HMK Madde 58: İhtiyari Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.58:

(1) İhtiyari dava arkadaşlığında, davalar birbirinden bağımsızdır. Dava arkadaşlarından her biri, diğerinden bağımsız olarak hareket eder.

Bir dava arkadaşının kabul, feragat, sulh, ikrar veya kanun yolu başvurusu diğerini kendiliğinden bağlamaz. Dava şartları, ilk itirazlar, süreler ve hüküm her dava arkadaşı yönünden ayrı incelenir. Aynı olaydan doğan taleplerin birlikte görülmesi yargılama kolaylığı sağlar; fakat maddi hakların bağımsızlığını ortadan kaldırmaz.

Ortak delil birden fazla dava arkadaşı bakımından değerlendirilebilir. Buna rağmen her kişinin zarar, sıfat, zamanaşımı ve talep miktarı ayrı belirlenmelidir.

İhtiyari dava arkadaşlarından birinin ileri sürdüğü ilk itiraz kural olarak yalnız o kişi bakımından sonuç doğurur. Tahkim itirazı, yetki itirazı veya zamanaşımı savunması diğer dava arkadaşına otomatik olarak yayılmaz.

Mahkeme, birlikte yürütmenin yargılamayı karıştırdığını veya geciktirdiğini görürse HMK m.167 uyarınca davaları ayırabilir. Ayırma, özellikle çok sayıda davacı, farklı zarar kalemleri veya farklı delil durumlarında gerekli olabilir.

HMK m.57 ihtiyari dava arkadaşlığının şartları, m.58 bağımsızlık, m.166-168 birleştirme ve ayırma, m.303 kesin hükmün tarafları bakımından birlikte değerlendirilir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 15.01.2019 tarihli, 2016/5933 E. ve 2019/91 K. sayılı kararında, aynı çevresel faaliyetten zarar gördüğünü ileri süren 74 davacının taleplerinin her biri bağımsız dava olarak değerlendirilmiştir. Mahkemenin her davacının mülkiyet, zilyetlik, zarar ve talep durumunu ayrı incelemeden toplu hüküm kurması doğru bulunmamış; davaların ayrılması gerektiği belirtilmiştir.

Karar, aynı haksız fiilin çok sayıda kişiyi etkilemesinin zorunlu dava arkadaşlığı yaratmadığını gösterir.

Her dava arkadaşının talep değeri ve harç yükümlülüğü ayrı değerlendirilir. Birinin istinaf veya temyiz başvurusu, diğerleri yönünden hükmü kendiliğinden kanun yolu incelemesine taşımaz. Başvuru dilekçesinde hangi dava arkadaşı adına hareket edildiği ve hangi hüküm bölümünün istendiği açık olmalıdır.

Vekilin birden fazla dava arkadaşını temsil etmesi hâlinde menfaat çatışması ayrıca incelenmelidir.

Ortak olayın varlığı ortak delille ispatlanabilir; ancak zarar, illiyet, miktar, aktif ve pasif husumet her kişi yönünden ayrı delillendirilmelidir. Toplu listeler ve tek bilirkişi hesabı, kişisel farklılıkları göstermiyorsa hükme yeterli olmayabilir.

Davalılar arasındaki ihtiyari dava arkadaşlığında da her davalının fiili, kusuru ve sorumluluk sebebi ayrı kurulmalıdır.

Madde gerekçesi ve yerleşik usul ilkeleri, düzenlemenin biçimsel bir kuraldan ibaret olmadığını; hukuki dinlenilme hakkı, usul ekonomisi ve kararların denetlenebilirliği ile birlikte uygulanması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışmada tam künyesi ve doğrudan ilgisi doğrulanamayan kararlar emsal olarak kullanılmamıştır. Somut olayda farklı bir özel kanun veya güncel içtihat bulunması hâlinde sonuç değişebilir.

• Bir dava arkadaşının savunmasının diğerlerine de uygulanacağını varsaymak.
• Tek bir toplam talep ve tek hükümle kişisel zararları ayırmamak.
• Bir kişinin kanun yolu başvurusunun tüm arkadaşlar yararına sonuç doğuracağını düşünmek.
• Menfaat çatışmasına rağmen aynı vekille temsil sürdürmek.

Bu düzenleme tek başına okunarak somut uyuşmazlığın sonucu belirlenemez. Maddenin uygulanması; talebin hukuki niteliğine, yargılamanın hangi aşamada bulunduğuna, tarafların daha önce yaptığı usul işlemlerine ve bağlantılı hükümlere göre değişir. Usul hukukunda yanlış işlem çoğu zaman yalnız şekli bir eksiklik değildir; süre kaybı, delilin değerlendirilememesi veya kanun yolu hakkının kullanılamaması sonucunu doğurabilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

• Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-58-ihtiyari-dava-arkadaslarinin-davadaki-durumu-1a7b8d73.pdf
• Mevzuat ve karar kontrol tarihi: 31.07.2026
• Kanun maddesi, bu tarihte yürürlükte olan konsolide metin esas alınarak kontrol edilmiştir.
• Karar bölümünde yalnız tam künyesi ve konu bağlantısı ayrıca doğrulanabilen kararlar kullanılmıştır.