HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya Etkisi
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Avukatın azli sonrasında tarafın iki hafta içinde yeni vekil görevlendirmesi veya davayı bizzat takip etmesi ve yokluk sonuçları açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 83
Vekilin azli
(1) Vekil ile takip edilen davada, vekilin azli hâlinde vekâlet veren, davayı takip etmez ve iki hafta içinde bir başka vekil de görevlendirmez ise tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Avukatın azledilmesi, devam eden davayı durdurmaz. Vekâlet veren taraf davayı bizzat takip etmeli veya iki hafta içinde yeni bir vekil görevlendirmelidir. Aksi hâlde tarafın yokluğunda uygulanacak usul hükümleri devreye girer ve dosyanın işlemden kaldırılması dâhil ciddi sonuçlar doğabilir.
i. İlgili mevzuat hükmü
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.83:
(1) Vekil ile takip edilen davada, vekilin azli hâlinde vekâlet veren, davayı takip etmez ve iki hafta içinde bir başka vekil de görevlendirmez ise tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır.
ii. Azil ne zaman mahkemeye karşı sonuç doğurur?
Azil, vekâlet veren ile avukat arasındaki iç ilişkide bildirildiği anda sonuç doğurabilir. Mahkeme ve karşı taraf bakımından ise azlin dosyaya bildirilmesi önemlidir. Noter azilnamesi, UYAP dilekçesi veya duruşma beyanı dosyaya girmeden yargılama eski vekil üzerinden devam edebilir.
Azledilen avukatın müvekkil adına yeni usul işlemi yapma yetkisi sona erer. Ancak azil öncesi geçerli işlemler kural olarak varlığını korur.
iii. İki haftalık sürenin anlamı
Taraf azilden sonra davayı kendisi takip ediyorsa mutlaka yeni avukat tutmak zorunda değildir. Davayı takip etmez ve iki hafta içinde yeni vekil de görevlendirmezse yokluk hükümleri uygulanır. Bu süre, azli yargılamayı uzatma aracı hâline getirmemeyi amaçlar.
Duruşma gününün, azil bildiriminin ve tarafın dosyadan haberdar olup olmadığının somut olayda incelenmesi gerekir. Usulsüz tebligat veya habersizlik iddiası ayrı değerlendirilir.
iv. İlgili mevzuat ve bağlantılı hükümler
v. Yargıtay uygulaması
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.06.2018 tarihli, 2016/20545 E. ve 2018/8189 K. sayılı kararında, vekilini azleden tarafın davayı takip yükümlülüğü bulunduğu vurgulanmıştır. Mahkemenin işlemden kaldırma kararından, azil nedeniyle asile ayrıca tebligat yapılamadığı gerekçesiyle dönmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Dosyanın sonraki aşamalarında tebligat ve tarafın yargılamadan haberdar olması ayrıca tartışılmıştır. Bu nedenle karar, her azil olayında otomatik olarak tebligat gereksizdir şeklinde genellenmemelidir.
vi. Süreler, görevli ve yetkili merci
Azil belgesi derhâl dosyaya sunulmalı, güncel tebligat adresi bildirilmeli ve yaklaşan duruşma ile süreler kontrol edilmelidir. Yeni avukat atanacaksa vekâletname ve görevlendirme iki haftalık dönem geçirilmeden tamamlanmalıdır.
Azil, istinaf veya temyiz süresini durdurmaz. Gerekçeli karar azledilen vekile usulüne uygun tebliğ edilmişse tebligatın etkisi, azlin mahkemeye bildirilme tarihi dikkate alınarak değerlendirilir.
vii. İspat, delil ve usul sorunları
Noter azilnamesi, tebliğ şerhi, UYAP evrak kayıt tarihi, duruşma tutanağı ve yeni vekâletname temel belgelerdir. Azilnamenin yalnız avukata gönderilmesi fakat mahkemeye bildirilmemesi farklı sonuç doğurabilir.
Dosyanın işlemden kaldırılması veya açılmamış sayılması tartışmasında duruşma günü, tebligat, mazeret ve yenileme süresi birlikte incelenmelidir.
viii. Öğreti ve uygulamadaki değerlendirme
Madde gerekçesi ve yerleşik usul ilkeleri, düzenlemenin biçimsel bir kuraldan ibaret olmadığını; hukuki dinlenilme hakkı, usul ekonomisi ve kararların denetlenebilirliği ile birlikte uygulanması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışmada tam künyesi ve doğrudan ilgisi doğrulanamayan kararlar emsal olarak kullanılmamıştır. Somut olayda farklı bir özel kanun veya güncel içtihat bulunması hâlinde sonuç değişebilir.
ix. Sık yapılan hatalar
- Azlin davayı otomatik olarak durdurduğunu düşünmek.
- Azil belgesini mahkeme dosyasına bildirmemek.
- İki haftalık süreyi yeni avukat ararken gözden kaçırmak.
- Kanun yolu ve duruşma sürelerinin azille duracağını varsaymak.
- Azil ile avukatın ücret ve masraf alacağını aynı mesele sanmak.
x. Hukuki değerlendirme
Bu düzenleme tek başına okunarak somut uyuşmazlığın sonucu belirlenemez. Maddenin uygulanması; talebin hukuki niteliğine, yargılamanın hangi aşamada bulunduğuna, tarafların daha önce yaptığı usul işlemlerine ve bağlantılı hükümlere göre değişir. Usul hukukunda yanlış işlem çoğu zaman yalnız şekli bir eksiklik değildir; süre kaybı, delilin değerlendirilememesi veya kanun yolu hakkının kullanılamaması sonucunu doğurabilir.
xi. Günser + Partners ile iletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xii. Kaynak ve doğrulama notu
- Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-83-vekilin-azli-ab4ad00a.pdf
- Mevzuat ve karar kontrol tarihi: 31.07.2026
- Kanun maddesi, bu tarihte yürürlükte olan konsolide metin esas alınarak kontrol edilmiştir.
- Karar bölümünde yalnız tam künyesi ve konu bağlantısı ayrıca doğrulanabilen kararlar kullanılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Davayı bizzat takip edebilir. Ancak takip etmezse yokluk hükümleri uygulanır.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Genel Hükümler kısmında (m. 1-104) yer alır.
Davaya Vekâlet — İlgili Maddeler
- HMK 76HMK Madde 76: Vekâletnamenin İbrazı
- HMK 77Vekâletnamesiz Dava Açılması ve Usul İşlemi Yapılması
- HMK 78Vekilin Müvekkil Huzurundaki Beyanı ve Derhâl İtiraz: HMK 78
- HMK 79Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranış: HMK 79
- HMK 80Tarafın Davasını Takip Edebilecek Yeterlikte Olmaması: HMK 80
- HMK 81Vekilin Azli ve İstifasının Mahkeme ve Karşı Taraf Bakımından Sonuçları
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 71HMK Madde 71: Davanın Bizzat veya Vekil Aracılığıyla TakibiDoğrudan atıf · anıyor
- HMK 54Temsil veya İzin Belgelerinin Verilmesi: HMK Madde 54Ortak hüküm · HMK m. 76 ve 1 hüküm daha
- HMK 151HMK Madde 151 Kapsamında Duruşma DüzeniOrtak hüküm · HMK m. 79
- HMK 262HMK Madde 262: Tanığa Karşı Yasak DavranışlarOrtak hüküm · HMK m. 79
- HMK 139HMK 139 Ön İnceleme Duruşmasına DavetOrtak hüküm · HMK m. 150
- HMK 195Başka Yerden Getirtilecek Deliller ve HMK 195Üçüncü derece · HMK m. 150 ve HMK m. 139 üzerinden
- HMK 175HMK Madde 175: İsticvapta Kıyasen Uygulanacak HükümlerÜçüncü derece · HMK m. 79 ve HMK m. 262 üzerinden
- HMK 260HMK Madde 260: Tanığın BilgilendirilmesiÜçüncü derece · HMK m. 79 ve HMK m. 262 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.