HMK 139 Ön İnceleme Duruşmasına Davet
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Ön inceleme duruşması davetiyesi, iki haftalık kesin süre, sulh hazırlığı ve duruşmaya katılmamanın sonuçları HMK 139 kapsamında açıklandı.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 139
Ön inceleme duruşmasına davet
(1) Mahkeme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden ve yukarıdaki maddelerde belirtilen incelemeyi tamamladıktan sonra, ön inceleme için bir duruşma günü tespit ederek taraflara bildirir. (Değişik cümle:22/7/2020-7251/13 md.) Çıkarılacak davetiyede aşağıdaki hususlar ihtar edilir:
a) Duruşma davetiyesine ve sonuçlarına ilişkin diğer hususlar.
b) Tarafların sulh için gerekli hazırlığı yapmaları.
c) Duruşmaya sadece taraflardan birinin gelmesi ve yargılamaya devam etmek istemesi durumunda gelmeyen tarafın yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceği.
ç) Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde tarafların dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları, bu hususların verilen süre içinde yerine getirilmemesi hâlinde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacaklarına karar verileceği.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Ön inceleme, dilekçeler aşaması ile tahkikat arasında yer alan ve uyuşmazlığın çerçevesini belirleyen zorunlu yargılama aşamasıdır. Mahkeme, dilekçelerin karşılıklı verilmesi ve ilk incelemelerin tamamlanmasından sonra tarafları ön inceleme duruşmasına davet eder. HMK 139, davetiyede yer alması gereken ihtarları düzenler.
i. Ön İncelemenin Amacı
Mahkeme ön incelemede dava şartlarını ve ilk itirazları değerlendirir, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı vakıaları belirler, delillerin toplanması için gerekli işlemleri planlar ve tarafları sulh veya arabuluculuğa teşvik eder. Ön inceleme tamamlanmadan kural olarak tahkikata geçilemez.
ii. Davetiyede Hangi İhtarlar Yer Alır?
Taraflara duruşmanın gün ve saati, gelmemenin sonuçları ve sulh için hazırlık yapmaları gerektiği bildirilir. Taraflardan yalnız biri gelir ve yargılamaya devam etmek isterse, gelmeyen taraf yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Güncel HMK 141 uyarınca iddia ve savunmanın genişletilmesi bakımından eski düzenlemelerdeki “mazeretsiz gelmeme” sonucu artık aynen uygulanmaz; genişletme, ıslah ve açık muvafakat hükümlerine tabidir.
iii. İki Haftalık Kesin Süre
Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde taraflar, dilekçelerinde gösterdikleri ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye vermeli veya başka yerden getirilecek belgeler için gerekli bilgileri açıklamalıdır. Süre içinde yerine getirilmezse mahkeme o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılmasına karar verebilir. Bu ihtarın açık ve usulüne uygun yapılmış olması gerekir.
iv. Duruşmaya Katılmamanın Sonuçları
Tarafın geçerli mazeret olmadan duruşmaya katılmaması, dosyanın otomatik olarak kaybedilmesi anlamına gelmez. Ancak yokluğunda yapılan ön inceleme işlemlerine sonradan itiraz etme imkânı sınırlanır. Her iki taraf da duruşmaya gelmez veya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini bildirirse HMK 150 hükümleri gündeme gelebilir.
v. Usulsüz Tebligat ve Hukuki Dinlenilme Hakkı
Dava dilekçesi veya ön inceleme davetiyesi usulüne uygun tebliğ edilmeden yargılamaya devam edilmesi, hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder. Mahkeme, muhatabın adresi ve tebliğ işleminin geçerliliğini denetlemelidir. Usulsüz tebligatta öğrenme tarihi ve buna bağlı süreler ayrıca belirlenir.
vi. Sık Yapılan Hatalar
Ön inceleme duruşmasını yalnızca şekli bir oturum olarak görmek, uyuşmazlık konularının yanlış yazıldığı tutanağa itiraz etmemek, sunulmamış belgeleri iki haftalık süre içinde tamamlamamak ve sulh yetkisi olmadan duruşmaya katılmak sık hatalardır. Ön inceleme tutanağı tahkikatın sınırlarını etkilediğinden dikkatle kontrol edilmelidir.
vii. Hukuki Değerlendirme
Ön inceleme, davanın gerçek yol haritasının çıkarıldığı aşamadır. Tarafların vakıaları ve delilleri arasındaki bağlantı burada netleştirilir. Tutanaktaki eksikliklerin düzeltilmemesi, sonraki aşamada yeni vakıa veya delil ileri sürme imkânını ciddi biçimde sınırlar.
viii. Sonuç ve Hukuki Destek
Ön inceleme davetiyesindeki kesin sürenin kaçırılması veya uyuşmazlık konularının yanlış belirlenmesi delil kaybına neden olabilir. Duruşma hazırlığı ve dosya stratejisinin değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Katılmamak mümkündür; ancak yoklukta yapılan işlemlere itiraz edememe ve dosyanın işlemden kaldırılması gibi sonuçlar doğabilir.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Yazılı Yargılama Usulü kısmında (m. 118-186) yer alır.
Yazılı Yargılama Usulü — İlgili Maddeler
- HMK 132Karşı Dava Açılabilmesinin Şartları ve Süresi
- HMK 133Karşı Dava Nasıl ve Ne Zaman Açılır? HMK Madde 133
- HMK 135HMK Madde 135: Karşı Davada Uygulanacak Hükümler
- HMK 137Ön İnceleme Duruşması Nedir?
- HMK 143Tahkikatın Konusu ve Ön İnceleme Tutanaklarının Etkisi: HMK Madde 143
- HMK 146HMK Madde 146: Mevcut Delillerle Davanın Aydınlanması
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 195Başka Yerden Getirtilecek Deliller ve HMK 195Doğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- HMK 83HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya EtkisiOrtak hüküm · HMK m. 150
- HMK 147HMK 147 Tarafların Duruşmaya DavetiOrtak hüküm · HMK m. 150
- HMK 149E-Duruşma Talebi ve HMK 149Ortak hüküm · HMK m. 150
- HMK 148HMK Madde 148: Mahkemenin Çalışma ZamanıÜçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 149 üzerinden
- HMK 235Hasta veya Engellinin Mahkeme Dışında YeminiÜçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 149 üzerinden
- HMK 258Tanığın Yemini Nasıl Yapılır?Üçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 149 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.