Ayıplı Mal ve Ayıplı Hizmet Nedeniyle Tüketici Hakları

Ayıplı mal, teslim anında taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan ya da objektif olarak taşıması gereken özellikleri taşımayan maldır. Reklam, etiket, tanıtma kılavuzu veya internet ilanında belirtilen niteliklerin bulunmaması da ayıp oluşturabilir. Ayıplı hizmet ise sözleşmede belirlenen sürede başlamayan veya kararlaştırılan ve objektif olarak beklenen özellikleri taşımayan hizmettir.

Ayıplı malda tüketici; sözleşmeden dönme, bedelden indirim, aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteyebilir. Ayıplı hizmette hizmetin yeniden görülmesi, ücretsiz onarım, bedelden indirim veya sözleşmeden dönme hakları vardır. Tüketici seçimlik haklarından biriyle birlikte genel hükümlere göre tazminat da talep edebilir.

6502 sayılı Kanun döneminde tüketicinin haklarını 30 günlük genel ihbar süresine bağlayan mülga 4077 sayılı Kanun yaklaşımı aynen uygulanamaz. Bununla birlikte ayıbın öğrenilmesinden sonra makul sürede satıcı veya sağlayıcıya yazılı bildirim yapılması ispat bakımından önemlidir. Tüketici işlemi niteliği taşımayan satışlarda TBK 223’teki gözden geçirme ve bildirim hükümleri ayrıca uygulanabilir.

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Malın veya ayıbın niteliği bu karineyle bağdaşmıyorsa karine uygulanmaz. Altı aydan sonra tüketici ayıbın teslim anında mevcut olduğunu bilirkişi, servis kaydı, fotoğraf, yazışma veya diğer delillerle ispatlayabilir.

Kanunda veya sözleşmede daha uzun süre belirlenmedikçe ayıplı mal sorumluluğu teslimden itibaren iki yıl; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıldır. İkinci el satışlarda süre, kanuni alt sınırların altında olmamak üzere daha kısa kararlaştırılabilir. Satıcının ayıbı ağır kusur veya hileyle gizlemesi hâlinde zamanaşımı savunması dinlenmeyebilir. Ayıplı hizmette kural olarak hizmetin ifasından itibaren iki yıllık süre uygulanır.

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi görevlidir. Tüketici mahkemesinde açılacak birçok uyuşmazlıkta dava şartı arabuluculuk uygulanır; hakem heyeti başvuruları ve kanunda sayılan istisnalar bu kapsamın dışındadır.

Malı onarım için verirken teslim tutanağı almamak, arızanın ilk bildirildiği tarihi ispatlayamamak, seçimlik hakkı açıkça belirtmemek ve görevli merciyi parasal sınıra göre belirlememek sık rastlanan hatalardır. Servis formunda “kullanıcı hatası” yazması tek başına bağlayıcı değildir; teknik inceleme ve bilirkişi değerlendirmesi gerekebilir.

Tüketici uyuşmazlıklarında doğru hukuki rejimin belirlenmesi önemlidir. Tüketici işlemi ile ticari veya adi satışın bildirim, zamanaşımı ve görev kuralları aynı değildir. Seçimlik hakkın açık kullanılması ve teknik delillerin zamanında korunması, uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkiler.

Ayıplı mal veya hizmette yanlış mercie başvuru, seçimlik hakkın belirsiz bırakılması veya delillerin korunmaması hak kaybına yol açabilir. Uyuşmazlığınızın 6502 sayılı Kanun ve güncel uygulama kapsamında değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

<!-- Editoryal doğrulama tarihi: 31 Temmuz 2026. Kaynak taslak: blog-medeni-hukuk-ayipli-mal-ve-ayipli-hizmet-davasi-nedir-5f131fa9.pdf. Mevzuat: ilgili kanunların güncel konsolide metinleri. -->