Aile Hukuku

Boşanma davasında verilecek karar, tarafların yalnızca medeni hâlini değiştirmez. Nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, maddi ve manevi tazminat, aile konutunun kullanımı ve yargılama giderleri bakımından da sonuç doğurabilir.

Bu nedenle dava açılmadan veya bir boşanma dilekçesine cevap verilmeden önce şu soruların açıklığa kavuşturulması gerekir:

• Boşanma talebi hangi olaylara ve hukuki sebebe dayanacaktır?
• İleri sürülen olaylar hangi delillerle ispatlanabilir?
• Çocukların mevcut yaşam ve eğitim düzeni nasıldır?
• Geçici velayet veya tedbir nafakası talep edilmesi gerekiyor mu?
• Aile konutu, araçlar, banka hesapları ve diğer malvarlığı değerleri bakımından risk bulunuyor mu?
• Tarafların gelirleri, borçları ve düzenli giderleri nasıl belgelendirilebilir?
• Koruyucu veya önleyici bir tedbire ihtiyaç var mı?

Her evlilikte yaşanan olayların niteliği farklıdır. Bir davranışın boşanma sebebi oluşturup oluşturmadığı, kusur değerlendirmesine nasıl yansıyacağı ve hangi talepleri destekleyebileceği dosyanın bütünü içinde incelenmelidir.

Anlaşmalı boşanma, tarafların yalnızca "boşanmak konusunda" uzlaşması anlamına gelmez. Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında da açık, uygulanabilir ve hukuka uygun bir düzenleme yapılması gerekir.

Hazırlanacak protokolde özellikle;

• Velayetin kimde kalacağı,
• Çocukla kişisel ilişkinin günleri ve uygulanma biçimi,
• İştirak ve yoksulluk nafakası,
• Maddi ve manevi tazminat,
• Aile konutu ve ev eşyalarının durumu,
• Ziynet eşyaları ve diğer mali talepler,
• Taşınmaz, araç veya ortak borçlara ilişkin mutabakat

tereddüt yaratmayacak biçimde düzenlenmelidir.

İnternetten alınan genel bir protokol örneği, tarafların gerçek malvarlığını, çocukların ihtiyaçlarını veya gelecekte ortaya çıkabilecek uygulama sorunlarını çoğu zaman karşılamaz. "Tarafların birbirinden hiçbir alacağı yoktur" gibi kapsamı yeterince düşünülmeden yazılan bir hüküm, daha sonra ileri sürülmek istenen mali talepler bakımından ciddi tartışmalara yol açabilir.

Protokol hazırlanırken yalnızca duruşmanın hızlı sonuçlanması değil, kararın sonradan nasıl uygulanacağı da dikkate alınmalıdır.

Çekişmeli boşanma davalarında mahkeme, tarafların ileri sürdüğü vakıaları ve bu vakıaların hukuka uygun delillerle ispatlanıp ispatlanmadığını değerlendirir. Tanık anlatımları, mesaj ve yazışmalar, banka hareketleri, sağlık kayıtları, kolluk tutanakları, sosyal ve ekonomik durum araştırmaları ile diğer belgeler dosyanın içeriğine göre önem kazanabilir.

Ancak her yazışma veya kayıt kendiliğinden kullanılabilir bir delil değildir. Delilin nasıl elde edildiği, hangi olayı ispatladığı, dava dilekçesinde dayanak vakıayla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği ve süresinde sunulup sunulmadığı ayrıca incelenmelidir.

Kusur değerlendirmesi de tek bir olaya bakılarak yapılmaz. Evlilik birliği boyunca gerçekleştiği ileri sürülen olaylar, tarafların karşılıklı davranışları ve bu davranışların evlilik üzerindeki etkisi birlikte ele alınır. Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleri bakımından kusur durumu ayrıca önem taşıyabilir.

Velayet uyuşmazlığında belirleyici olan, anne veya babanın kişisel beklentisi değil çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, sağlık durumu, eğitimi, alıştığı yaşam çevresi, ebeveynleriyle ilişkisi ve bakım ihtiyaçları somut olay kapsamında değerlendirilir.

Velayet incelemesinde;

• Çocuğun günlük bakımını fiilen kimin üstlendiği,
• Eğitim ve sağlık ihtiyaçlarının nasıl karşılandığı,
• Ebeveynlerin yaşam ve çalışma düzeni,
• Çocuğun kardeşleriyle ve sosyal çevresiyle ilişkisi,
• Tarafların çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirip yönlendirmediği,
• Çocuğun güvenliğini etkileyen bir durum bulunup bulunmadığı

önem taşıyabilir.

Mahkeme gerekli gördüğünde sosyal inceleme raporu alabilir. Ancak rapor tek başına ve dosyadaki diğer delillerden bağımsız değerlendirilmez. Rapordaki tespitlerin somut olayla uyumu, incelemenin kapsamı ve güncelliği ayrıca ele alınmalıdır.

Çocukla kişisel ilişkinin yalnızca belirli günlerin yazılmasıyla değil; çocuğun okul düzeni, yaşı, şehirler arası mesafe, tatil dönemleri ve özel ihtiyaçları dikkate alınarak kurulması gerekir. Uygulanması güç veya belirsiz bir düzenleme, karar sonrasında yeni uyuşmazlıklar doğurabilir.

Aile hukukunda nafaka tek bir türden oluşmaz. Davanın devamı süresince eş veya çocuk lehine tedbir nafakası, boşanma sonrasında koşulları bulunuyorsa yoksulluk nafakası ve çocuğun bakım giderlerine katılım amacıyla iştirak nafakası gündeme gelebilir.

Nafaka belirlenirken yalnızca bordroda görünen ücret değil; tarafların fiilî yaşam koşulları, düzenli gelirleri, malvarlığı, kira giderleri, kredi ödemeleri ve çocukların eğitim, sağlık ve bakım ihtiyaçları da incelenebilir.

Gerçek gelirle bağdaşmayan beyanların bulunduğu dosyalarda banka kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırmaları, taşınmaz ve araç kayıtları ile çalışma hayatına ilişkin belgeler önem kazanır.

Ekonomik ve sosyal koşulların sonradan esaslı biçimde değişmesi hâlinde nafakanın artırılması, azaltılması veya koşulları ortadan kalkmışsa kaldırılması talep edilebilir. Ancak her ekonomik değişiklik kendiliğinden nafaka miktarının değiştirilmesi sonucunu doğurmaz; değişikliğin tarafların ödeme gücü ve ihtiyaçları üzerindeki etkisi gösterilmelidir.

Boşanma kararı, evlilik içinde edinilen mallara ilişkin uyuşmazlığı kendiliğinden çözmez. Mal rejiminin tasfiyesi; boşanmanın mali sonuçlarından ayrı bir inceleme, hesaplama ve çoğu zaman ayrı bir dava süreci gerektirir.

Boşanmaya karar verilmesi hâlinde mal rejiminin sona erme tarihi boşanma davasının açıldığı tarihe götürülür. Bu süreçte edinilmiş mallar, kişisel mallar, katkı iddiaları, borçlar ve malvarlığında gerçekleşen devirler birlikte değerlendirilir.

Dosyanın niteliğine göre;

• Katılma alacağı,
• Değer artış payı alacağı,
• Katkı payı alacağı,
• Taşınmaz ve araçların edinilme kaynakları,
• Konut veya taşıt kredisi ödemeleri,
• Şirket payları ve ticari işletme değerleri,
• Banka hesapları ve yatırım araçları,
• Üçüncü kişilere yapılan mal devirleri

inceleme konusu olabilir.

Tapu veya araç kaydının yalnızca bir eş adına olması, diğer eşin hiçbir talep hakkı bulunmadığı anlamına gelmez. Buna karşılık evlilik süresince edinilmiş görünen her mal da otomatik olarak yarı yarıya paylaşılmaz. Edinme tarihi, ödeme kaynağı, kişisel mal iddiası, borçlar ve uygulanacak mal rejimi belirleyicidir.

Mal kaçırma ihtimalinin bulunduğu durumlarda tapu kayıtları, araç kayıtları, banka hareketleri ve devir tarihleri gecikmeden araştırılmalıdır. Gerekli koşullar varsa geçici hukuki koruma talepleri de değerlendirilir.

Aile konutu, eşlerin ortak yaşamlarını sürdürdükleri ve aile hayatının merkezi hâline gelen konuttur. Konutun mülkiyetinin yalnızca bir eşe ait olması, diğer eşin aile konutuna ilişkin hukuki korumalardan yararlanamayacağı anlamına gelmez. Tapu kaydı, kira sözleşmesi, fiilî kullanım ve konut üzerindeki tasarruf riski birlikte incelenmelidir.

Ziynet eşyalarına ilişkin taleplerde ise eşyaların türü, miktarı, kim tarafından takıldığı, kimde kaldığı ve sonradan nasıl kullanıldığı önem taşır. Düğün görüntüleri, fotoğraflar, kuyumcu kayıtları, banka hareketleri, tanık anlatımları ve tarafların beyanları birlikte değerlendirilebilir.

Ziynet, ev eşyası, düğün masrafı veya eşler arasındaki para transferleri gibi taleplerin hukuki niteliği birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle bütün mali uyuşmazlıkların yalnızca "mal paylaşımı" başlığı altında ele alınması doğru değildir.

Şiddet, şiddet tehdidi veya tek taraflı ısrarlı takip bulunan durumlarda boşanma davasının sonucunu beklemek gerekmez. 6284 sayılı Kanun kapsamında mağdurun ve çocukların korunmasına yönelik koruyucu ve önleyici tedbirler talep edilebilir.

Somut olayın niteliğine göre yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, ortak konuttan uzaklaştırma, çocukla ilişkinin sınırlandırılması veya diğer uygun tedbirler gündeme gelebilir.

Koruma sürecinde olayın tarihi, kolluk başvuruları, sağlık belgeleri, mesajlar, tanıklar ve önceki tedbir kararları dikkatle incelenmelidir. Tedbir kararının alınması kadar kararın uygulanması ve ihlal hâlinde gerekli başvuruların yapılması da önemlidir.

Aile hukuku uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan sorunlardan biri, öfke veya aceleyle hareket edilerek hukuki sonuçları düşünülmemiş adımlar atılmasıdır.

Ortak konutun delil durumu değerlendirilmeden terk edilmesi, çocukların diğer ebeveynle görüşmesinin gerekçesiz biçimde engellenmesi, hukuka aykırı yöntemlerle kayıt alınması, malvarlığı belgelerinin korunmaması veya sosyal medya üzerinden yapılan açıklamalar dava sürecini doğrudan etkileyebilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünün okunmadan imzalanması, mal paylaşımının boşanma davasıyla kendiliğinden çözüleceğinin düşünülmesi ve yalnızca tanık anlatımlarına güvenilmesi de önemli hak kayıplarına yol açabilir.

Doğru yaklaşım, ilk işlem yapılmadan önce olayların tarih sırasını çıkarmak, delilleri hukuka uygun biçimde korumak ve hangi talebin hangi dava veya başvuru içinde ileri sürüleceğini belirlemektir.

İlk görüşmede yalnızca tarafların boşanmak isteyip istemediği değerlendirilmez. Evlilik sürecindeki olaylar, çocukların mevcut düzeni, mali durum, malvarlığı, devam eden ceza veya koruma süreçleri ve eldeki deliller birlikte incelenir.

Dosyanın ihtiyaçlarına göre;

1. Olayların tarih sırası ve hukuki niteliği belirlenir. 2. Mevcut belgeler ve eksik deliller tespit edilir. 3. Geçici velayet, nafaka, aile konutu veya koruma tedbiri ihtiyacı değerlendirilir. 4. Anlaşmalı çözüm mümkünse uygulanabilir bir protokol hazırlanır. 5. Çekişmeli süreçte iddia, savunma ve deliller birbiriyle bağlantılı biçimde oluşturulur. 6. Duruşmalar, tanık anlatımları, sosyal inceleme ve bilirkişi raporları takip edilir. 7. Boşanma sonrasında mal rejimi, nafaka veya kararın uygulanmasına ilişkin işlemler ayrıca planlanır.

Günser + Partners, Ankara merkezli olmakla birlikte Türkiye genelinde yürütülen aile hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek sağlar. Amaç, taraflara gerçekçi olmayan sonuçlar vaat etmek değil; dosyanın güçlü ve zayıf yönlerini açıkça ortaya koyarak sürecin delil, süre ve usul bakımından kontrollü ilerlemesini sağlamaktır.

Boşanma veya aile hukukuna ilişkin bir işlem düşünülüyorsa, dava açılmadan önce mevcut belgelerin ve acil tedbir ihtiyacının değerlendirilmesi sürecin yönünü belirleyebilir.

Evlilik tarihi, çocuklara ilişkin bilgiler, gelir belgeleri, tapu ve araç kayıtları, banka hareketleri, mesaj ve yazışmalar, devam eden soruşturma veya tedbir dosyaları ile daha önce imzalanmış protokoller ilk incelemede önem taşıyabilir.

Yapılacak görüşmede hangi taleplerin ileri sürülebileceği, hangi delillerin korunması gerektiği ve sürecin anlaşmalı ya da çekişmeli olarak nasıl yürütülebileceği somut dosya üzerinden belirlenir.