Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
HMK Madde 174: İsticvap Tutanağının Düzenlenmesi
İsticvap tutanağında bulunması gerekenler, soruların ve cevapların yazılması, okuma ve imza usulü ile ikrar değerlendirmesi. Güncel uygulama.
İsticvap sonunda düzenlenen tutanak, tarafın hangi vakıa hakkında ne söylediğini gösteren resmî kayıttır. HMK madde 174, soruların, cevapların, açıklamaların ve imza sürecinin nasıl kayıt altına alınacağını belirler.
Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Tutanağın amacı, taraf beyanının sonradan değiştirilmesini veya bağlamından koparılmasını önlemektir. Bu nedenle yalnız sonuç cümlesi değil, sorulan sorular ve verilen cevaplar açıkça yazılmalıdır. Tutanak tarafların huzurunda okunur ve isticvap olunan kişiye imzalatılır.
HMK Madde 174 Hükmü
“İsticvap sonunda bir tutanak düzenlenir. İsticvap olunan tarafça yapılan açıklamalar, sorulan sorular ve verilen cevaplar tutanağa yazılır. Tutanak taraflar huzurunda okunduktan sonra altı isticvap olunan tarafa imzalatılır.” Haklı gerekçe olmadan imzadan kaçınma hâkim tarafından tutanakla tespit edilir.
İmzadan kaçınma tutanağı kendiliğinden geçersiz kılmaz; ancak kaçınmanın sebebi ve hâkimin tespiti açık olmalıdır. Taraf haklı bir gerekçe ileri sürmüşse bu gerekçe de kayda geçirilmelidir.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 171 davetiyeyi, madde 172 bizzat dinlenmeyi, madde 173 soruları ve cevap vermemenin sonuçlarını düzenler. HMK madde 154-156 genel duruşma tutanağı kuralları bakımından tamamlayıcıdır.
Yargıtay Uygulaması
Kaynak metinde isticvap tutanağının usulüne uygun düzenlenmemesi hâlinde yüzeysel beyanların ikrar sayılamayacağı yönünde bir karar özeti bulunmaktadır. Ancak kararın mahkeme, esas, karar ve tarih bilgileri güvenilir biçimde doğrulanamadığından künye verilmemiştir. İlke, HMK madde 171-174’ün birlikte uygulanmasıyla da uyumludur.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
İkrar, aleyhe sonuç doğuran ciddi bir beyan olduğundan dar ve dikkatli yorumlanır. Belge gösterilmeden sorulan genel soruya verilen belirsiz cevap, özellikle davetiye ve tutanak koşulları eksikse kesin ikrar olarak kabul edilmemelidir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
İsticvap sırasında her belge ayrı ayrı gösterilmeli; belge tarihi, tutarı veya ayırt edici bilgisi tutanağa yazılmalıdır. Taraf, cevabının eksik veya yanlış kaydedildiğini düşünüyorsa imzadan önce düzeltme istemeli ve itirazını tutanağa geçirtmelidir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Tutanak, isticvap işlemi tamamlanırken aynı oturumda düzenlenir. Hata veya eksiklik duruşma sırasında derhâl belirtilmelidir. Nihai hüküm bu beyana dayanıyorsa usulsüzlük istinaf veya temyiz sebebi yapılabilir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
İmzalı tutanak, elektronik duruşma kaydı, gösterilen belgeler ve davetiye birlikte değerlendirilir. Sadece hâkimin karar gerekçesinde “ikrar etti” yazması, tutanak içeriği bunu desteklemiyorsa yeterli değildir.
Sık Yapılan Hatalar
Soruları yazmadan yalnız cevabı özetlemek, belgeyi tanımlamamak, tutanağı okumamak, imza reddinin sebebini kaydetmemek ve belirsiz beyanı kesin ikrar saymak başlıca hatalardır.
Hukuki Değerlendirme
HMK madde 174, isticvabın güvenilirliğini sağlayan temel hükümdür. Tutanak şeklen mevcut olsa bile sorular, belgeler ve cevaplar açık değilse beyana ağır ispat sonucu bağlamak sakıncalıdır.
Sonuç
İsticvap tutanağındaki eksiklikler, taraf aleyhine ikrar sonucu doğurabilir veya kararın denetimini güçleştirebilir. Somut dosyanın incelenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
<!-- EDİTÖRYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ KONTROL 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31.07.2026 tarihinde erişilebilen konsolide metni; Adalet Bakanlığı mevzuat bağlantısı; TBMM kanun bilgileri.
- HMK m. 154-156 ve 171-175.
- Kaynak PDF’deki anonim karar özeti, künye doğrulanamadığı için numarasız kullanılmıştır.
Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-174-tutanak-duzenlenmesi-730ff458.pdf Kontrol tarihi: 31.07.2026. -->
Sık Sorulan Sorular
Kişi haklı gerekçe olmadan imzadan kaçınırsa bu durum hâkimce tutanakla tespit edilir. Geçerlilik, işlemin bütünü ve gerekçenin kaydıyla değerlendirilir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.