Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı Tazminatı: Şartları, Hesabı ve Başvuru Yolları

Araç değer kaybı, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile kaza sonrası usulüne uygun biçimde onarılmış hâlinin ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır. Aracın tamir edilmiş olması zararı ortadan kaldırmaz. İkinci el alıcısı, aynı özellikteki iki araçtan hasarsız olanına daha yüksek bedel ödeyebileceğinden, onarım sonrasında gerçek bir piyasa kaybı doğabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2021 tarihli, 2017/2049 E. ve 2021/771 K. sayılı kararında değer kaybının; aracın modeli, markası, yaşı, kilometresi, hasarın niteliği ve kapsamı dikkate alınarak kaza tarihindeki hasarsız piyasa değeri ile onarım sonrası piyasa değeri arasındaki fark üzerinden belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Talepte bulunan taraf tamamen kusurlu olmamalıdır

Değer kaybı tazminatı, zarar görenin kusur oranı dikkate alınarak hesaplanır. Kazada yüzde yüz kusurlu olan araç maliki kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından isteyemez. Kısmi kusur varsa tazminat, karşı tarafın kusur oranı ölçüsünde talep edilir.

Kusur oranı yalnızca kaza tespit tutanağındaki işaretlemeye göre kesinleşmiş sayılmaz. Taraf beyanları, kamera kayıtları, fotoğraflar, yol ve hava koşulları, trafik işaretleri, ceza dosyası ve teknik bilirkişi incelemesi birlikte değerlendirilebilir.

Araçta ekonomik değer azalması bulunmalıdır

Her hasar otomatik olarak değer kaybı doğurmaz. Basit ve piyasa değerini etkilemeyen işlemler, daha önce aynı bölgede bulunan ağır hasarlar veya aracın ekonomik ömrü gibi nedenlerle hesaplanan değer kaybı düşük çıkabilir ya da hiç oluşmadığı sonucuna varılabilir.

Buna karşılık araç yaşı veya kilometresi tek başına kategorik ret nedeni değildir. Güncel hukukta “belirli kilometrenin üzerindeki araç değer kaybı alamaz” şeklinde mutlak bir kanuni sınır bulunmamaktadır. Yaş, kilometre ve önceki hasarlar tazminatın varlığını ve miktarını etkileyen teknik kriterlerdir.

Araç tam hasara uğramamış olmalıdır

Araç pert veya tam hasar kabul edilerek gerçek piyasa bedeli üzerinden tazmin edilmişse ayrıca onarım sonrası değer kaybından söz edilemez. Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesindeki düzenleme uyarınca, hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araçlara ilişkin değer kaybı talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında kalabilir.

Talep sahibi aracın maliki veya hak sahibi olmalıdır

Değer kaybı, kural olarak araç mülkiyetinde meydana gelen eksilmeyi ifade eder. Aracın kaza tarihinde kimin adına kayıtlı olduğu, satış veya finansman ilişkisi, uzun süreli kiralama ve rehin durumu incelenmelidir. Başvuruyu yapan kişinin zarar üzerinde hak sahibi olduğunu belgeleyememesi usulden veya esastan ret riski doğurur.

Değer kaybı sabit bir internet formülüyle güvenilir biçimde hesaplanamaz. Gerçek zarar esasına göre teknik ve piyasa verilerine dayalı inceleme yapılmalıdır.

Hesaplamada özellikle şu unsurlar dikkate alınır:

• Aracın marka, model, versiyon ve üretim yılı,
• Kaza tarihindeki kilometresi,
• Kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri,
• Hasarın yeri, kapsamı ve şiddeti,
• Değişen, onarılan veya boyanan parçalar,
• Taşıyıcı aksam, şasi, direk, tavan veya güvenlik ekipmanındaki hasarlar,
• Önceki kaza ve hasar kayıtları,
• Onarım kalitesi ve kullanılan parçalar,
• Aracın ticari kullanım veya özel kullanım niteliği,
• Kaza tarihindeki bölgesel ikinci el piyasa koşulları.

Yargıtay HGK’nin 2017/2049 E., 2021/771 K. sayılı kararında da teknik bilirkişi raporunun ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli olması gerektiği vurgulanmıştır. Yalnızca soyut bir oran uygulanarak veya aracın piyasa ilanları araştırılmadan belirlenen tutar hükme esas alınmaya elverişli olmayabilir.

Zorunlu trafik sigortacısı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca işletenin hukuki sorumluluğu zorunlu mali sorumluluk sigortasıyla teminat altına alınır. Değer kaybı, poliçe limiti ve sigortalının kusuru ölçüsünde zorunlu trafik sigortacısından talep edilebilir.

Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır. Zarar poliçe limitini aşarsa kalan kısım işleten, araç sahibi ve şartları varsa sürücüden talep edilebilir.

Araç işleteni ve sahibi

KTK m. 85 uyarınca motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin malvarlığı zararına sebep olursa işleten ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kanundaki şartlar çerçevesinde sorumlu olabilir. Tescil maliki her olayda otomatik olarak gerçek işleten sayılmayabilir; fiili ve ekonomik hâkimiyet ayrıca incelenir.

Sürücü

Kazaya kusuruyla sebep olan sürücünün haksız fiil sorumluluğu TBK m. 49 ve devamı hükümleri kapsamında gündeme gelebilir. Sürücü, işleten ve sigortacı aynı davada kusur ve sorumluluk sınırları içinde birlikte hasım gösterilebilir.

Evet. KTK m. 97 uyarınca zorunlu trafik sigortacısına karşı dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmalıdır.

Sigorta şirketi başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa veya verilen cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Başvurunun yalnızca “değer kaybı istiyorum” şeklinde yapılması yeterli görülmeyebilir. Başvuru, zararın ve talebin incelenmesine imkân verecek belgeleri içermelidir.

Somut olaya göre şu belgeler hazırlanmalıdır:

• Ruhsat veya araç sahipliğini gösteren belge,
• Kaza tespit tutanağı,
• Kusur değerlendirme belgeleri,
• Kaza ve hasar fotoğrafları,
• Ekspertiz veya servis raporu,
• Onarım faturaları ve parça listeleri,
• Hasar dosyası ve sigorta yazışmaları,
• IBAN ve kimlik bilgileri,
• Vekille başvuru yapılıyorsa vekâletname,
• Önceki hasar kayıtları ve gerektiğinde ikinci el piyasa araştırması.

Eksik belge başvurunun reddine veya sürecin uzamasına neden olabilir. Sigorta şirketinin hasar dosyasında bulunan belgelerin ayrıca talep edilmesi ve dosyanın tamamının incelenmesi önemlidir.

Sigorta şirketinin 15 gün içinde cevap vermemesi, talebi reddetmesi veya eksik ödeme yapması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Tahkim, yalnızca sigorta kuruluşuna karşı yürütülür; sürücü veya işleten tahkim dosyasında sigorta şirketi gibi taraf yapılamaz.

Komisyonun resmi açıklamasına göre 22.01.2026 tarihinden itibaren uygulanan parasal sınırlar şöyledir:

• 35.000 TL’nin altındaki hakem kararları kesindir.
• 35.000 TL ve üzerindeki hakem kararlarına, kararın bildiriminden itibaren 10 gün içinde Komisyon nezdinde itiraz edilebilir.
• 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda itiraz hakem heyeti kararına karşı Yargıtay’da temyiz yoluna gidilebilir.
• 122.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıkların en az üç kişilik hakem heyetiyle çözülmesi zorunludur.

19.03.2026 tarihli düzenleme sonrasında itiraz ve temyiz sınırlarının uygulanmasında başvuru tarihi, hakem heyetinin zorunlu olup olmadığında ise heyetin teşekkül edeceği tarihteki sınır esas alınmaktadır. Başvurunun yapıldığı tarihe göre parasal sınır ayrıca kontrol edilmelidir.

Tahkimde raportör ön incelemesi ve hakem incelemesi yapılır. Hakem veya heyet kural olarak dört ay içinde karar verir; tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle süre uzatılabilir.

Sigorta şirketine karşı açılacak değer kaybı davası, sigorta hukukundan doğan ticari dava niteliğindedir. Konusu para olan alacak veya tazminat talebi için TTK m. 5/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak için ayrıca dava şartı arabuluculuk gerekmez. Sigorta şirketine başvuru ile tahkim başvurusu birbirinden ayrı aşamalardır.

Dava yalnızca sürücü veya işletene karşı haksız fiil esasına dayalı açılıyorsa görev ve arabuluculuk değerlendirmesi tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın ticari niteliğine göre yapılır. Sigortacı ile diğer sorumluların birlikte davalı gösterilmesi hâlinde görev ve dava şartları somut dosya üzerinden incelenmelidir.

Sigorta şirketine karşı açılan davalarda kural olarak asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Dava yalnızca tacir olmayan sürücü veya işletene karşı açılıyorsa, özel bir ticari ilişki bulunmadığı ölçüde asliye hukuk mahkemesi görevli olabilir.

KTK m. 110 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davaları;

• sigortacının şubesinin bulunduğu yerde,
• sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yerde,
• kazanın meydana geldiği yerde

açılabilir. Bunun yanında HMK’daki genel ve haksız fiile ilişkin yetki kuralları da somut olaya göre değerlendirilir.

Araç değer kaybı taleplerinde KTK m. 109 ve TBK m. 72 birlikte değerlendirilir. Kural olarak talep, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir.

Kaza aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımı süresine tabi bir fiil oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı gündeme gelebilir. Bunun uygulanabilmesi için fiilin suç oluşturması ve talebin bu fiilden doğması gerekir. Her maddi hasarlı kazada otomatik olarak daha uzun süre uygulanmaz.

Sigorta şirketine başvuru veya müzakere, zamanaşımını her durumda kendiliğinden kesmez. Zamanaşımını kesen sebepler TBK m. 154 ve ilgili özel hükümler çerçevesinde değerlendirilmelidir. Sürenin sonuna yaklaşılmışsa yalnızca sigorta yazışmasına güvenmek hak kaybına yol açabilir.

Sürücü ve işleten gibi haksız fiil sorumluları yönünden temerrüt, kural olarak zarar tarihinden itibaren değerlendirilebilir. Sigorta şirketi bakımından ise KTK m. 99, poliçe şartları, başvurunun tamamlanma tarihi ve gerekli belgelerin sunulup sunulmadığı önem taşır.

Başvurunun eksik yapılması sigortacının temerrüt tarihini etkileyebilir. Faiz türü de tarafların tacir olup olmadığı, aracın ticari amaçla kullanılması ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir. Faiz başlangıcı ve türü talep sonucunda açıkça gösterilmelidir.

Davacı veya başvurucu;

• kazayı,
• karşı tarafın kusurunu,
• aracın mülkiyetini veya hak sahipliğini,
• hasarın kaza ile bağlantısını,
• değer kaybının varlığını ve miktarını

ispatlamalıdır.

Kusur ve değer kaybı teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesi esastır. Bilirkişi raporu yalnızca genel formül içermemeli; kaza tarihindeki emsal araçlar, önceki hasarlar, onarım kalemleri ve piyasa etkisi somut biçimde açıklanmalıdır.

Raporun denetime elverişli olmaması, önceki hasarların incelenmemesi veya gerçek piyasa araştırması yapılmaması hâlinde süresinde ve teknik gerekçelerle itiraz edilmelidir.

Aracın daha önce hasar görmüş olması talebi otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Yeni kazanın daha önce hasarsız olan bölgelere verdiği zarar, önceki onarımdan bağımsız etkisi ve toplam piyasa kaybı incelenir.

Aynı parçada daha önce ağır hasar bulunması yeni kazadan kaynaklanan ek değer kaybını azaltabilir veya ortadan kaldırabilir. Bu nedenle önceki hasar dosyalarının ve fotoğrafların bilirkişiye sunulması gerekir.

Hayır. Değer kaybı, aracın ikinci el piyasa değerindeki kalıcı azalmadır. Araç mahrumiyet bedeli ise aracın onarım süresince kullanılamamasından doğan geçici zarardır. İkame araç gideri, kazanç kaybı ve araç mahrumiyeti ayrı zarar kalemleridir ve farklı ispat koşullarına tabidir.

Zorunlu trafik sigortasının hangi zarar kalemlerini karşıladığı ayrıca incelenmelidir. Araç mahrumiyet bedelinin doğrudan işleten veya sürücüden talep edilmesi gereken durumlar bulunabilir.

Eski kilometre ve yaş sınırlarına dayanmak

Eski düzenlemelerdeki kilometre sınırlamalarını güncel hukukta mutlak şart gibi uygulamak hatalıdır. Aracın yaşı ve kilometresi hesap unsurudur, tek başına kanuni ret nedeni değildir.

Sigorta şirketine başvurmadan dava veya tahkime gitmek

KTK m. 97’deki yazılı başvuru, sigortacıya karşı dava ve tahkim öncesinde zorunludur.

Eksik ödeme belgesini ibra sanmak

Sigorta şirketinin kısmi ödeme yapması, her durumda bakiye alacaktan vazgeçildiği anlamına gelmez. Ancak imzalanan ibra, sulh veya feragat belgesinin kapsamı dikkatle incelenmelidir.

İnternet hesaplayıcısını kesin zarar olarak kabul etmek

Standart formüller somut piyasa kaybını her zaman göstermez. Gerçek zarar, teknik ve piyasa verileriyle belirlenmelidir.

Zamanaşımını sigorta yazışmalarıyla durduğunu sanmak

Başvuru ve görüşmelerin zamanaşımına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Süre dolmadan uygun hukuki işlem yapılmalıdır.

Hasar ve onarım fotoğraflarını saklamamak

Onarım tamamlandıktan sonra hasarın niteliğini geriye dönük belirlemek güçleşebilir. Kaza sonrası ve onarım aşamasındaki fotoğraflar korunmalıdır.

Araç değer kaybı dosyalarında en önemli mesele, gerçek zararın doğru belirlenmesidir. Sigorta genel şartlarındaki mekanik hesaplar, eski kilometre sınırlamaları veya tek satırlık ekspertiz değerlendirmeleri her olayda yeterli değildir. Anayasa Mahkemesinin KTK m. 90’a ilişkin iptal kararları ve Yargıtay HGK’nin gerçek piyasa farkını esas alan yaklaşımı birlikte değerlendirildiğinde, tazminatın somut aracın kaza tarihindeki gerçek ekonomik kaybına göre hesaplanması gerekir.

Başvuru aşamasında kusur, önceki hasar, onarım ve piyasa verileri eksiksiz hazırlanmalıdır. Sigorta şirketine başvuru, tahkim veya dava yolu seçilirken süreler, parasal sınırlar, dava şartı arabuluculuk ve sorumlu kişiler doğru belirlenmelidir.

Araç değer kaybı taleplerinde eksik belgeyle başvuru yapılması, yanlış sorumluya yönelinmesi, zamanaşımının kaçırılması veya bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmemesi tazminatın tamamen ya da kısmen kaybına neden olabilir. Somut olayınızın kaza dosyası, sigorta poliçesi, hasar kayıtları ve güncel mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, 90, 91, 92, 97, 99, 109 ve 110.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 51, 52, 72 ve 154.
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 4 ve 5/A.
• Anayasa Mahkemesi, 17.07.2020, E.2019/40, K.2020/40.
• Anayasa Mahkemesi, 29.12.2022, E.2021/82, K.2022/167.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 15.06.2021, 2017/2049 E., 2021/771 K.
• Sigorta Tahkim Komisyonu, 22.01.2026 tarihli parasal sınırlar duyurusu: itiraz 35.000 TL ve üzeri; temyiz 383.000 TL üzeri; zorunlu heyet 122.000 TL ve üzeri.
• 19.03.2026 tarihli ve 33201 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan parasal sınırların uygulanma tarihine ilişkin değişiklik.

Bu metin 30 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlükteki düzenlemeler esas alınarak hazırlanmıştır. Sigorta teminat limitleri, tahkim ücretleri ve parasal sınırlar başvuru tarihinde yeniden kontrol edilmelidir.