Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
HMK Madde 262: Tanığa Karşı Yasak Davranışlar
Tanığın sözünü kesme, övme veya tahkir yasağı, hâkimin uyarısı, taraf ve vekil hakkında uygulanabilecek usul yaptırımları. Usul ve uygulama.
Tanığın baskı altında kalmadan ve yönlendirilmeden beyanda bulunması, sağlıklı delil değerlendirmesinin şartıdır. HMK madde 262, tarafların ve vekillerin tanığın sözünü kesmesini, söz veya hareketle tanığı övmesini ya da tahkir etmesini yasaklar.
Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Yasak yalnız hakareti değil, tanığı yönlendirebilecek aşırı onay ve övgüyü de kapsar. Hâkimin uyarısına rağmen davranış sürerse taraf veya vekil hakkında HMK madde 79 ya da 151 çerçevesinde işlem yapılır. Avukatlar bakımından madde 151’deki özel istisnalar saklıdır.
HMK Madde 262 Hükmü
“Tarafların, tanığın sözünü kesmeleri, söz veya hareketle onu övmeleri veya tahkir etmeleri yasaktır. Buna aykırı davranan taraf veya vekili, hâkimin uyarısına rağmen davranışını devam ettirecek olursa, 79 veya 151 inci maddeler uyarınca işlem yapılır.”
Taraf vekilinin tanığa soru sorma hakkı vardır; ancak sorular hâkim aracılığıyla veya hâkimin düzeni içinde yöneltilir. Soru sorma hakkı, tanığın cevabını kesme ya da cevabı telkin etme yetkisi vermez.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 152 duruşmada soru sorma düzenini, madde 79 vekilin uygunsuz tutumunu, madde 151 duruşma disiplinini, madde 240 ve devamı tanık delilini düzenler.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 25.02.2014 tarihli, 2014/337 E. ve 2014/2387 K. sayılı kararında, duruşma düzenine ilişkin hâkim işlemlerinin tek başına ret sebebi olmadığı değerlendirilmiştir. Kararda HMK madde 262 kapsamında işlem yapılmış olması, hâkimin tarafsızlığını şüpheye düşüren bağımsız bir neden sayılmamıştır.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Tanık anlatımının serbestliği, silahların eşitliği kadar delilin güvenilirliğiyle de ilgilidir. Mahkeme hem tanığı baskıdan korumalı hem de tarafların çelişmeli yargılama kapsamında soru yöneltme hakkını etkili biçimde kullanmasına izin vermelidir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
İtiraz edilen soru veya davranışın tutanağa açıkça yazılması istenmelidir. Tanığın yönlendirildiği düşünülüyorsa hangi söz veya hareketin ne şekilde etkili olduğu belirtilmeli; yalnız genel bir “tanık yönlendirildi” itirazıyla yetinilmemelidir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Yasak davranışa müdahale duruşma sırasında yapılır. Ayrı bir başvuru süresi yoktur. Tanık beyanının bu nedenle güvenilirliğini kaybettiği iddiası, aynı oturumda tutanağa geçirilip nihai karara karşı kanun yolunda somut biçimde ileri sürülebilir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Duruşma tutanağı, usulüne uygun ses ve görüntü kaydı ve hâkimin uyarısına ilişkin kayıtlar önemlidir. Tanığın sonraki beyanları veya çelişkileri de yönlendirme iddiasının değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.
Sık Yapılan Hatalar
Soru sormayı söz kesmeyle karıştırmak, hâkimin uyarısını tutanağa geçirmemek, tanığın her desteklenmesini yasak saymak, avukatlar bakımından HMK madde 151 istisnasını gözden kaçırmak ve yönlendirme iddiasını somutlaştırmamak sık yapılan hatalardır.
Hukuki Değerlendirme
HMK madde 262, duruşma nezaketinden daha fazlasını korur: tanık delilinin güvenilirliğini. Etkili uygulama, hâkimin dengeli müdahalesine ve tarafların itirazlarını somut biçimde tutanağa geçirmesine bağlıdır.
Sonuç
Tanığın yönlendirilmesi veya baskı altında dinlenmesi hükmün dayandığı delil değerlendirmesini etkileyebilir. Somut dosyanın incelenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
<!-- EDİTÖRYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ KONTROL 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31.07.2026 tarihinde erişilebilen konsolide metni; Adalet Bakanlığı mevzuat bağlantısı; TBMM kanun bilgileri.
- Yargıtay 20. HD, 25.02.2014, 2014/337 E., 2014/2387 K.
- HMK m. 79, 151, 152, 240 vd. ve 262.
Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-262-yasak-davranislar-037d3945.pdf Kontrol tarihi: 31.07.2026. -->
Sık Sorulan Sorular
Mahkemenin duruşma düzeni içinde soru yöneltilebilir. Hâkim, ilgisiz veya yönlendirici soruları engelleyebilir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.