Hukuk Davasında Tanığa İtiraz Edilebilir mi?

• Davanın sonucundan doğrudan veya dolaylı maddi yarar sağlama,
• Taraflardan biriyle yoğun menfaat birliği,
• Aynı konuda açılmış kendi davasının bulunması,
• Tarafla ciddi husumet,
• Birbirine tanıklık yapan kişiler arasında karşılıklı çıkar ilişkisi,
• Beyanın önceden hazırlanmış veya yönlendirilmiş olduğuna ilişkin emareler,
• Olayı görme ve duyma imkânının bulunmaması,
• Önceki anlatımlarla ciddi çelişki,
• Tanığın beyan konusu dönemde olay yerinde bulunmadığını gösteren kayıtlar.

Bu sebepler somutlaştırılmalı ve mümkünse belge, kayıt veya başka delille desteklenmelidir.

Hayır. Akrabalık veya yakınlık tek başına tanık beyanını değersiz hâle getirmez. Aile ve miras uyuşmazlıklarında olayları bilen kişilerin çoğu zaten tarafların yakınlarıdır. Mahkeme, beyanı diğer deliller, anlatımın tutarlılığı ve tanığın bilgi kaynağıyla birlikte değerlendirir.

Tanığın kardeş, eş veya çocuk olması gizlenmemeli; bu ilişki tutanağa geçirilmelidir. Yakınlığın yanında somut menfaat veya çelişki varsa itiraz güç kazanır.

İş davalarında tarafla birlikte çalışmış kişilerin aynı işverene karşı açılmış davası bulunabilir. Yargıtay, menfaat birliği içindeki tanıkların beyanlarına ihtiyatla yaklaşılması ve salt bu anlatımla sonuca gidilmemesi gerektiğini kabul etmektedir.

Bununla birlikte tanığın kendi davasının olması beyanını otomatik olarak yok saydırmaz. Bordro, puantaj, giriş-çıkış kaydı, yazışma ve diğer tanıklar gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği incelenir.

Tanığın kimliği ve tarafla ilişkisi öğrenildiğinde itiraz gecikmeden yapılmalıdır. Duruşmada sözlü olarak tutanağa geçirilebilir veya gerekçeli dilekçe sunulabilir. İtirazda:

1. Kuşku sebebi,
2. Bu sebebin beyanın hangi kısmını etkilediği,
3. Dayanılan delil,
4. İstenen usul işlemi

açıkça belirtilmelidir.

"Tanık davacının yakınıdır, beyanına itibar edilmesin" biçimindeki tek cümle çoğu dosyada yeterli değildir.

İtiraz sebebini ortaya çıkarmak için tanığa tarafla ilişkisi, kendi davası, olay tarihinde nerede bulunduğu ve bilgiyi nasıl edindiği sorulabilir. Sorular kişilik hakkını ihlal etmemeli ve uyuşmazlıkla bağlantılı olmalıdır.

Mahkeme gerekli görürse çelişkili tanıkları yüzleştirebilir veya tanığın beyanını destekleyen kayıtları getirtebilir.

Kural olarak aksi ciddi ve inandırıcı delille gösterilmedikçe tanığın doğruyu söylediği varsayılır. Ancak bu varsayım, hâkimin beyanı sorgulamadan kabul edeceği anlamına gelmez. Hâkim:

• Tanığın olayı doğrudan algılayıp algılamadığını,
• Anlatımın kendi içinde tutarlı olup olmadığını,
• Zaman ve mekân ayrıntılarını,
• Diğer delillerle uyumu,
• Menfaat ve husumet ilişkisini

gerekçeli kararda tartışmalıdır.

Tanığın bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunduğuna ilişkin ciddi şüphe varsa mahkeme ceza hukuku bakımından gerekli işlemleri değerlendirebilir. Her çelişki yalan tanıklık değildir; hafıza yanılması, zaman geçmesi veya farklı algı ihtimali de gözetilmelidir.

Yargıtay, akrabalığın tek başına beyanı değersizleştirmediğini; buna karşılık aynı davalıya karşı davası olan ve karşılıklı tanıklık ilişkisi içindeki kişilerin anlatımlarının yan delillerle desteklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Mahkeme tanığa neden inanıp inanmadığını somut gerekçeyle açıklamalıdır.

• Akrabalığı tanıklık yasağı sanmak.
• Menfaat iddiasını belgesiz ve soyut bırakmak.
• İtirazı duruşma tutanağına geçirmemek.
• Tanığın yalnız bir cümlesini bağlamından koparmak.
• Çelişkiyi yüzleştirme veya tamamlayıcı delille araştırmamak.
• Tanığın kendi davası var diye beyanın tümünü otomatik dışlamak.

Tanığa itiraz, kişiyi itibarsızlaştırmaya yönelik genel itham değil, beyanın güvenilirliğini etkileyen somut olguların ortaya konulmasıdır. Etkili itiraz, tanığın bilgi kaynağına ve menfaat ilişkisine odaklanır.

Tanık beyanının hükümde belirleyici olduğu dosyalarda itirazın zamanında ve delille desteklenerek yapılması gerekir. Somut uyuşmazlığınızdaki tanık delilinin değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.