Tüketici ve Sigorta Hukuku

Çalışma alanımız kapsamında başlıca şu uyuşmazlıklar yer almaktadır:

• Ayıplı mal ve ayıplı hizmet nedeniyle bedel iadesi, değişim, ücretsiz onarım ve bedel indirimi talepleri
• Sıfır ve ikinci el araç satışlarından doğan gizli ayıp uyuşmazlıkları
• Konut satışında geç teslim, eksik iş, metrekare ve projeye aykırılık iddiaları
• Mesafeli satışlar, cayma hakkı, iade ve elektronik ticaret uyuşmazlıkları
• Tüketici kredileri, konut finansmanı, kredi kartları ve abonelik sözleşmeleri
• Garanti belgesi ve satış sonrası hizmet yükümlülükleri
• Tüketici hakem heyeti başvuruları ve kararlara karşı itiraz davaları
• Zorunlu trafik ve kasko sigortasından doğan tazminat talepleri
• Araç değer kaybı, hasar bedeli, pert-total ve sovtaj uyuşmazlıkları
• Bedensel zarar, iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatları
• Konut, iş yeri, yangın, nakliyat, sağlık, hayat ve ferdi kaza sigortaları
• Mesleki sorumluluk, işveren sorumluluk ve ürün sorumluluk sigortaları
• Sigorta Tahkim Komisyonu ve itiraz hakem heyeti başvuruları
• Sigortacının halefiyetine dayanan rücu davaları

Bir malın kısa sürede arızalanması, kararlaştırılan özellikleri taşımaması, güvenli olmaması veya tanıtımda bildirilen performansı sağlamaması ayıp iddiasına neden olabilir. Hizmetin eksik, geç, sözleşmeye aykırı ya da beklenen yararı sağlamayacak biçimde sunulması hâlinde de tüketicinin yasal hakları gündeme gelir.

Ayıplı malda tüketici, şartları oluştuğunda sözleşmeden dönerek bedel iadesi, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi haklarından birini kullanabilir. Ücretsiz onarım ve değişim taleplerinde işlemin satıcı bakımından orantısız güçlük doğurup doğurmadığı ayrıca değerlendirilir.

Talebin doğru kurulabilmesi için ayıbın teslim tarihinde bulunup bulunmadığı, ne zaman fark edildiği, satıcıya nasıl bildirildiği, ürünün kim tarafından incelendiği ve kullanım hatası savunmasının teknik bir dayanağının olup olmadığı araştırılmalıdır.

Telefon, bilgisayar, beyaz eşya, mobilya, yapı malzemesi ve yüksek bedelli teknik ürünlerde servis kayıtları ile bilirkişi incelemesi belirleyici olabilir. Ürünün mevcut durumu kayıt altına alınmadan tamir ettirilmesi veya parçalarının değiştirilmesi, ayıbın niteliğinin sonradan tespit edilmesini zorlaştırabilir.

Sıfır veya ikinci el araçlarda ağır hasar kaydı, kilometre düşürülmesi, gizlenen parça değişimleri, yazılım müdahaleleri, kronik arıza, yanlış ekspertiz ve geçmiş onarımlar uyuşmazlık konusu olabilmektedir.

Her ikinci el araç satışı tüketici işlemi değildir. Aracın, ticari veya mesleki faaliyeti kapsamında hareket eden bir satıcıdan alınması hâlinde tüketici hukuku gündeme gelebilir. Satışın iki kişi arasında ve ticari faaliyet dışında yapılması durumunda ise uyuşmazlık genel görevli mahkemelerde görülebilir.

Araç dosyalarında satış ilanı, ekspertiz raporu, servis ve bakım geçmişi, tramer kayıtları, satış sözleşmesi, ödeme belgeleri ve arızanın ilk ortaya çıktığı tarih birlikte incelenir. Dava açılmadan önce delil tespiti yapılması veya aracın teknik incelemeye hazır tutulması gerekebilir.

Günser + Partners, araçtaki ayıbın niteliği ile onarım maliyeti, değer kaybı ve satış bedeli arasındaki ilişkiyi değerlendirir; tüketici adına talep hazırlar veya satıcı ve işletme tarafında teknik ve hukuki savunmayı oluşturur.

Konut satışlarında geç teslim, eksik imalat, projeye aykırılık, metrekare farkı, ortak alanların tamamlanmaması, tapu devrinin yapılmaması ve tanıtımda vaat edilen niteliklerin bulunmaması sık karşılaşılan sorunlardır.

Bu dosyalarda yalnızca satış sözleşmesi değil; teknik şartname, mimari proje, teslim tutanağı, satış vaadi, reklam ve tanıtım belgeleri ile bağımsız bölümün fiilî durumu karşılaştırılmalıdır. Broşür veya internet ilanında yer alan her ifadenin tek başına sözleşme hükmü sayılacağı varsayılmamalı; taahhüdün kapsamı somut belgeler üzerinden belirlenmelidir.

Eksik veya ayıplı imalatın giderilmesi, bedel indirimi, zararların tazmini, teslim veya tapu devri taleplerinde teknik inceleme ve doğru talep hesabı önem taşır.

İnternet sitesi, mobil uygulama, sosyal medya veya telefon üzerinden kurulan sözleşmelerde ön bilgilendirme, sipariş onayı, teslim, cayma ve iade süreçlerinin mevzuata uygun biçimde yürütülmesi gerekir.

Cayma hakkı bütün mal ve hizmetlerde aynı şekilde uygulanmaz. Kişiye özel hazırlanan ürünler, niteliği gereği iadesi uygun olmayan mallar, belirli dijital içerikler ve tüketicinin onayıyla ifasına başlanmış bazı hizmetler bakımından istisnalar bulunabilir.

Tüketiciler yönünden teslim edilmeyen ürünler, iade bedelinin ödenmemesi, yanıltıcı abonelikler ve otomatik yenilemeler değerlendirilir. İşletmeler bakımından ise mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, üyelik koşulları, iade prosedürü ve fiilî satış sürecinin birbiriyle uyumlu olması sağlanır.

Başvurulacak merci, uyuşmazlığın değeri ve niteliğine göre belirlenir. 2026 yılı için değeri 186.000 TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise kural olarak dava şartı arabuluculuk sürecinden sonra tüketici mahkemesine başvurulur. Parasal sınır her yıl yeniden belirlendiğinden başvuru tarihindeki güncel tutar kontrol edilmelidir.

Hakem heyeti başvurusunda olayın anlatılması yeterli değildir. Talep sonucu, uyuşmazlık değeri, karşı taraf bilgileri ve deliller açık biçimde sunulmalıdır. Bedel iadesi, ürün değişimi, ücretsiz onarım ve tazminat taleplerinin birbirine karıştırılması kararın uygulanmasında sorun yaratabilir.

Tüketici hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesinde itiraz edilebilir. Karar yerine getirilmezse ilamların icrasına ilişkin hükümler çerçevesinde icra dairesine başvurulabilir.

Trafik kazalarında hasar bedeli, araç değer kaybı, araç mahrumiyeti, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma talepleri farklı hukuki dayanaklara dayanabilir. Zorunlu trafik sigortası, kasko ve ihtiyari mali sorumluluk poliçelerinin teminat kapsamları birbirinden farklıdır.

Araç değer kaybı dosyalarında kusur oranı, aracın yaşı, kilometresi, hasar geçmişi, onarımın kapsamı ve değişen parçalar incelenir. Pert-total işlemlerinde aracın kaza tarihindeki rayiç değeri, sovtaj bedeli, emsal araçlar ve sigortacının yaptığı hesap karşılaştırılır.

Bedensel zarar ve ölüm hâlinde sağlık kayıtları, maluliyet değerlendirmesi, gelir belgeleri, kusur durumu ve poliçe limitleri birlikte ele alınmalıdır. Aynı kazadan doğan her zarar kaleminin sigorta şirketinden talep edilebileceği varsayılmamalıdır.

Yangın, su baskını, hırsızlık, deprem, iş durması, makine kırılması ve nakliyat hasarlarında poliçe kapsamı kadar özel şartlar, muafiyetler ve bildirim yükümlülükleri de önem taşır. Hasar meydana geldiğinde olay yeri kayıtlarının korunması ve sigortacıya yapılacak ihbarın içeriği sonradan doğabilecek uyuşmazlığı doğrudan etkiler.

Sağlık ve hayat sigortalarında bekleme süresi, istisnalar, önceden mevcut hastalık, beyan yükümlülüğü, provizyon ve tazminat hesabı incelenir. Mesleki sorumluluk, işveren sorumluluk ve ürün sorumluluk poliçelerinde ise zarar gören, sigortalı ve sigortacı arasındaki hukuki ilişki ayrı ayrı değerlendirilir.

Sigorta şirketinin ödeme yapmış olması her zaman zararın tamamen karşılandığı anlamına gelmez. Ödeme açıklaması, mutabakat belgesi, ibraname ve ekspertiz hesabı görülmeden bakiye talep bulunmadığı sonucuna varılmamalıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta sözleşmesinden veya Güvence Hesabından doğan belirli uyuşmazlıkların hakemler aracılığıyla çözümlenmesini sağlayan özel bir başvuru yoludur.

Komisyona başvurmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı ve belgeli bir başvuru yapılması gerekir. Talebin tamamen veya kısmen reddedilmesi ya da mevzuatta öngörülen cevap süresinde sonuçlandırılmaması hâlinde tahkim yolu değerlendirilebilir. Sigorta kuruluşunun tahkim sistemindeki durumu, uyuşmazlığın niteliği, daha önce dava açılıp açılmadığı ve talep edilen tazminat kalemleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Tahkim başvurusunun mahkemeden her durumda daha hızlı veya daha avantajlı olduğu kabul edilmemelidir. Dosyanın teknik niteliği, bilirkişi ihtiyacı, başvuru giderleri, talep artırımı ve karara karşı kullanılabilecek kanun yolları birlikte değerlendirilmelidir.

Tüketici ve sigorta uyuşmazlıklarında çalışma şu aşamalar üzerinden yürütülür:

1. Tarafların hukuki sıfatı ve uyuşmazlığın tüketici işlemi olup olmadığı belirlenir. 2. Zamanaşımı, hak düşürücü süre, cayma süresi ve itiraz süresi kontrol edilir. 3. Sözleşme, poliçe, servis kaydı, ekspertiz raporu ve ödeme belgeleri incelenir. 4. Teknik inceleme, bilirkişi veya delil tespiti gerekip gerekmediği belirlenir. 5. Talep edilebilecek bedel ve tazminat kalemleri gerçekçi biçimde hesaplanır. 6. İhtar, hakem heyeti, arabuluculuk, tahkim veya dava yolları karşılaştırılır. 7. Başvuru ve savunma, dosyadaki somut delillere göre hazırlanır.

Ankara merkezli Günser + Partners, tüketici ve sigorta hukukundan doğan başvuru, dava ve tahkim süreçlerinde Türkiye genelinde hukuki destek sunar. İlk değerlendirmede özellikle işlemin tarihi, talep edilen sonuç ve mevcut belgeler ele alınarak izlenebilecek yol belirlenir.