HMK Madde 14: Şubeler ve Tüzel Kişilerle İlgili Davalarda Yetki
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
HMK 14 kapsamında şube işlemlerinden doğan davalarda seçimlik yetki ile şirket, dernek ve kooperatif iç ilişkilerindeki kesin yetki açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 14
Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki
(1) Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
(2) Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
HMK m. 14 iki farklı yetki kuralı içerir. Şube işlemlerinden doğan davalarda şubenin bulunduğu yer seçimlik yetkilidir. Özel hukuk tüzel kişilerinin ortaklık veya üyelik ilişkilerinden doğan iç uyuşmazlıklarında ise tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
i. Şube işlemlerinden doğan davalar
Bir şubenin yaptığı işlemden doğan davada genel yetkili mahkemenin yanında şubenin bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabilir. Uyuşmazlığın gerçekten şubenin işlemiyle bağlantılı olması gerekir. Şubenin yalnız o yerde bulunması veya ödemenin oradan yapılması her durumda yeterli değildir.
ii. Şubenin taraf olup olmaması
Şube kural olarak ayrı tüzel kişiliğe sahip değildir. Dava merkez tüzel kişiye karşı açılır; şubenin ticaret unvanında gösterilmesi tarafın doğru belirlenmesi bakımından incelenmelidir. Banka ve sigorta şirketi şubeleri gibi özel düzenlemeler ayrıca dikkate alınır.
iii. Tüzel kişinin iç ilişkilerinde kesin yetki
Özel hukuk tüzel kişisinin bir ortağına veya üyesine karşı; ortağın ya da üyenin bu sıfatla tüzel kişiye veya diğer ortaklara karşı açacağı davalarda, uyuşmazlık ortaklık veya üyelik ilişkisiyle sınırlıysa merkez mahkemesi kesin yetkilidir. Şirket payı, genel kurul, ortaklıktan çıkma ve kooperatif üyeliği uyuşmazlıkları bu kapsamda olabilir.
iv. Eski ortak veya üye
Dava tarihinde ortaklık sıfatı sona ermiş olsa bile uyuşmazlık ortaklık ilişkisinin bulunduğu döneme ve bu sıfattan doğan haklara dayanıyorsa HMK m. 14/2'nin uygulanması gündeme gelebilir. Burada talebin hukuki kaynağı belirleyicidir.
v. Kesin yetkinin sonucu
Kesin yetki dava şartıdır. Mahkeme bunu davanın her aşamasında kendiliğinden inceler; taraflar da her zaman ileri sürebilir. Yetki sözleşmesiyle başka mahkeme kararlaştırılamaz.
vi. Merkez değişikliği
Yetki kural olarak davanın açıldığı tarihteki merkez adresine göre belirlenir. Ticaret sicili kayıtları, ana sözleşme ve fiilî yönetim yeri incelenebilir. Dava açıldıktan sonra merkez değişikliği yetkiyi kendiliğinden değiştirmez.
vii. Sık yapılan hatalar
Şubeyi bağımsız tüzel kişi gibi davalı göstermek, uyuşmazlığın şube işlemiyle bağını kurmamak, ortaklık iç ilişkilerinde seçimlik yetki var sanmak ve merkez adresini dava tarihine göre kontrol etmemek sık hatalardır.
viii. Hukuki Değerlendirme
HMK m. 14'teki iki fıkra aynı nitelikte değildir. Şube işleminde seçimlik; tüzel kişinin iç ilişkisinde kesin yetki bulunduğu unutulmamalıdır.
ix. Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri, işlem ve dava tarihleri ile güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Şubenin ayrı tüzel kişiliği yoksa taraf merkez tüzel kişidir; dava şubenin bulunduğu yerde açılabilir.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Genel Hükümler kısmında (m. 1-104) yer alır.
Yetki — İlgili Maddeler
- HMK 8Bir Yerde Geçici Olarak Oturanlara Karşı Açılacak Davalarda Yetki
- HMK 10HMK 10 Sözleşmeden Doğan Davalarda Yetki
- HMK 12HMK Madde 12: Taşınmazın Aynından Doğan Davalarda Yetki
- HMK 16Haksız Fiilden Doğan Davalarda Hangi Mahkeme Yetkilidir?
- HMK 17Yetki Sözleşmesi: HMK 17 Kapsamında Geçerlilik Şartları
- HMK 19Yetki İtirazının Süresi, Şekli ve Sonuçları: HMK Madde 19
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
Bu Maddeyi Uygulayan Yazılar
- Limited Şirket Nasıl Kurulur? Kuruluş Şartları, Adımları ve BelgeleriDoğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- Limited Şirket Ortağının Kişisel Alacaklıları Payı Haczettirebilir mi?Doğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- Limited Şirkette Ek Ödeme ve Yan Edim Yükümlülüğü Nedir?Doğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- Limited Şirkette Kâr Dağıtımı Nasıl Yapılır? Şartlar, Nisap ve Ortağın HaklarıDoğrudan atıf · bu maddeyi anıyor