Temsil veya İzin Belgelerinin Verilmesi: HMK Madde 54
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Kanuni temsilci, vasi ve tüzel kişi organlarının temsil veya izin belgelerini sunma yükümlülüğü, kesin süre ve eksikliğin sonucu açıklanır. Güncel usul.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 54
Temsil veya izin belgelerinin verilmesi
(1) Kanuni temsilciler, davanın açılıp yürütülmesinin belli bir makamın iznine bağlı olduğu hâllerde izin belgelerini, tüzel kişilerin organları ise temsil belgelerini, dava veya cevap dilekçesiyle mahkemeye vermek zorundadırlar; aksi takdirde dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamazlar. Şu kadar ki, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkeme, kanuni temsilcilerin veya tüzel kişilerin organlarının, yukarıda belirtilen eksikliği gidermeleri şartıyla dava açmalarına yahut davayla ilgili işlem yapmalarına izin verebilir.
(2) İzin belgesinin alınması için mahkemeye müracaat edilmesi gerekiyorsa ilgiliye, müracaatı için kesin süre verilir. Bu süre içinde mahkemeye başvurulması hâlinde bu konuda karar verilinceye kadar beklenir.
(3) Süresi içinde belgelerin ibraz edilmemesi veya mahkemeye başvurulmaması hâlinde, dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Bir kişi adına dava açma yetkisi ile o kişinin haklı olup olmadığı farklı konulardır. Kanuni temsilci, vasi veya tüzel kişi organı, temsil ya da izin belgesini sunmadan kural olarak geçerli usul işlemi yapamaz.
i. Hukuki Çerçeve ve Kavram
Temsil belgesi, işlemi yapan kişinin tarafı temsil yetkisini; izin belgesi ise bazı davaların açılması veya yürütülmesi için vesayet makamı gibi bir merciden alınması gereken onayı gösterir. Eksiklik çoğu kez tamamlanabilir dava şartıdır.
ii. İlgili Mevzuat Hükümleri
Kanuni temsilciler izin belgelerini, tüzel kişi organları temsil belgelerini dava veya cevap dilekçesiyle sunmak zorundadır. Gecikmesinde sakınca varsa mahkeme eksikliğin giderilmesi şartıyla geçici olarak işlem yapılmasına izin verebilir. İzin için mahkemeye başvuru gerekiyorsa kesin süre verilir; süresinde belge sunulmaz veya başvuru yapılmazsa dava açılmamış ya da işlem yapılmamış sayılır.
iii. Düzenlemenin Kapsamı
Vasinin vesayet makamından izin alması gereken davalar, tüzel kişi organının temsil yetkisi ve kanuni temsil ilişkileri madde kapsamındadır. Avukat vekâletnamesi eksikliği ise HMK 76-77’deki özel rejime tabidir.
iv. Başvuru ve İnceleme Usulü
Mahkeme önce temsil eksikliğinin giderilebilir olup olmadığını belirler. İzin için vesayet makamına başvuru gerekiyorsa tarafın belirlenen sürede başvurması yeterlidir; kararın aynı süre içinde çıkması aranmaz, sonuç beklenir. Gecikmesinde sakınca varsa koruyucu işlem yapılabilir.
v. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Kesin süre mahkemece belirlenir. Süre içinde izin merciine başvurulduğu belgelenirse karar verilinceye kadar yargılama bekletilir. Belgenin sonradan sunulması veya kanuni temsilcinin önceki işlemlere icazet vermesi somut duruma göre eksikliği giderebilir.
vi. İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
Vasi atama kararı, vesayet izin kararı, ticaret sicili kayıtları, yönetim kurulu kararı, imza sirküleri ve başvuru alındısı temel belgelerdir. Belgenin yalnız varlığı değil, dava konusu işlem bakımından yeterli yetki içerip içermediği incelenmelidir.
vii. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2020/465 E., 2022/1416 K. sayılı kararında, dava tarihinde temsil eksikliği bulunsa bile vasi tayini süreci devam ediyorsa eksikliğin tamamlanması için süre verilmesi ve sonuçlandıktan sonra izin belgesinin değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
viii. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Usul ekonomisi, tamamlanabilir temsil eksikliğinde doğrudan ret yerine düzeltme imkânı verilmesini gerektirir. Buna karşılık yetkisiz kişinin sınırsız biçimde davayı yürütmesine izin verilemez.
ix. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Vasi adına dava açılacaksa hangi işlem için vesayet makamı izni gerektiği TMK 462 ile birlikte kontrol edilmelidir. Tüzel kişilerde güncel ticaret sicili ve temsil şekli, dava tarihindeki kayıt üzerinden belirlenmelidir.
x. Sık Yapılan Hatalar
- Vekâletname eksikliği ile kanuni temsil belgesini karıştırmak
- İzin merciine başvuru için süre vermeden ret kararı vermek
- Başvuru yapıldığı hâlde izin kararını beklememek
- Eski imza sirkülerine dayanmak
- İzin belgesinin dava konusu işlemi kapsayıp kapsamadığını incelememek
xi. Hukuki Değerlendirme
HMK 54’te esas mesele belge eksikliğini cezalandırmak değil, gerçek ve yetkili temsilin sağlanmasıdır. Mahkeme, tamamlama imkânı ile taraf güvenliğini birlikte gözetmelidir.
xii. Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xiii. Kaynak ve Doğrulama Notları
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 51-56 ve 114-115: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 462: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf
- Yargıtay HGK, 2020/465 E., 2022/1416 K.
- Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-54-temsil-veya-izin-belgelerinin-verilmesi-b91b2a67.pdf
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Süre içinde yetkili mercie başvurulması yeterlidir; karar beklenir.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Genel Hükümler kısmında (m. 1-104) yer alır.
Genel Hükümler — İlgili Maddeler
- HMK 49HMK Madde 49: Davanın Reddi Hâlinde Disiplin Para Cezası
- HMK 50HMK 50 Taraf Ehliyeti
- HMK 56Kanuni Temsilci Atanması Sebebiyle Yargılamanın Ertelenmesi: HMK 56
- HMK 57İhtiyari Dava Arkadaşlığı ve HMK 57 Uygulaması
- HMK 58HMK Madde 58: İhtiyari Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu
- HMK 59HMK Madde 59: Mecburi Dava Arkadaşlığı
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 76HMK Madde 76: Vekâletnamenin İbrazıDoğrudan atıf · anıyor
- HMK 77Vekâletnamesiz Dava Açılması ve Usul İşlemi YapılmasıDoğrudan atıf · anıyor
- HMK 71HMK Madde 71: Davanın Bizzat veya Vekil Aracılığıyla TakibiOrtak hüküm · HMK m. 114 ve 5 hüküm daha
- HMK 83HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya EtkisiOrtak hüküm · HMK m. 76 ve 1 hüküm daha
- HMK 84Dava ve Takipte Teminat Gösterilecek Hâller: HMK Madde 84Ortak hüküm · HMK m. 114 ve 1 hüküm daha
- HMK 86HMK Madde 86 Teminat Kararı: Şartları ve SonuçlarıOrtak hüküm · HMK m. 114 ve 1 hüküm daha
- HMK 89HMK Madde 89 Teminatın İadesi: Şartları ve Başvuru UsulüÜçüncü derece · HMK m. 114 ve HMK m. 84 üzerinden
- HMK 308Davayı Kabulün Şartları, Şekli ve Hukuki Sonuçları: HMK Madde 308Üçüncü derece · HMK m. 77 ve HMK m. 74 üzerinden
- HMK 314HMK 314’e Göre Sulhun ZamanıÜçüncü derece · HMK m. 77 ve HMK m. 74 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
- Ehliyetsizlik Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil DavasıOrtak hüküm · HMK m. 114 ve 2 hüküm daha
- Görevsizlik Kararı Nedir? Hukuk ve Ceza Yargılamasında SonuçlarıOrtak hüküm · HMK m. 114 ve 1 hüküm daha
- Menfi Tespit Davasında Hukuki Yarar Koşulu ve İİK Madde 72 UygulamasıOrtak hüküm · HMK m. 114 ve 1 hüküm daha
- Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti DavasıOrtak hüküm · HMK m. 114 ve 1 hüküm daha
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.