HMK Madde 174: İsticvap Tutanağının Düzenlenmesi
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
İsticvap tutanağında bulunması gerekenler, soruların ve cevapların yazılması, okuma ve imza usulü ile ikrar değerlendirmesi. Güncel uygulama.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 174
Tutanak düzenlenmesi
(1) İsticvap sonunda bir tutanak düzenlenir. İsticvap olunan tarafça yapılan açıklamalar, sorulan sorular ve verilen cevaplar tutanağa yazılır. Tutanak taraflar huzurunda okunduktan sonra altı isticvap olunan tarafa imzalatılır. İsticvap olunan taraf haklı bir gerekçe göstermeksizin tutanağı imzalamaktan kaçınırsa, bu durum hâkim tarafından tutanakla tespit olunur.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
İsticvap sonunda düzenlenen tutanak, tarafın hangi vakıa hakkında ne söylediğini gösteren resmî kayıttır. HMK madde 174, soruların, cevapların, açıklamaların ve imza sürecinin nasıl kayıt altına alınacağını belirler.
i. Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Tutanağın amacı, taraf beyanının sonradan değiştirilmesini veya bağlamından koparılmasını önlemektir. Bu nedenle yalnız sonuç cümlesi değil, sorulan sorular ve verilen cevaplar açıkça yazılmalıdır. Tutanak tarafların huzurunda okunur ve isticvap olunan kişiye imzalatılır.
ii. HMK Madde 174 Hükmü
“İsticvap sonunda bir tutanak düzenlenir. İsticvap olunan tarafça yapılan açıklamalar, sorulan sorular ve verilen cevaplar tutanağa yazılır. Tutanak taraflar huzurunda okunduktan sonra altı isticvap olunan tarafa imzalatılır.” Haklı gerekçe olmadan imzadan kaçınma hâkim tarafından tutanakla tespit edilir.
İmzadan kaçınma tutanağı kendiliğinden geçersiz kılmaz; ancak kaçınmanın sebebi ve hâkimin tespiti açık olmalıdır. Taraf haklı bir gerekçe ileri sürmüşse bu gerekçe de kayda geçirilmelidir.
iii. İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 171 davetiyeyi, madde 172 bizzat dinlenmeyi, madde 173 soruları ve cevap vermemenin sonuçlarını düzenler. HMK madde 154-156 genel duruşma tutanağı kuralları bakımından tamamlayıcıdır.
iv. Yargıtay Uygulaması
Kaynak metinde isticvap tutanağının usulüne uygun düzenlenmemesi hâlinde yüzeysel beyanların ikrar sayılamayacağı yönünde bir karar özeti bulunmaktadır. Ancak kararın mahkeme, esas, karar ve tarih bilgileri güvenilir biçimde doğrulanamadığından künye verilmemiştir. İlke, HMK madde 171-174’ün birlikte uygulanmasıyla da uyumludur.
v. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
İkrar, aleyhe sonuç doğuran ciddi bir beyan olduğundan dar ve dikkatli yorumlanır. Belge gösterilmeden sorulan genel soruya verilen belirsiz cevap, özellikle davetiye ve tutanak koşulları eksikse kesin ikrar olarak kabul edilmemelidir.
vi. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
İsticvap sırasında her belge ayrı ayrı gösterilmeli; belge tarihi, tutarı veya ayırt edici bilgisi tutanağa yazılmalıdır. Taraf, cevabının eksik veya yanlış kaydedildiğini düşünüyorsa imzadan önce düzeltme istemeli ve itirazını tutanağa geçirtmelidir.
vii. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
viii. İspat, Delil ve Usul Sorunları
İmzalı tutanak, elektronik duruşma kaydı, gösterilen belgeler ve davetiye birlikte değerlendirilir. Sadece hâkimin karar gerekçesinde “ikrar etti” yazması, tutanak içeriği bunu desteklemiyorsa yeterli değildir.
ix. Sık Yapılan Hatalar
Soruları yazmadan yalnız cevabı özetlemek, belgeyi tanımlamamak, tutanağı okumamak, imza reddinin sebebini kaydetmemek ve belirsiz beyanı kesin ikrar saymak başlıca hatalardır.
x. Hukuki Değerlendirme
HMK madde 174, isticvabın güvenilirliğini sağlayan temel hükümdür. Tutanak şeklen mevcut olsa bile sorular, belgeler ve cevaplar açık değilse beyana ağır ispat sonucu bağlamak sakıncalıdır.
xi. Sonuç
İsticvap tutanağındaki eksiklikler, taraf aleyhine ikrar sonucu doğurabilir veya kararın denetimini güçleştirebilir. Somut dosyanın incelenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kişi haklı gerekçe olmadan imzadan kaçınırsa bu durum hâkimce tutanakla tespit edilir. Geçerlilik, işlemin bütünü ve gerekçenin kaydıyla değerlendirilir.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
- Ziynet (Düğün Takısı) Alacağı
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Yazılı Yargılama Usulü kısmında (m. 118-186) yer alır.
Yazılı Yargılama Usulü — İlgili Maddeler
- HMK 168HMK Madde 168: Birleştirme ve Ayırma Kararlarına Karşı Kanun Yolu
- HMK 169Hukuk Yargılamasında İsticvap Nedir?
- HMK 177Islahın Zamanı, Şekli ve Bozma Sonrası Islah
- HMK 178Islah Nedeniyle Ortaya Çıkan Yargılama Giderleri ve Teminat
- HMK 179Islahın Davaya Etkisi ve Sonuçları | HMK Madde 179
- HMK 180Davanın Tamamen Islahı Nedir?
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.