Duruşma Tutanağının İmzalanması ve İmza Eksikliği | HMK Madde 155

HMK m. 154 uyarınca duruşmada yapılan işlemler, tarafların önemli beyanları, ara kararlar ve hüküm sonucu tutanağa geçirilir. Tutanak, duruşmada gerçekleşen işlemlerin resmi kaydıdır. Kanunun tutanağa yazılmasını zorunlu tuttuğu bir husus, kural olarak başka bir delille kolayca ikame edilemez.

Feragat, kabul, sulh, davanın geri alınmasına muvafakat, ikrar ve yemin gibi sonuçları ağır beyanların usulüne uygun şekilde tutanağa geçirilmesi ayrıca önem taşır.

HMK m. 155/1’e göre tutanak, hakim ve zabıt katibi tarafından derhal imzalanır. UYAP üzerinden güvenli elektronik imza ile imzalanan tutanaklar da bu zorunluluğu karşılar. İmza, belgenin ilgili yargı görevlileri tarafından düzenlendiğini ve içeriğinin onaylandığını gösterir.

Tutanağın daha sonra imzalanması, eksikliğin niteliğine göre giderilebilir. Ancak imzasız belgenin uzun süre dosyada bırakılması ve bu belgeye dayanılarak hüküm kurulması usuli güvenliği zedeler.

HMK m. 155/2’ye göre tutanağa imza atamayacak durumda olan kişinin parmak izi alınır ve bunun hangi parmağa ait olduğu belirtilir. Elinde parmak bulunmayan kişi imza yerine mühür veya özel işaret kullanabilir.

Bu düzenleme, yalnızca okuma yazma bilmeyen kişileri değil; fiziksel engel, hastalık veya geçici durum nedeniyle imza atamayanları da kapsar. İmza atamama sebebinin ve kullanılan yöntemin tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir.

Her sözlü beyan için tarafın ayrıca imzası aranmaz. Ancak HMK m. 154/3-ç kapsamındaki ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh beyanları, beyanda bulunana okunmalı ve imzası alınmalıdır.

Bir tarafın talebini daralttığı veya davadan vazgeçtiği sonucunu doğuracak beyanlarda, tutanak içeriği ve imza şartı özellikle önemlidir. Belirsiz veya imzasız bir celse beyanına dayanılarak maddi haktan vazgeçildiği sonucuna varılması doğru değildir.

İmza eksikliğinin sonucu, eksikliğin hangi belgede olduğu ve sonradan giderilip giderilemeyeceğine göre değişir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 16.06.2014 tarihli, 2013/6359 E., 2014/4122 K. sayılı kararında imzasız duruşma tutanakları ve gerekçeli karar nedeniyle dosya, eksikliğin tamamlanması için mahalline geri çevrilmiştir.

Bu yaklaşım, her imza eksikliğinin doğrudan hükmün bozulmasını gerektirmediğini; öncelikle eksikliğin tamamlanabilir olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Buna karşılık belgenin kim tarafından düzenlendiğinin belirlenememesi veya beyanın varlığı konusunda tereddüt oluşması daha ağır sonuç doğurabilir.

Günümüzde tutanakların çoğu güvenli elektronik imza ile imzalanır. Belgenin üzerinde ıslak imza bulunmaması tek başına eksiklik değildir. UYAP imza bilgileri, belgenin hangi hakim ve katip tarafından ne zaman imzalandığını gösterir.

E-imza doğrulamasının bulunmaması, belgenin taslak olarak kalması veya sonradan değişiklik şüphesi doğması hâlinde UYAP işlem kayıtları incelenmelidir.

Taraf veya vekil, sözlü beyanının yanlış ya da eksik yazıldığını düşünüyorsa duruşma sırasında derhal düzeltilmesini istemelidir. Duruşma bittikten sonra verilen dilekçe, tutanağın resmi niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte maddi hata, sesli-görüntülü kayıt, UYAP kaydı veya başka güçlü veri varsa düzeltme talebi değerlendirilir.

Tutanak ile gerekçeli karar arasında çelişki bulunması da kanun yolu denetiminde önem taşır. Hüküm sonucu duruşma tutanağında açıklanmışsa gerekçeli karar bu sonuca aykırı olamaz.

HMK m. 155 özel bir itiraz süresi öngörmez. İmza eksikliği, yargılamanın aşamasına göre mahkemeden tamamlanması istenebilecek bir usul eksikliği veya esas hükümle birlikte istinaf-temyiz sebebi olabilir.

Tarafın beyanının yanlış yazıldığı iddiasında gecikmeden başvuru yapılması önemlidir. Uzun süre sessiz kalınması, özellikle tutanak taraf veya vekilin huzurunda düzenlenmişse iddianın değerlendirilmesini güçleştirebilir.

En sık hata, elektronik imzalı tutanağın ıslak imzasız olduğu gerekçesiyle geçersiz sanılmasıdır. İkinci hata, feragat veya kabul gibi ağır sonuçlu beyanların taraf imzası alınmadan geçerli kabul edilmesidir. Üçüncü hata ise tutanakta yanlışlık görüldüğü hâlde duruşma sırasında düzeltme istenmemesidir.

Tutanak, yalnızca idari bir kayıt değildir. İspat, kanun yolu ve taraf işlemlerinin geçerliliği bakımından belirleyici olabilir. Duruşma bitmeden tutanağın kritik bölümleri kontrol edilmeli; feragat, kabul, sulh ve talep daraltma beyanları açık ve imzalı olmalıdır.

Tutanaktaki imza veya içerik eksikliği zamanında giderilmezse kanun yolu incelemesi uzayabilir ve taraf beyanlarının kapsamı tartışmalı hâle gelebilir. Somut dosyanızdaki tutanakların ve usul işlemlerinin incelenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat kontrol tarihi: 31.07.2026.