Gerçeğe Aykırı Bilirkişi Raporu Nedeniyle Tazminat Davası | HMK Madde 286

HMK m. 285 kapsamında tazminat için temel olarak şu şartlar aranır:

• bilirkişinin raporu gerçeğe aykırı olmalıdır,
• aykırılık kast veya ağır ihmalden kaynaklanmalıdır,
• rapor mahkemece hükme esas alınmış olmalıdır,
• zarar doğmuş olmalıdır,
• rapor ile zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır.

Basit hesap hatası, farklı bilimsel görüş veya mahkemenin raporu yanlış yorumlaması tek başına bu özel sorumluluğu doğurmaz.

Zarar gören kişi davayı doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açar. Devlet, ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu sistem, yargısal faaliyet sırasında görev yapan bilirkişiye karşı dağınık davalar açılmasını önlerken zarar görene ödeme güvencesi sağlamayı amaçlar.

Davalı tarafın doğru gösterilmesi önemlidir. Bilirkişinin kişisel olarak davalı gösterilmesi, taraf sıfatı ve görev yönünden usuli sorun doğurabilir.

HMK m. 286/1’e göre gerçeğe aykırı rapor ilk derece mahkemesince hükme esas alınmışsa tazminat davası, bu mahkemenin yargı çevresi içinde bulunduğu bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk dairesinde ilk derece sıfatıyla görülür.

Rapor bölge adliye mahkemesince hükme esas alınmışsa dava Yargıtayın ilgili hukuk dairesinde ilk derece sıfatıyla görülür.

Bu, genel görev kurallarından farklı özel bir düzenlemedir. Dava doğrudan asliye hukuk mahkemesinde açılamaz.

Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. HMK m. 286/2’ye göre rücu davası, Devlete karşı açılan tazminat davasını karara bağlayan mahkemede görülür.

Rücu davasında bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, ödemenin kapsamı ve illiyet bağı ayrıca incelenir.

Yargıtay uygulamasında HMK m. 286’daki özel görev kuralı lafzına uygun biçimde uygulanmaktadır. Gerçeğe aykırı rapor ilk derece mahkemesince hükme esas alınmışsa dava, o mahkemenin yargı çevresindeki bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde ilk derece sıfatıyla görülür.

Karar, HMK m. 286’daki görev kuralının dava şartı niteliğinde olduğunu ve mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerektiğini göstermektedir.

Her bozulan karar, bilirkişinin gerçeğe aykırı rapor verdiğini göstermez. Bilimsel yöntem farkı, eksik belge, mahkemenin yanlış görev tanımı veya hukuki değerlendirme hatası başka usul yollarıyla giderilebilir.

Tazminat sorumluluğu için raporun maddi gerçeklikle açık biçimde çelişmesi ve bunun bilirkişinin kastı veya ağır ihmaliyle meydana gelmesi gerekir. Raporun yalnızca yetersiz veya denetime elverişsiz olması çoğu durumda tek başına yeterli değildir.

Tazminat davasında zarar ve illiyet bağının belirlenebilmesi için raporun hükme esas alındığı kararın akıbeti önemlidir. Karar henüz istinaf veya temyiz incelemesindeyse zarar kesinleşmemiş olabilir.

Kanun, her durumda biçimsel olarak “kanun yollarının tüketilmesi” şartını aynı ifadeyle düzenlemese de tazminat talebinin olgunlaşması ve zararın belirlenmesi bakımından kesinleşme durumu somut olayda incelenmelidir.

HMK m. 286 görevli mahkemeyi düzenler; zamanaşımı HMK m. 285 ve genel sorumluluk hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarih, asıl kararın kesinleşmesi ve Devlete yöneltilecek talebin niteliği önem taşır.

Bu özel dava bakımından süre hesabı dosyanın tarihleri görülmeden yapılmamalıdır. Muhtemel hak kaybını önlemek için rapor, hüküm ve kesinleşme tarihleri birlikte incelenmelidir.

Davacı; raporun gerçeğe aykırılığını, kast veya ağır ihmali, hükme esas alınma durumunu, zararını ve illiyet bağını ispatlamalıdır. Asıl dava dosyası, bilirkişi görevlendirme kararı, raporlar, itiraz dilekçeleri, kanun yolu kararları ve uzman görüşleri temel delillerdir.

Yeni bilirkişi incelemesi gerekebilir; ancak yeni heyetin görevi önceki raporun hukuken yanlış olup olmadığını değil, teknik gerçeklikle çelişip çelişmediğini belirlemek olmalıdır.

Davayı doğrudan bilirkişiye açmak, görevli mahkemeyi yanlış belirlemek, her bozma kararını ağır ihmal kanıtı saymak, zarar kalemlerini somutlaştırmamak ve asıl dosyadaki rapora zamanında itiraz etmemek başlıca hatalardır.

Gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan tazminat davası, sıradan mesleki hata davası değildir. Özel görev kuralı, ağır kusur ölçütü ve hükme esas alınma şartı nedeniyle asıl dava dosyasının ayrıntılı analizi gerekir.

Yanlış davalıya veya görevsiz mahkemeye başvuru süre ve gider kaybına yol açabilir. Bilirkişi raporu, asıl hüküm ve zarar arasındaki bağlantının değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat kontrol tarihi: 31.07.2026.