HMK Madde 74: Özel Yetki Gerektiren Hâller
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
HMK 74 uyarınca sulh, feragat, kabul, yemin, ıslah, tahkim, arabuluculuk ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarda özel yetki açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 74
Davaya vekâlette özel yetki verilmesini gerektiren hâller
(1) Açıkça yetki verilmemiş ise vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez, başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, müvekkilinin iflasını isteyemez, tahkim ve hakem sözleşmesi yapamaz, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunamaz ve bunlara muvafakat veremez, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez, yargılamanın iadesi yoluna gidemez, hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açamaz, hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Genel dava vekâletnamesi, avukata yargılamayı takip için geniş yetki verir. Ancak müvekkilin maddi hakkını doğrudan sona erdiren, ağır sonuç doğuran veya kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili işlemler için HMK m. 74 açık özel yetki arar.
i. Sulh, feragat ve kabul
Vekil açık yetki olmadan sulh olamaz, davadan veya kanun yolundan feragat edemez, karşı tarafın davasını kabul edemez ve karşı tarafı ibra edemez. Bu işlemler kesin hüküm benzeri sonuç doğurabileceğinden vekâletnamede tereddütsüz yetki bulunmalıdır.
ii. Yemin işlemleri
Yemin teklif etmek, yemini kabul etmek, iade etmek veya reddetmek özel yetki gerektirir. Yemin, uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkileyebilen kesin delil niteliğindedir. Vekâletnamede yalnız genel 'her türlü delili sunma' ibaresi yeterli kabul edilmeyebilir.
iii. Islah ve hâkimin reddi
Davanın tamamını ıslah etmek ve hâkimi reddetmek için özel yetki gerekir. Kısmi ıslah bakımından kanun metni 'davanın tamamını ıslah' ifadesini kullanır; işlemin kapsamı dikkatle belirlenmelidir.
iv. Tahkim ve alternatif uyuşmazlık çözümü
Tahkim veya hakem sözleşmesi yapmak, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmak ve bunların sonucunda müvekkilin hakkı üzerinde tasarrufta bulunmak özel yetkiye tabidir. Arabuluculuk görüşmesine katılım ile anlaşma belgesinin imzalanması bakımından özel mevzuat ve vekâletname metni birlikte kontrol edilmelidir.
v. Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar
Boşanma, soybağı, ad değişikliği ve benzeri kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalarda hangi dava ve işlemler için yetki verildiği açıkça yazılmalıdır. Genel 'her türlü davayı açma' yetkisi tek başına yeterli olmayabilir.
vi. Diğer özel yetkiler
Başkasını tevkil, haczi kaldırma, müvekkilin iflasını isteme, konkordato veya yeniden yapılandırma teklifinde bulunma, yargılamanın iadesine başvurma ve hâkimlerin fiilleri nedeniyle Devlet aleyhine tazminat davası açma da özel yetki gerektirir.
vii. Eksikliğin giderilmesi
Özel yetki eksikliği çoğu durumda tamamlanabilir usul eksikliğidir. Mahkeme kesin süre verebilir. Ancak feragat veya sulh gibi işlem yapıldıktan sonra yetki tartışması kanun yolu ve kesinleşme bakımından ciddi sonuçlar yaratır.
viii. Sık yapılan hatalar
Vekâletnamede 'ahzu kabz' bulunmasını tüm özel yetkiler için yeterli sanmak, kanun yolundan feragat yetkisini kontrol etmemek, boşanma vekâletnamesindeki özel yetkiyi atlamak ve arabuluculuk anlaşması öncesinde vekâletnameyi incelememek sık hatalardır.
ix. Hukuki Değerlendirme
Özel yetki kontrolü yalnız dava açılırken değil, sulh, feragat, kabul, yemin ve kanun yolu aşamalarında yeniden yapılmalıdır. Bir kelime eksikliği müvekkilin maddi hakkını etkileyebilir.
x. Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri, işlem ve dava tarihleri ile güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Davadan ve kanun yolundan feragat için açık özel yetki gerekir.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Genel Hükümler kısmında (m. 1-104) yer alır.
Davaya Vekâlet — İlgili Maddeler
- HMK 71HMK Madde 71: Davanın Bizzat veya Vekil Aracılığıyla Takibi
- HMK 72HMK Madde 72 Kapsamında Davaya Vekâlet ve Temsil Hükümleri
- HMK 76HMK Madde 76: Vekâletnamenin İbrazı
- HMK 77Vekâletnamesiz Dava Açılması ve Usul İşlemi Yapılması
- HMK 78Vekilin Müvekkil Huzurundaki Beyanı ve Derhâl İtiraz: HMK 78
- HMK 79Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranış: HMK 79
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 308Davayı Kabulün Şartları, Şekli ve Hukuki Sonuçları: HMK Madde 308Doğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- HMK 314HMK 314’e Göre Sulhun ZamanıDoğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- HMK 55Dava Sırasında Taraflardan Birinin Ölmesi ve HMK 55Birlikte anılıyor · “HMK Madde 72 Kapsamında Davaya Vekâlet ve Temsi…”
- HMK 292Soybağının Tespiti İçin Kan ve Doku İncelemesi: HMK Madde 292Birlikte anılıyor · “Soybağının (Nesebin) Reddi, Tanıma ve Babalık D…”
- HMK 313Mahkeme İçi Sulh: Sulh Protokolünün Şartları ve SonuçlarıBirlikte anılıyor · “HMK 314’e Göre Sulhun Zamanı”
- HMK 54Temsil veya İzin Belgelerinin Verilmesi: HMK Madde 54Ortak hüküm · HMK m. 77