HMK Madde 285: Bilirkişinin Hukuki Sorumluluğu
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
HMK 285-287 kapsamında gerçeğe aykırı bilirkişi raporu nedeniyle Devletin sorumluluğu, dava şartları, görev, süre ve rücu açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 285
Bilirkişinin hukuki sorumluluğu
(1) Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal suretiyle düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı raporun, mahkemece hükme esas alınması sebebiyle zarar görmüş olanlar, bu zararın tazmini için Devlete karşı tazminat davası açabilirler.
(2) Devlet, ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Bilirkişinin hatalı görüş bildirmesi her durumda tazminat sorumluluğu doğurmaz. HMK m. 285, kasten veya ağır ihmal sonucu düzenlenen gerçeğe aykırı raporun mahkemece hükme esas alınması nedeniyle zarar doğması hâlinde özel bir sorumluluk rejimi kurar.
i. Sorumluluğun şartları
Tazminat için raporun gerçeğe aykırı olması, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması, zarar ve uygun illiyet bağı birlikte bulunmalıdır. Basit değerlendirme farklılığı, sonucun tarafın beklentisine uymaması veya raporun mahkemece benimsenmemesi tek başına yeterli değildir.
ii. Dava kime karşı açılır?
Zarar gören kişi tazminat davasını doğrudan bilirkişiye karşı değil Devlete karşı açar. Devlet ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu yapı, bilirkişinin yargı hizmetine katılan kamu görevlisi niteliğiyle bağlantılıdır.
iii. Görevli mahkeme
HMK m. 286'ya göre rapor ilk derece mahkemesince hükme esas alınmışsa, o mahkemenin yargı çevresinde bulunduğu bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk dairesi ilk derece mahkemesi sıfatıyla görevlidir. Rapor bölge adliye mahkemesince hükme esas alınmışsa dava Yargıtayın ilgili hukuk dairesinde görülür. Kanun metni bu iki ihtimali açıkça düzenlediğinden, farklı yargılama mercilerinde hükme esas alınan raporlar bakımından görev ayrıca incelenmelidir.
iv. Zamanaşımı ve rücu süresi
HMK m. 287, zarar görenin Devlete karşı açacağı tazminat davasının süresini değil, Devletin ödediği tazminat nedeniyle sorumlu bilirkişiye yönelteceği rücu davasını düzenler. Devletin rücu hakkı kural olarak ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; rapor kasten gerçeğe aykırı düzenlenmişse ceza zamanaşımı uygulanır. Zarar görenin Devlete karşı talebinde uygulanacak zamanaşımı ise HMK'da ayrıca düzenlenmediğinden genel sorumluluk ve zamanaşımı hükümlerine göre somut olayda belirlenmelidir.
v. İspat
Davacı, rapordaki teknik gerçeğe aykırılığı, ağır kusuru, hükme etkisini ve zararı somut delillerle göstermelidir. Aynı konuda yeni bilirkişi incelemesi, bilimsel standartlar, resmî kayıtlar ve bozma kararı önemli olabilir. Ancak hükmün bozulmuş olması tek başına bilirkişinin ağır kusurunu ispatlamaz.
vi. Ceza ve disiplin sorumluluğu
Gerçeğe aykırı bilirkişilik faaliyeti, olayın niteliğine göre ceza ve bilirkişilik sicili bakımından disiplin sonuçları da doğurabilir. Hukuki tazminat davası, bu süreçlerden bağımsız koşullara sahiptir.
vii. Sık yapılan hatalar
Her olumsuz raporu gerçeğe aykırı saymak, davayı doğrudan bilirkişiye yöneltmek, hükme esas alınma şartını gözden kaçırmak, zararı hesaplamamak ve bir yıllık öğrenme süresini kaçırmak sık hatalardır.
viii. Hukuki Değerlendirme
Bilirkişi sorumluluğu istisnai ve ağır şartlara bağlıdır. Dava açılmadan önce rapordaki teknik hata, hükme etkisi ve gerçek zarar ayrı ayrı belgelenmelidir.
ix. Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri, işlem ve dava tarihleri ile güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
HMK m. 285 kapsamındaki dava Devlete karşı açılır.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun İspat ve Deliller kısmında (m. 187-293) yer alır.
Bilirkişi İncelemesi — İlgili Maddeler
- HMK 268Bilirkişilerin Görevlendirilmesi ve HMK 268
- HMK 269Bilirkişilik Görevinin Kapsamı ve Yükümlülükler | HMK Madde 269
- HMK 273Bilirkişinin Görev Alanı Nasıl Belirlenir? HMK Madde 273
- HMK 274Bilirkişi Raporu Verme Süresi ve Gecikmenin Sonuçları | HMK Madde 274
- HMK 276HMK Madde 276 Kapsamında Bilirkişinin Görevini Bizzat Yerine Getirmesi