HMK 147 Tarafların Duruşmaya Daveti
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Tahkikat ve sözlü yargılama davetiyesi, duruşmaya gelmemenin sonuçları ve hukuki dinlenilme hakkı HMK 147 kapsamında açıklandı.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 147
Tarafların duruşmaya daveti
(1) Taraflar, ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra tahkikat ve sözlü yargılama için duruşmaya davet edilir.
(2) Taraflara gönderilecek davetiyede, belirlenen gün ve saatte geçerli bir özrü olmadan mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde, duruşmaya yokluklarında devam edileceği ve yapılan işlemlere itiraz edemeyecekleri, tahkikatın sona erdiği duruşmada sözlü yargılamaya geçileceği, sözlü yargılama için duruşmanın ertelenmesi hâlinde taraflara ayrıca davetiye gönderilmeyeceği ve 150 nci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, yokluklarında hüküm verileceği bildirilir.
(3) (Ek:16/7/2026-7589/21 md.) Duruşmalar arasındaki süre üç aydan daha uzun olamaz. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hâllerde, hâkim gerekçesini belirterek daha uzun bir süre belirleyebilir.
- 1.22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, birinci fıkraya “tahkikat” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve sözlü yargılama” ibaresi ile ikinci fıkraya “itiraz edemeyecekleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “, tahkikatın sona erdiği duruşmada sözlü yargılamaya geçileceği, sözlü yargılama için duruşmanın ertelenmesi hâlinde taraflara ayrıca davetiye gönderilmeyeceği ve 150 nci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, yokluklarında hüküm verileceği” ibaresi eklenmiştir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Ön inceleme tamamlandıktan sonra taraflar tahkikat ve sözlü yargılama için duruşmaya davet edilir. HMK 147, davetiyede bulunması gereken ihtarları ve tarafların yokluğunda yapılabilecek işlemleri düzenler. Usulüne uygun davet yapılmadan tahkikat yürütülmesi veya hüküm kurulması hukuki dinlenilme hakkının ihlaline yol açabilir.
i. Tahkikat Ne Zaman Başlar?
Yazılı ve basit yargılama usulünde tahkikat, ön incelemenin tamamlanmasından sonra başlar. Bu aşamada ön inceleme tutanağında çekişmeli olduğu belirlenen vakıalar hakkında deliller toplanır; tanıklar dinlenir, bilirkişi ve keşif işlemleri yapılır. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikat işlemi yapılması kural olarak mümkün değildir.
ii. Davetiyede Hangi Uyarılar Bulunur?
Taraflara belirlenen gün ve saatte geçerli özür olmaksızın hazır bulunmamaları hâlinde duruşmaya yokluklarında devam edileceği ve yapılan işlemlere itiraz edemeyecekleri bildirilir. Tahkikatın sona erdiği duruşmada sözlü yargılamaya geçilebileceği, sözlü yargılama için duruşma ertelenirse ayrıca davetiye gönderilmeyeceği ve yoklukta hüküm verilebileceği de ihtar edilir.
iii. Duruşmaya Gelmemenin Sonuçları
Usulüne uygun çağrılan tarafın duruşmaya gelmemesi, mahkemenin onun aleyhine otomatik karar vereceği anlamına gelmez. Mahkeme mevcut delilleri değerlendirir. Ancak taraf yokluğunda yapılan işlemlere sonradan itiraz edemez. Her iki taraf da gelmez veya takip etmeyeceklerini bildirirse dosyanın işlemden kaldırılması HMK 150 kapsamında gündeme gelebilir.
iv. Mazeret ve Erteleme
Mazeretin somut, belgeli ve duruşmaya katılmayı gerçekten engelleyen nitelikte olması gerekir. Mahkeme mazereti kabul etmek zorunda değildir. Vekilin başka duruşması, sağlık sorunu veya ulaşım engeli gibi nedenler olayın koşullarına göre değerlendirilir. Mazeret dilekçesi mümkün olan en erken zamanda sunulmalı ve erteleme talebi açıkça yazılmalıdır.
v. Hukuki Dinlenilme Hakkı
Dava dilekçesi, ön inceleme ve tahkikat davetiyeleri usulüne uygun tebliğ edilmelidir. Tebligat yapılmadan veya davetiyedeki zorunlu ihtarlar bulunmadan yoklukta hüküm kurulması savunma hakkını kısıtlayabilir. Yargıtay uygulamasında, ön incelemeden sonra tahkikat için ayrıca usulüne uygun davet yapılmaması bozma nedeni sayılabilmektedir.
vi. Sözlü Yargılama ve Hüküm
Tahkikat tamamlandığında mahkeme taraflara deliller ve uyuşmazlık hakkında son açıklamalarını yapma imkânı verir. Sözlü yargılama için ayrı gün belirlenirse davetiyedeki ihtara göre ayrıca çağrı yapılmayabilir. Tarafların son söz hakkı tanınmadan hüküm kurulması hukuki dinlenilme hakkı bakımından incelenir.
vii. Hukuki Değerlendirme
Duruşma davetiyesi yalnız tarih bildiren bir evrak değildir; yokluğun ağır usuli sonuçlarını doğurabilmesi için kanundaki ihtarları içermelidir. Tarafın duruşmayı takip etmemesi, delillerin tartışılması ve son söz hakkının kullanılması bakımından önemli kayıplar yaratabilir.
viii. Sonuç ve Hukuki Destek
Usulsüz tebligat, mazeret veya yoklukta yapılan işlemler konusunda zamanında itiraz edilmemesi hak kaybına neden olabilir. Duruşma ve tebligat sürecinin değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tek tarafın gelmemesi davayı düşürmez; yokluğunda devam edilebilir. Her iki tarafın gelmemesi hâlinde dosya işlemden kaldırılabilir.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Yazılı Yargılama Usulü kısmında (m. 118-186) yer alır.
Duruşma — İlgili Maddeler
- HMK 149E-Duruşma Talebi ve HMK 149
- HMK 151HMK Madde 151 Kapsamında Duruşma Düzeni
- HMK 155Duruşma Tutanağının İmzalanması ve İmza Eksikliği | HMK Madde 155
- HMK 156HMK 156 Kapsamında Tutanağın İspat Gücü
- HMK 157Zabıt Kâtibi Bulundurulması Zorunluluğu: HMK 157
- HMK 158Mahkeme Tutanağı Örneği Verilmesi: HMK 158
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 83HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya EtkisiOrtak hüküm · HMK m. 150
- HMK 139HMK 139 Ön İnceleme Duruşmasına DavetOrtak hüküm · HMK m. 150
- HMK 400HMK Madde 400: Delil Tespitinin İstenebileceği HâllerBirlikte anılıyor · “HMK Madde 148: Mahkemenin Çalışma Zamanı”
- HMK 195Başka Yerden Getirtilecek Deliller ve HMK 195Üçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 139 üzerinden
- HMK 235Hasta veya Engellinin Mahkeme Dışında YeminiÜçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 149 üzerinden
- HMK 258Tanığın Yemini Nasıl Yapılır?Üçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 149 üzerinden
Bu Maddeyi Uygulayan Yazılar
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.