Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler
Görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra dosyanın gönderilmesi, iki haftalık süre ve davanın açılmamış sayılması sonuçları açıklanmaktadır.
Mahkemenin görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermesi, dosyanın kendiliğinden doğru mahkemeye gönderileceği anlamına gelmez. HMK 20, taraflardan birinin belirli başlangıç tarihlerine göre iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak gönderme talebinde bulunmasını zorunlu kılar. Sürenin kaçırılması hâlinde dava açılmamış sayılır.
HMK Madde 20'nin Temel Kuralı
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildiğinde taraflardan biri, kararın durumuna göre başlayan iki haftalık süre içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesini istemelidir.
Başvuru yapılmazsa, görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkeme davanın açılmamış sayılmasına kendiliğinden karar verir. Dosya kendisine gönderilen mahkeme ise taraflara kendiliğinden davetiye çıkarır.
İki Haftalık Süre Ne Zaman Başlar?
Başlangıç tarihi kararın kesin olup olmamasına ve kanun yoluna başvurulup başvurulmamasına göre değişir:
- Karar verildiği anda kesin ise, kararın tebliğ tarihinden,
- Süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmişse, kesinleşme tarihinden,
- Kanun yoluna başvurulmuş ve başvuru reddedilmişse, ret kararının tebliğ tarihinden
itibaren iki hafta içinde gönderme talebi yapılmalıdır.
Süre hak düşürücü niteliktedir. UYAP kaydı, tebligat tarihi ve kesinleşme şerhi birlikte kontrol edilmeden sürenin hesaplanması risklidir.
Talep Hangi Mahkemeye Yapılır?
Gönderme talebi, görevli veya yetkili olduğu belirtilen yeni mahkemeye değil, görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkemeye sunulur. Yeni mahkemeye doğrudan dilekçe verilmesi HMK 20'deki yükümlülüğü her durumda yerine getirmez.
Mahkeme dosyayı taraf talebi olmaksızın kendiliğinden gönderemez. Karar kesinleşmeden yapılan gönderme talebi geçerli kabul edilebilse de dosyanın fiilen gönderilmesi için kararın kesinleşmesi gerekir.
Dava Açılmamış Sayılırsa Ne Olur?
Davanın açılmamış sayılması, davanın usul hukuku bakımından doğurduğu sonuçların geriye etkili biçimde ortadan kalkmasına yol açabilir. Zamanaşımının kesilmesi, ihtiyati tedbirin devamı, harç ve yargılama giderleri gibi sonuçlar ayrıca değerlendirilir. Özellikle maddi hukuk süresi dolmuşsa yeni dava açmak mümkün olmayabilir.
Bu nedenle gönderme süresi sıradan bir işlem süresi olarak görülmemelidir.
Dosya Gönderilince Yeni Dava mı Açılmış Olur?
Usulüne uygun gönderme talebi üzerine dosyanın görevli veya yetkili mahkemede devam etmesi yeni bir dava değildir. İlk dava tarihi korunur. Yeni mahkeme taraflara davetiye gönderir ve yargılamaya kaldığı yerden devam eder. Bununla birlikte eksik harç, gider avansı veya yeni mahkemenin gerektirdiği başka usul işlemleri tamamlatılabilir.
Görev ve Yetki Ayrımı
Görev, hangi mahkeme türünün davaya bakacağını; yetki ise hangi yerdeki mahkemenin davayı göreceğini belirler. Görev kamu düzenine ilişkin olup mahkemece kendiliğinden incelenir. Kesin olmayan yetki ise davalının süresinde ilk itirazına bağlıdır.
Görevsizlik veya yetkisizlik kararının kanun yoluna tabi olup olmadığı, uyuşmazlığın niteliği ve kararın verildiği aşama bakımından ayrıca kontrol edilmelidir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay uygulamasında, gönderme talebi bulunmadan mahkemenin dosyayı kendiliğinden yeni mahkemeye göndermesi usule aykırı kabul edilir. Ayrıca karar kesinleşmeden önce verilen gönderme dilekçesinin geçerli olabileceği, ancak fiilî gönderme için kesinleşmenin beklenmesi gerektiği benimsenmektedir.
İspat ve Belgelendirme
Gönderme dilekçesinin UYAP evrak işlem tarihi, fiziki havale kaydı, tebligat mazbatası ve kesinleşme bilgisi saklanmalıdır. Süresinde başvuru yapıldığına ilişkin tartışmada bu kayıtlar belirleyicidir.
Sık Yapılan Hatalar
- İki haftalık süreyi karar tarihinden otomatik başlatmak.
- Dilekçeyi kararı veren mahkeme yerine yeni mahkemeye sunmak.
- Dosyanın mahkemece kendiliğinden gönderileceğini düşünmek.
- Kararın kesinleşme ve tebliğ bilgilerini kontrol etmemek.
- Gönderme talebi yerine yeni dava açarak zamanaşımı riskini artırmak.
- Kesin yetki ile kesin olmayan yetki ayrımını gözden kaçırmak.
Hukuki Değerlendirme
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı, davanın sona erdiği anlamına gelmeyebilir; fakat dosyanın devamı tarafın süresinde ve doğru mahkemeye yapacağı açık talebe bağlıdır. İki haftalık sürenin başlangıcındaki hata, davanın açılmamış sayılması gibi ağır bir sonuç doğurur.
Tebliğ, kesinleşme ve kanun yolu aşamasının birlikte incelenmesi; gönderme dilekçesinin doğru mahkemeye verilmesi gerekir. Somut dosyanızda sürenin ve izlenecek usulün belirlenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Taraflardan herhangi biri talepte bulunabilir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.