Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Islah Nedeniyle Ortaya Çıkan Yargılama Giderleri ve Teminat
Islah nedeniyle geçersiz kalan işlemlerin giderleri, karşı tarafın zararı, bir haftalık teminat süresi ve ıslahın yapılmamış sayılması.
Islah, tarafın yaptığı usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesine imkân verir; ancak karşı tarafa yüklenen gereksiz gider ve zararlar göz ardı edilmez. HMK m. 178, ıslah nedeniyle geçersiz hâle gelen işlemler için yapılan giderlerle karşı tarafın zararını güvence altına alan özel bir teminat düzeni kurar.
Hukuki Düzenlemenin Amacı ve Kapsamı
Madde, yalnız talep artırım harcını değil, ıslahın önceki işlemleri geçersiz kılması nedeniyle ortaya çıkan yargılama gideri ve muhtemel zararları kapsar. Islah harcı ile HMK m. 178 teminatı aynı kavram değildir. Hâkim, somut olayda karşılanması gereken gider veya zarar riski yoksa buna göre değerlendirme yapmalıdır.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK m. 178/1’e göre ıslah eden taraf, geçersiz hâle gelen işlemlerin yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı ve uğrayabileceği zararları karşılamak üzere hâkimin takdir ettiği teminatı bir hafta içinde mahkeme veznesine yatırır; aksi hâlde ıslah yapılmamış sayılır. Zarar kesinleşince teminat eksikse tamamlattırılır, fazlaysa iade edilir. Islahın kapsamı HMK m. 176-177; harç yükümlülüğü Harçlar Kanunu ile birlikte değerlendirilir.
Uygulamada Nasıl Değerlendirilir?
Mahkeme, teminat gerekip gerekmediğini ve miktarını ara kararda açıkça göstermelidir. Bir haftalık süre kanundan doğar. Talep miktarının artırıldığı kısmi ıslahta ayrıca artan değer üzerinden gerekli nispi harç tamamlanmalıdır. Harç eksikliği ile karşı taraf zararına ilişkin teminat eksikliği farklı usul sonuçlarına tabidir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay kararlarında, ıslah nedeniyle doğan gider ve zararlar için HMK m. 178 uyarınca süre verilmeden ıslahın geçerli veya geçersiz sayılmasının hatalı olabileceği belirtilmektedir. Talep artırımında gerekli harcın yatırılmaması hâlinde Harçlar Kanunu hükümleri uyarınca eksikliğin tamamlattırılması; tamamlanmazsa ıslahın dikkate alınmaması gerektiği yönünde uygulama vardır.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğretide baskın yaklaşım, usul kurallarının şekilcilik amacıyla değil; öngörülebilir, denetlenebilir ve adil bir yargılama sağlamak için uygulanması gerektiği yönündedir. Bununla birlikte, açık kanun hükmünün sonuçları yorum yoluyla etkisiz hâle getirilemez.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Islah dilekçesinde hangi usul işleminin ne ölçüde değiştirildiği, yeni talep sonucu ve faiz başlangıcı açıkça gösterilmelidir. Harç hesaplanmalı, mahkemenin HMK m. 178 teminat ara kararı ayrıca takip edilmelidir. Zamanaşımı, ıslah tarihi ve belirsiz/kısmi dava ayrımı dosyaya göre değerlendirilmelidir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Islah tahkikat sona erinceye kadar ve kanunun izin verdiği sınırlar içinde yapılabilir. Aynı taraf kural olarak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. HMK m. 178’deki teminat süresi bir haftadır. Görev ve yetki asıl davaya göre belirlenir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Islah dilekçesi, harç makbuzu, mahkeme ara kararı, vezne dekontu, önceki bilirkişi ve keşif giderleri ile karşı tarafın somut zarar belgeleri dikkate alınır. Muhtemel zarar soyut ve cezalandırıcı biçimde belirlenmemelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Islah harcı ile HMK m. 178 teminatını aynı sanmak.
- Bir haftalık teminat süresini kaçırmak.
- Mahkemenin teminat ara kararını takip etmemek.
- Islahla yeni bir dava açar gibi tamamen farklı vakıa ve talep kurmak.
- Talep artırımında faiz ve zamanaşımı sonuçlarını değerlendirmemek.
Hukuki Değerlendirme
Islah, usul hatasını düzeltme imkânı verirken karşı tarafın gereksiz giderini üstlenme yükünü de beraberinde getirir. Harç ve teminatın ayrı ayrı takip edilmemesi, esaslı talep artırımının hiç yapılmamış sayılmasına yol açabilir.
Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar ve Doğrulama Notu
Bu içerik, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak 31.07.2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Karar künyeleri yalnızca ayrıca doğrulanabilen örneklerle sınırlı tutulmuş; doğrulanamayan karar numaraları metne alınmamıştır. Somut uyuşmazlıkta UYAP ve resmî karar veri tabanından güncel içtihat taraması ayrıca yapılmalıdır.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, güncel konsolide metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, güncel konsolide metin
- İncelenen kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-178-islah-sebebiyle-ortaya-cikan-yargilama-giderleri-ve-karsi-tarafin-zararinin-odenmesi-304f578f.pdf
Sık Sorulan Sorular
Islah nedeniyle geçersiz kalan işlemlerin gideri veya karşı taraf zarar riski bulunmasına göre hâkim değerlendirme yapar ve miktarı takdir eder.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.