Davayı Kabulün Şartları, Şekli ve Hukuki Sonuçları: HMK Madde 308
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Davayı kabulün tanımı, kısmi kabul, şekil, zaman, kesin hüküm etkisi, yargılama giderleri ve şarta bağlı kabulün geçersizliği açıklanır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 308
Davayı kabul
(1) Kabul, davacının talep sonucuna, davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir.
(2) Kabul, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri davalarda hüküm doğurur.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Davayı kabul, davalının davacının talep sonucuna tamamen veya kısmen muvafakat etmesidir. Tek cümlelik bir beyanla uyuşmazlığı sona erdirebilmesi nedeniyle kabulün kim tarafından, hangi biçimde ve hangi kapsamda yapıldığı tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta olmalıdır.
i. Hukuki Çerçeve ve Kavram
Kabul, davalı tarafından mahkemeye yöneltilen tek taraflı ve varması gereken bir usul işlemidir. Davacının veya mahkemenin ayrıca onay vermesine ihtiyaç yoktur. Sulhten farklı olarak karşılıklı irade açıklaması aranmaz. Kabul, aynı zamanda davacının ileri sürdüğü maddi hakkın varlığını benimseyen sonuç doğurur.
ii. İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK 308 kabulün tanımını ve yalnız tarafların serbestçe tasarruf edebileceği davalarda sonuç doğuracağını düzenler. HMK 309’a göre kabul dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü yapılır; açık, kayıtsız ve şartsız olmalıdır. HMK 310 uyarınca hüküm kesinleşinceye kadar kabul mümkündür. HMK 311 kabulün kesin hüküm gibi sonuç doğuracağını, irade bozukluğu hâllerinde iptal istenebileceğini; HMK 312 ise giderlerin kural olarak kabul eden tarafa yükletileceğini düzenler.
iii. Düzenlemenin Kapsamı
Kabul, talep sonucunun tamamına veya bölünebilir bir kısmına ilişkin olabilir. Velayet, soybağı ve kamu düzeninin ağır bastığı bazı statü davalarında taraf iradesi tek başına sonucu belirlemez. İhtiyari dava arkadaşlığında her davalı, yalnız kendisine ilişkin talep bölümü bakımından kabulde bulunabilir. Mecburi dava arkadaşlığında ise tasarruf yetkisi birlikte değerlendirilir.
iv. Başvuru ve İnceleme Usulü
Beyan mahkemeye hitaben verilmeli, kabul edilen talep kalemi ve miktar açıkça gösterilmelidir. “Borcun şu şartla kabulü”, “ödeme yapılırsa kabul” veya “faiz hariç olmak üzere, karşı taraf da vazgeçerse kabul” gibi kayıtlar gerçek anlamda kabul değildir. Beyanın anlamı belirsizse hâkim HMK 31 kapsamında açıklama yaptırmalı, tarafın gerçek iradesini varsayımla tamamlamamalıdır.
v. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
vi. İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
Yazılı kabul dilekçesi, duruşma tutanağı ve vekâletnamenin özel yetki bölümü temel belgelerdir. HMK 74 uyarınca vekilin davayı kabul edebilmesi için vekâletnamede açık özel yetki bulunmalıdır. Elektronik ortamda sunulan dilekçenin güvenli elektronik imza ve dosya kaydı da kontrol edilmelidir.
vii. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli, 2023/218 E., 2025/30 K. sayılı kararında kabulün açık, kesin, kayıtsız ve şartsız olması gerektiği; şarta bağlı beyanın davayı sona erdirmeyeceği vurgulanmıştır. Kurul, beyanın kelimelerine değil, bütününden çıkan gerçek usul iradesine bakılması gerektiğini de belirtmiştir. Bu yaklaşım, mahkemenin tereddütlü beyanı doğrudan kabul saymak yerine açıklattırmasını gerektirir.
viii. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğretide kabulün hem usul hukuku hem maddi hukuk sonucu doğurduğu kabul edilir. Usul yönü davayı sona erdirir; maddi yönü ileri sürülen hakkın varlığının benimsenmesidir. Kesin hüküm etkisinin nedeni, mahkemenin uyuşmazlığı delilleri tartışarak çözmesi değil, tarafın tasarruf yetkisini kanunun öngördüğü biçimde kullanmasıdır.
ix. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kısmi kabulde kabul edilen ana para, faiz başlangıcı, fer’iler ve yargılama giderleri ayrı ayrı yazılmalıdır. Davalı ödeme yaptığını söylüyorsa bunun kabul mü, ifa savunması mı olduğu ayrıştırılmalıdır. Kabul nedeniyle karar verilirken mahkeme, tasarruf edilemeyen bir alan bulunup bulunmadığını ve vekilin özel yetkisini resen kontrol etmelidir.
x. Sık Yapılan Hatalar
- Şarta bağlı veya karşı edime bağlı beyanı kabul saymak
- Vekilin özel yetkisini kontrol etmemek
- Kısmi kabulde miktar ve fer’ileri belirsiz bırakmak
- Kamu düzenine ilişkin davada taraf kabulüyle doğrudan hüküm kurmak
- Kabul ile sulh ve borcun ödendiği savunmasını birbirine karıştırmak
xi. Hukuki Değerlendirme
Davayı kabul, uyuşmazlığı hızla sona erdiren fakat geri dönüşü çok sınırlı bir işlemdir. Bu nedenle beyanın kapsamı, vekilin yetkisi ve davanın tasarrufa elverişli olup olmadığı karar verilmeden önce titizlikle incelenmelidir.
xii. Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xiii. Kaynak ve Doğrulama Notları
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74, 308-312
- Yargıtay HGK, 12.02.2025, 2023/218 E., 2025/30 K.
- Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-308-davayi-kabul-9b9f5feb.pdf
Sık Sorulan Sorular
Hayır. HMK anlamında kabul, davalının davacının talep sonucuna muvafakatidir; davacının işlemi feragat olabilir.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Hüküm ve Davaya Son Veren Taraf İşlemleri kısmında (m. 294-315) yer alır.
Hüküm ve Davaya Son Veren Taraf İşlemleri — İlgili Maddeler
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 74HMK Madde 74: Özel Yetki Gerektiren HâllerDoğrudan atıf · anıyor
- HMK 32Yargılamanın Hâkim Tarafından Sevk ve İdaresiOrtak hüküm · HMK m. 31
- HMK 133Karşı Dava Nasıl ve Ne Zaman Açılır? HMK Madde 133Ortak hüküm · HMK m. 31
- HMK 146HMK Madde 146: Mevcut Delillerle Davanın AydınlanmasıOrtak hüküm · HMK m. 31
- HMK 179Islahın Davaya Etkisi ve Sonuçları | HMK Madde 179Ortak hüküm · HMK m. 31
- HMK 151HMK Madde 151 Kapsamında Duruşma DüzeniÜçüncü derece · HMK m. 31 ve HMK m. 32 üzerinden
- HMK 135HMK Madde 135: Karşı Davada Uygulanacak HükümlerÜçüncü derece · HMK m. 31 ve HMK m. 133 üzerinden
- HMK 54Temsil veya İzin Belgelerinin Verilmesi: HMK Madde 54Üçüncü derece · HMK m. 74 ve HMK m. 77 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.