HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya Etkisi

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.83:

(1) Vekil ile takip edilen davada, vekilin azli hâlinde vekâlet veren, davayı takip etmez ve iki hafta içinde bir başka vekil de görevlendirmez ise tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır.

Azil, vekâlet veren ile avukat arasındaki iç ilişkide bildirildiği anda sonuç doğurabilir. Mahkeme ve karşı taraf bakımından ise azlin dosyaya bildirilmesi önemlidir. Noter azilnamesi, UYAP dilekçesi veya duruşma beyanı dosyaya girmeden yargılama eski vekil üzerinden devam edebilir.

Azledilen avukatın müvekkil adına yeni usul işlemi yapma yetkisi sona erer. Ancak azil öncesi geçerli işlemler kural olarak varlığını korur.

Taraf azilden sonra davayı kendisi takip ediyorsa mutlaka yeni avukat tutmak zorunda değildir. Davayı takip etmez ve iki hafta içinde yeni vekil de görevlendirmezse yokluk hükümleri uygulanır. Bu süre, azli yargılamayı uzatma aracı hâline getirmemeyi amaçlar.

Duruşma gününün, azil bildiriminin ve tarafın dosyadan haberdar olup olmadığının somut olayda incelenmesi gerekir. Usulsüz tebligat veya habersizlik iddiası ayrı değerlendirilir.

HMK m.71 davanın bizzat veya vekille takibi, m.73-82 vekâlet, m.150 tarafların duruşmaya gelmemesi ve Avukatlık Kanunu'nun azil ile ücret sonuçlarına ilişkin hükümleri birlikte uygulanır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.06.2018 tarihli, 2016/20545 E. ve 2018/8189 K. sayılı kararında, vekilini azleden tarafın davayı takip yükümlülüğü bulunduğu vurgulanmıştır. Mahkemenin işlemden kaldırma kararından, azil nedeniyle asile ayrıca tebligat yapılamadığı gerekçesiyle dönmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Dosyanın sonraki aşamalarında tebligat ve tarafın yargılamadan haberdar olması ayrıca tartışılmıştır. Bu nedenle karar, her azil olayında otomatik olarak tebligat gereksizdir şeklinde genellenmemelidir.

Azil belgesi derhâl dosyaya sunulmalı, güncel tebligat adresi bildirilmeli ve yaklaşan duruşma ile süreler kontrol edilmelidir. Yeni avukat atanacaksa vekâletname ve görevlendirme iki haftalık dönem geçirilmeden tamamlanmalıdır.

Azil, istinaf veya temyiz süresini durdurmaz. Gerekçeli karar azledilen vekile usulüne uygun tebliğ edilmişse tebligatın etkisi, azlin mahkemeye bildirilme tarihi dikkate alınarak değerlendirilir.

Noter azilnamesi, tebliğ şerhi, UYAP evrak kayıt tarihi, duruşma tutanağı ve yeni vekâletname temel belgelerdir. Azilnamenin yalnız avukata gönderilmesi fakat mahkemeye bildirilmemesi farklı sonuç doğurabilir.

Dosyanın işlemden kaldırılması veya açılmamış sayılması tartışmasında duruşma günü, tebligat, mazeret ve yenileme süresi birlikte incelenmelidir.

Madde gerekçesi ve yerleşik usul ilkeleri, düzenlemenin biçimsel bir kuraldan ibaret olmadığını; hukuki dinlenilme hakkı, usul ekonomisi ve kararların denetlenebilirliği ile birlikte uygulanması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışmada tam künyesi ve doğrudan ilgisi doğrulanamayan kararlar emsal olarak kullanılmamıştır. Somut olayda farklı bir özel kanun veya güncel içtihat bulunması hâlinde sonuç değişebilir.

• Azlin davayı otomatik olarak durdurduğunu düşünmek.
• Azil belgesini mahkeme dosyasına bildirmemek.
• İki haftalık süreyi yeni avukat ararken gözden kaçırmak.
• Kanun yolu ve duruşma sürelerinin azille duracağını varsaymak.
• Azil ile avukatın ücret ve masraf alacağını aynı mesele sanmak.

Bu düzenleme tek başına okunarak somut uyuşmazlığın sonucu belirlenemez. Maddenin uygulanması; talebin hukuki niteliğine, yargılamanın hangi aşamada bulunduğuna, tarafların daha önce yaptığı usul işlemlerine ve bağlantılı hükümlere göre değişir. Usul hukukunda yanlış işlem çoğu zaman yalnız şekli bir eksiklik değildir; süre kaybı, delilin değerlendirilememesi veya kanun yolu hakkının kullanılamaması sonucunu doğurabilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

• Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-83-vekilin-azli-ab4ad00a.pdf
• Mevzuat ve karar kontrol tarihi: 31.07.2026
• Kanun maddesi, bu tarihte yürürlükte olan konsolide metin esas alınarak kontrol edilmiştir.
• Karar bölümünde yalnız tam künyesi ve konu bağlantısı ayrıca doğrulanabilen kararlar kullanılmıştır.