HMK Madde 58: İhtiyari Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
İhtiyari dava arkadaşlarının bağımsız hareket etmesi, dava şartı ve ilk itirazların ayrı incelenmesi, kanun yolu ve tefrik sorunları açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 58
İhtiyari dava arkadaşlarının davadaki durumu
(1) İhtiyari dava arkadaşlığında, davalar birbirinden bağımsızdır. Dava arkadaşlarından her biri, diğerinden bağımsız olarak hareket eder.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
İhtiyari dava arkadaşlığında birden fazla kişi aynı dilekçede davacı veya davalı olarak yer alsa da usul hukuku bakımından dava arkadaşı sayısınca bağımsız dava vardır. Her dava arkadaşının talebi, savunması, delili ve kanun yolu işlemi kural olarak ayrı değerlendirilir.
i. İlgili mevzuat hükmü
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.58:
(1) İhtiyari dava arkadaşlığında, davalar birbirinden bağımsızdır. Dava arkadaşlarından her biri, diğerinden bağımsız olarak hareket eder.
ii. Bağımsızlık ilkesi ne anlama gelir?
Bir dava arkadaşının kabul, feragat, sulh, ikrar veya kanun yolu başvurusu diğerini kendiliğinden bağlamaz. Dava şartları, ilk itirazlar, süreler ve hüküm her dava arkadaşı yönünden ayrı incelenir. Aynı olaydan doğan taleplerin birlikte görülmesi yargılama kolaylığı sağlar; fakat maddi hakların bağımsızlığını ortadan kaldırmaz.
Ortak delil birden fazla dava arkadaşı bakımından değerlendirilebilir. Buna rağmen her kişinin zarar, sıfat, zamanaşımı ve talep miktarı ayrı belirlenmelidir.
iii. İlk itiraz ve tahkim itirazının etkisi
İhtiyari dava arkadaşlarından birinin ileri sürdüğü ilk itiraz kural olarak yalnız o kişi bakımından sonuç doğurur. Tahkim itirazı, yetki itirazı veya zamanaşımı savunması diğer dava arkadaşına otomatik olarak yayılmaz.
Mahkeme, birlikte yürütmenin yargılamayı karıştırdığını veya geciktirdiğini görürse HMK m.167 uyarınca davaları ayırabilir. Ayırma, özellikle çok sayıda davacı, farklı zarar kalemleri veya farklı delil durumlarında gerekli olabilir.
iv. İlgili mevzuat ve bağlantılı hükümler
v. Yargıtay uygulaması
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 15.01.2019 tarihli, 2016/5933 E. ve 2019/91 K. sayılı kararında, aynı çevresel faaliyetten zarar gördüğünü ileri süren 74 davacının taleplerinin her biri bağımsız dava olarak değerlendirilmiştir. Mahkemenin her davacının mülkiyet, zilyetlik, zarar ve talep durumunu ayrı incelemeden toplu hüküm kurması doğru bulunmamış; davaların ayrılması gerektiği belirtilmiştir.
Karar, aynı haksız fiilin çok sayıda kişiyi etkilemesinin zorunlu dava arkadaşlığı yaratmadığını gösterir.
vi. Süreler, görevli ve yetkili merci
Her dava arkadaşının talep değeri ve harç yükümlülüğü ayrı değerlendirilir. Birinin istinaf veya temyiz başvurusu, diğerleri yönünden hükmü kendiliğinden kanun yolu incelemesine taşımaz. Başvuru dilekçesinde hangi dava arkadaşı adına hareket edildiği ve hangi hüküm bölümünün istendiği açık olmalıdır.
Vekilin birden fazla dava arkadaşını temsil etmesi hâlinde menfaat çatışması ayrıca incelenmelidir.
vii. İspat, delil ve usul sorunları
Ortak olayın varlığı ortak delille ispatlanabilir; ancak zarar, illiyet, miktar, aktif ve pasif husumet her kişi yönünden ayrı delillendirilmelidir. Toplu listeler ve tek bilirkişi hesabı, kişisel farklılıkları göstermiyorsa hükme yeterli olmayabilir.
Davalılar arasındaki ihtiyari dava arkadaşlığında da her davalının fiili, kusuru ve sorumluluk sebebi ayrı kurulmalıdır.
viii. Öğreti ve uygulamadaki değerlendirme
Madde gerekçesi ve yerleşik usul ilkeleri, düzenlemenin biçimsel bir kuraldan ibaret olmadığını; hukuki dinlenilme hakkı, usul ekonomisi ve kararların denetlenebilirliği ile birlikte uygulanması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışmada tam künyesi ve doğrudan ilgisi doğrulanamayan kararlar emsal olarak kullanılmamıştır. Somut olayda farklı bir özel kanun veya güncel içtihat bulunması hâlinde sonuç değişebilir.
ix. Sık yapılan hatalar
- Bir dava arkadaşının savunmasının diğerlerine de uygulanacağını varsaymak.
- Tek bir toplam talep ve tek hükümle kişisel zararları ayırmamak.
- Bir kişinin kanun yolu başvurusunun tüm arkadaşlar yararına sonuç doğuracağını düşünmek.
- Menfaat çatışmasına rağmen aynı vekille temsil sürdürmek.
x. Hukuki değerlendirme
Bu düzenleme tek başına okunarak somut uyuşmazlığın sonucu belirlenemez. Maddenin uygulanması; talebin hukuki niteliğine, yargılamanın hangi aşamada bulunduğuna, tarafların daha önce yaptığı usul işlemlerine ve bağlantılı hükümlere göre değişir. Usul hukukunda yanlış işlem çoğu zaman yalnız şekli bir eksiklik değildir; süre kaybı, delilin değerlendirilememesi veya kanun yolu hakkının kullanılamaması sonucunu doğurabilir.
xi. Günser + Partners ile iletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xii. Kaynak ve doğrulama notu
- Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-58-ihtiyari-dava-arkadaslarinin-davadaki-durumu-1a7b8d73.pdf
- Mevzuat ve karar kontrol tarihi: 31.07.2026
- Kanun maddesi, bu tarihte yürürlükte olan konsolide metin esas alınarak kontrol edilmiştir.
- Karar bölümünde yalnız tam künyesi ve konu bağlantısı ayrıca doğrulanabilen kararlar kullanılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. İhtiyari dava arkadaşlığında feragat kural olarak yalnız ilgili tarafın davasını etkiler.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Genel Hükümler kısmında (m. 1-104) yer alır.
Genel Hükümler — İlgili Maddeler
- HMK 50HMK 50 Taraf Ehliyeti
- HMK 51Dava Ehliyeti, Yasal Temsil ve Eksikliğin Giderilmesi: HMK Madde 51
- HMK 54Temsil veya İzin Belgelerinin Verilmesi: HMK Madde 54
- HMK 55Dava Sırasında Taraflardan Birinin Ölmesi ve HMK 55
- HMK 56Kanuni Temsilci Atanması Sebebiyle Yargılamanın Ertelenmesi: HMK 56
- HMK 61HMK 61 Davanın İhbarı ve Şartları
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 357HMK Madde 357 Kapsamında İstinafta Yapılamayacak İşlemlerOrtak hüküm · HMK m. 166
- HMK 204HMK Madde 204: İlamların ve Resmî Senetlerin İspat GücüOrtak hüküm · HMK m. 303
- HMK 7Birden Fazla Davalıya Karşı Açılan Davalarda Yetkili MahkemeOrtak hüküm · HMK m. 57
- HMK 341HMK 341 İstinaf Yoluna Başvurulabilen KararlarOrtak hüküm · HMK m. 168
- HMK 5Mahkemelerin Yetkisinde Genel Kural: HMK Madde 5Üçüncü derece · HMK m. 57 ve HMK m. 7 üzerinden
- HMK 16Haksız Fiilden Doğan Davalarda Hangi Mahkeme Yetkilidir?Üçüncü derece · HMK m. 57 ve HMK m. 7 üzerinden
- HMK 19Yetki İtirazının Süresi, Şekli ve Sonuçları: HMK Madde 19Üçüncü derece · HMK m. 57 ve HMK m. 7 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
- Sıra Cetveline İtiraz Davası ve Şikâyet YoluOrtak hüküm · HMK m. 166
- Ara Karar ve Nihai Karar Nedir? Farkları ve Kanun YollarıOrtak hüküm · HMK m. 303
- Boşanma Davası Neden Reddedilir? Ret Kararının Sonuçları Nelerdir?Ortak hüküm · HMK m. 303
- Eylemli Ayrılık Nedeniyle Boşanma: Üç Yıl Kuralı Nasıl İşler?Ortak hüküm · HMK m. 303
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.