Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Dava Dilekçesinde Dayanılan Belgelerin Birlikte Verilmesi
Dava dilekçesinde dayanılan belgelerin eklenmesi, başka yerden getirilecek delillerin açıklanması ve süresinde delil sunmamanın sonuçları.
Bir davada “delillerimi sonra sunacağım” yaklaşımı çoğu zaman güvenli değildir. HMK, vakıaların ve bunları ispatlayacak delillerin dilekçeler aşamasında somutlaştırılmasını esas alır. HMK m. 121, davacının elindeki belgeleri dava dilekçesiyle birlikte sunmasını; başka yerden getirilecek belgeleri de bulunabilir şekilde açıklamasını zorunlu kılar.
Hukuki Düzenlemenin Amacı ve Kapsamı
Düzenleme yalnız belge ekleme tekniği değildir. HMK m. 119’daki vakıa-delil bağlantısı, HMK m. 194’teki somutlaştırma yükü ve HMK m. 140/5’teki tamamlatma imkânıyla birlikte uygulanır. Tarafın elinde bulunan belge ile başka kurumdan getirilecek belge arasındaki ayrım önemlidir.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK m. 121’e göre dava dilekçesinde gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte davalı sayısından bir fazla örneği veya yalnız örnekleri dilekçeye eklenir. Başka yerlerden getirilecek belge ve dosyalar için bunların bulunmasını sağlayacak açıklama dilekçede yer almalıdır. Cevap dilekçesi yönünden benzer yükümlülük HMK m. 129/2’de düzenlenir. Ön incelemede verilen iki haftalık süre, dilekçede dayanılmış ancak henüz sunulmamış veya getirtilmesi için açıklama yapılmamış delillerin tamamlanmasına yöneliktir; hiç dayanılmamış yeni deliller için genel bir ikinci fırsat değildir.
Uygulamada Nasıl Değerlendirilir?
Dava dilekçesinde her vakıanın karşısında hangi delille ispatlanacağı gösterilmelidir. “Her türlü yasal delil” ibaresi, somut belge ve tanıkların hiç bildirilmemesini her durumda telafi etmez. Banka kayıtları, hastane dosyası veya başka mahkeme dosyası için kurum adı, tarih, hesap veya dosya numarası gibi getirtilmesini mümkün kılan bilgiler verilmelidir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay uygulamasında dava dilekçesinde hiç dayanılmayan tanık veya belgenin, ön incelemede verilen süreyle sonradan davaya sokulamayacağı yönünde kararlar bulunmaktadır. Bununla birlikte, dilekçede açıkça dayanılmış fakat örneği sunulamamış belgenin aslının veya kurum kaydının tamamlatılması mümkündür. Fotokopi belge inkâr edildiğinde, belge aslının sunulmaması ispat sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğretide baskın yaklaşım, usul kurallarının şekilcilik amacıyla değil; öngörülebilir, denetlenebilir ve adil bir yargılama sağlamak için uygulanması gerektiği yönündedir. Bununla birlikte, açık kanun hükmünün sonuçları yorum yoluyla etkisiz hâle getirilemez.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Dava açılmadan önce delil envanteri hazırlanmalı, her belgenin hangi vakıayı ispatladığı yazılmalıdır. Dosya ve kayıt numaraları kontrol edilmeli; yabancı dildeki belgelerin usulüne uygun tercümesi hazırlanmalıdır. Elektronik belgelerde dosya meta verileri ve bütünlük kayıtları korunmalıdır.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Belgeler kural olarak dava dilekçesiyle sunulur. HMK m. 140/5 kapsamında verilen kesin süre, daha önce dayanılan delillerin tamamlanmasına ilişkindir. Sonradan delil sunma HMK m. 145’teki istisnai koşullara bağlıdır. Görev ve yetki esas uyuşmazlığa göre belirlenir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Belge asılları, onaylı suretler, UYAP kayıtları, kurum yazıları, e-imzalı belgeler ve delil tespiti dosyaları kullanılabilir. Bir belgenin yalnız adı değil, ilgili vakıayla bağlantısı gösterilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Dava dilekçesinde hiçbir delil göstermeyip ön incelemede liste vermeyi planlamak.
- “Her türlü delil” ibaresini sınırsız delil sunma hakkı sanmak.
- Başka kurumdan istenecek kaydın dosya veya hesap bilgisini vermemek.
- Fotokopinin inkâr edilmesi ihtimaline karşı belge aslını korumamak.
- Delil ile ispatlanacak vakıa arasında bağlantı kurmamak.
Hukuki Değerlendirme
HMK m. 121’in amacı tarafı şekil hatasıyla cezalandırmak değil, uyuşmazlığı erken aşamada belirginleştirmektir. Buna rağmen delil bildirme yükümlülüğü ihmal edilirse, maddi olarak haklı taraf ispat yetersizliği nedeniyle davayı kaybedebilir.
Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar ve Doğrulama Notu
Bu içerik, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak 31.07.2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Karar künyeleri yalnızca ayrıca doğrulanabilen örneklerle sınırlı tutulmuş; doğrulanamayan karar numaraları metne alınmamıştır. Somut uyuşmazlıkta UYAP ve resmî karar veri tabanından güncel içtihat taraması ayrıca yapılmalıdır.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, güncel konsolide metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf
- İncelenen kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-121-belgelerin-birlikte-verilmesi-dd2f532c.pdf
Sık Sorulan Sorular
Dilekçede belgeye dayanılmışsa ön incelemede verilen kesin süre içinde sunma imkânı olabilir. Hiç dayanılmamış delilin sonradan sunulması HMK m. 145’in istisnai koşullarına bağlıdır.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.