HMK Madde 135: Karşı Davada Uygulanacak Hükümler

Bu Kanunun dava ile ilgili hükümleri, aksine özel düzenleme bulunmayan hâllerde karşı dava hakkında da uygulanır.

Hükmün pratik sonucu şudur: Karşı dava yalnızca savunma değildir. Ayrı talep sonucu, dava değeri, harç, dava şartı, delil ve hüküm gerektirir.

Davalının davanın reddini istemesi veya takas def'i ileri sürmesi kural olarak savunmadır. Davalı, davacıdan ayrıca bir edimin yerine getirilmesini, tazminat ödenmesini, sözleşmenin feshedilmesini veya bir hakkın tespitini istiyorsa bağımsız talep söz konusudur ve çoğu durumda karşı dava açılması gerekir.

Yanlış adlandırma tek başına belirleyici değildir. Mahkeme dilekçenin içeriğine ve talep sonucuna bakar. Ancak karşı dava harcı yatırılmadan ve açık talep kurulmadan yalnız savunma içinde ileri sürülen istemin hüküm altına alınması mümkün olmayabilir.

Karşı dava açılabilmesi için asıl davanın derdest olması, karşı talep ile asıl dava arasında bağlantı bulunması veya taleplerin takas ya da mahsup ilişkisinde olması gerekir. Karşı dava, cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır.

Süresinden sonra ileri sürülen karşı dava talebi, karşı tarafın açık muvafakati yoksa aynı dosyada görülmeyebilir. Bu durumda istemin ayrı dava olarak açılması gündeme gelir.

Karşı dava bağımsız dava olduğundan ayrıca harca tabidir. Dava değeri karşı talep üzerinden belirlenir. Harcın eksik yatırılması hâlinde mahkeme, ilgili harç hükümlerine göre tamamlama işlemi yapar.

Asıl davanın harçtan muaf olması, karşı davanın da otomatik olarak muaf olduğu anlamına gelmez. Muafiyetin taraf ve talep bakımından ayrıca incelenmesi gerekir.

Görev, hukuki yarar, taraf ve dava ehliyeti, kesin hüküm, derdestlik ve zorunlu arabuluculuk gibi dava şartları karşı dava bakımından bağımsız biçimde değerlendirilir. Asıl davanın usulden reddedilmesi, karşı davanın her durumda sona ermesi sonucunu doğurmaz.

Karşı dava şartları mevcutsa mahkeme, asıl dava hakkında karar verilemese bile karşı davayı incelemeye devam edebilir. Bağlantının niteliği ve ayırma gereği somut olaya göre değerlendirilir.

Karşı dava bakımından görev kamu düzenindendir ve mahkemece kendiliğinden incelenir. Asıl davaya bakan mahkemenin karşı dava bakımından da görevli olması gerekir. Görev farklıysa karşı davanın aynı dosyada görülmesi mümkün olmayabilir.

Yetki konusunda HMK'nın karşı davaya ilişkin özel hükmü ve genel yetki kuralları birlikte uygulanır. Tahkim veya yetki sözleşmesi bulunması hâlinde ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Karşı davacı, kendi talebinin dayandığı vakıaları ve delilleri açıkça göstermelidir. Asıl davada sunulan belgeler karşı davayla ilgili olsa bile hangi vakıa için dayanıldığı belirtilmelidir. İspat yükü, karşı talebin maddi hukuk niteliğine göre belirlenir.

Mahkeme, asıl dava ve karşı dava bakımından delilleri birlikte toplayabilir; ancak hükümde her iki talebi ayrı ayrı değerlendirmelidir.

Kararın hüküm fıkrasında asıl dava ile karşı dava için ayrı sonuç kurulmalıdır. “Davanın reddine” biçimindeki belirsiz bir hüküm, hangi talebin ne şekilde sonuçlandığını göstermiyorsa infaz ve kanun yolu sorunları doğurur.

İstinaf ve temyiz kesinlik sınırları, asıl dava ve karşı dava talepleri bakımından ayrı ayrı değerlendirilebilir. 2025 yılında değişen HMK Ek Madde 1 uyarınca kanun yolu parasal sınırlarında davanın açıldığı tarih esas alınır.

Karşı talebi savunma içinde belirsiz bırakmak, ayrı harç yatırmamak, cevap süresini kaçırmak, zorunlu arabuluculuk şartını incelememek ve hüküm fıkrasında karşı dava hakkında karar kurdurmamak en sık yapılan hatalardır.

HMK m. 135, karşı davanın bağımsız dava niteliğini teyit eder. Karşı dava stratejisi; süre, harç, dava şartı, görev ve talep sonucu bakımından asıl davadan ayrı kurulmalı, yalnızca savunmanın uzantısı gibi ele alınmamalıdır.

Karşı davanın süresinde ve doğru hukuki taleple açılmaması, ayrı dava açma zorunluluğu veya hak kaybı doğurabilir. Somut uyuşmazlığın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya somut olay bakımından sonuç garantisi içermez.

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 132-135 ve Ek Madde 1.
• Kaynak PDF'deki madde ve gerekçe, 31.07.2026 itibarıyla güncel mevzuatla karşılaştırılmıştır.