ortağına veya üyesine karşı; ortağın ya da üyenin bu sıfatla tüzel kişiye veya diğer ortaklara karşı açacağı davalarda, uyuşmazlık ortaklık veya üyelik ilişkisiyle sınırlıysa merkez mahkemesi kesin yetkilidir. Şirket payı, genel kurul, ortaklıktan çıkma ve kooperatif üyeliği uyuşmazlıkları bu kapsamda olabilir.
Eski ortak veya üye
Dava tarihinde ortaklık sıfatı sona ermiş olsa bile uyuşmazlık ortaklık ilişkisinin bulunduğu döneme ve bu sıfattan doğan haklara dayanıyorsa HMK m. 14/2'nin uygulanması gündeme gelebilir. Burada talebin hukuki kaynağı belirleyicidir.
Kesin yetkinin sonucu
Kesin yetki dava şartıdır. Mahkeme bunu davanın her aşamasında kendiliğinden inceler; taraflar da her zaman ileri sürebilir. Yetki sözleşmesiyle başka mahkeme kararlaştırılamaz.
Merkez değişikliği
Yetki kural olarak davanın açıldığı tarihteki merkez adresine göre belirlenir. Ticaret sicili kayıtları, ana sözleşme ve fiilî yönetim yeri incelenebilir. Dava açıldıktan sonra merkez değişikliği yetkiyi kendiliğinden değiştirmez.
Sık yapılan hatalar
Şubeyi bağımsız tüzel kişi gibi davalı göstermek, uyuşmazlığın şube işlemiyle bağını kurmamak, ortaklık iç ilişkilerinde seçimlik yetki var sanmak ve merkez adresini dava tarihine göre kontrol etmemek sık hatalardır.
Hukuki Değerlendirme
HMK m. 14'teki iki fıkra aynı nitelikte değildir. Şube işleminde seçimlik; tüzel kişinin iç ilişkisinde kesin yetki bulunduğu unutulmamalıdır.
Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri, işlem ve dava tarihleri ile güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Şubenin ayrı tüzel kişiliği yoksa taraf merkez tüzel kişidir; dava şubenin bulunduğu yerde açılabilir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.