Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Yabancı Dilde Belgelerin Mahkemeye Sunulması | HMK Madde 223
Yabancı dilde belgelerin Türkçe tercümeyle sunulması, resmi tercüme talebi, tercüme gideri ve eksikliğin ispat ile delil değerine etkisi açıklanmıştır.
Türk mahkemesinde delil olarak kullanılan yabancı dildeki belgenin içeriğinin mahkeme ve karşı tarafça anlaşılabilir olması gerekir. HMK m. 223, yabancı dilde belgeye dayanan tarafın tercümeyi de sunma yükümlülüğünü ve mahkemenin resmi tercüme isteme yetkisini düzenler.
Tercümeyi kim sunar?
Yabancı dilde belgeye dayanan taraf, belgenin Türkçe tercümesini mahkemeye sunmak zorundadır. Bu yükümlülük, delili ileri süren tarafa aittir. Mahkemenin kendiliğinden tercüme yaptırmasını beklemek doğru değildir.
Dilekçede belgenin hangi vakıayı ispatlamak için sunulduğu da açıklanmalıdır. Yüzlerce sayfalık yabancı dilde belgeyi tercümesiz biçimde dosyaya yüklemek usulüne uygun delil sunumu sayılmaz.
Resmi tercüme her durumda zorunlu mudur?
HMK m. 223/1, tarafın tercümeyi sunmasını zorunlu kılar; her durumda noter onaylı veya yeminli tercüme şartı koymaz. Ancak mahkeme kendiliğinden veya karşı tarafın talebi üzerine resmi tercüme isteyebilir.
Belgenin uyuşmazlığın sonucuna etkisi yüksekse, teknik terimler içeriyorsa veya tercümenin doğruluğuna itiraz edilmişse yeminli tercüman aracılığıyla resmi tercüme yapılması uygun olur.
Tercüme eksikliği nasıl tamamlanır?
Mahkeme, tercüme eksikliği bulunan belgeye dayanılmadan önce ilgili tarafa uygun süre vermelidir. Eksiklik tamamlanmazsa belgenin değerlendirme dışı kalması gündeme gelebilir. Ancak doğrudan sürpriz bir kararla delilin yok sayılması, hukuki dinlenilme hakkı bakımından sorun oluşturabilir.
Verilecek sürenin kesin olup olmadığı ve süresinde yerine getirilmemesinin sonucu ara kararda açıkça gösterilmelidir.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 02.06.2020 tarihli, 2019/4581 E., 2020/2541 K. sayılı kararında; yabancı dilde belge ve videoların tercümeleri dosyaya kazandırılmadan bilirkişi değerlendirmesi yapılması eksik inceleme sayılmıştır. Kararda, deliller hakkındaki bilirkişi yorumlarının denetlenebilir olması için tercümenin zorunlu olduğu vurgulanmıştır.
Özellikle deniz ve hava taşıması, dış ticaret, fikrî mülkiyet ve şirketler hukuku uyuşmazlıklarında yabancı dildeki belgelerin tercümesi tamamlanmadan taraf sıfatı, taşıma zinciri veya teknik içerik hakkında sağlıklı hüküm kurulamaz.
Video, e-posta ve dijital kayıtlar
HMK m. 223 yalnızca klasik kağıt belgelerle sınırlı değildir. Yabancı dilde e-posta yazışmaları, mesaj kayıtları, internet sayfaları, teknik çizimler üzerindeki açıklamalar, video altyazıları ve ses kayıtlarının çözümü de anlaşılabilir Türkçe içerikle dosyaya sunulmalıdır.
Ses veya video kaydında tercüme kadar çözüm tutanağının doğruluğu da önemlidir. Kayıt üzerinde kesinti, montaj veya aidiyet itirazı varsa ayrıca bilirkişi incelemesi gerekebilir.
Tercüme giderini kim karşılar?
Delili sunan taraf, kural olarak tercüme giderini avans olarak karşılar. Mahkemece re’sen getirtilen belgenin tercüme gideri, yargılama gideri avansı ve delilin niteliğine göre değerlendirilir. Yargılama sonunda giderler haksız çıkan tarafa yükletilebilir.
Adli yardımdan yararlanan taraf bakımından tercüme giderleri HMK’nın adli yardım hükümleri çerçevesinde karşılanabilir.
Yabancı belgenin tercümesi ile onayı aynı şey midir?
Hayır. Tercüme, belgenin içeriğini Türkçe hâle getirir. Apostil veya konsolosluk onayı ise yabancı resmi belgenin Türkiye’de resmi belge niteliği taşımasıyla ilgilidir. Yabancı resmi belgelerde HMK m. 223 ile birlikte HMK m. 224 ve uygulanıyorsa milletlerarası sözleşmeler değerlendirilmelidir.
Bir belge doğru tercüme edilmiş olsa bile usulüne uygun tasdik edilmemiş olabilir. Tersine apostilli bir belge, Türkçe tercümesi olmadan mahkemece değerlendirilemez.
İspat gücü ve tercüme itirazı
Karşı taraf tercümenin belirli bölümlerine gerekçeli olarak itiraz edebilir. İtiraz, alternatif tercüme veya uzman görüşüyle desteklenebilir. Mahkeme, çelişkiyi yeminli tercüman aracılığıyla gidermelidir.
Tercüme belgenin aslının yerine geçmez. Mahkeme, gerektiğinde yabancı dildeki asıl belgeyi, onaylı örneğini ve tercümeyi birlikte inceler.
Sık yapılan hatalar
Sadece belgenin özetini çevirmek, kritik ekleri tercümesiz bırakmak, otomatik çeviriyi resmi tercüme gibi sunmak, tercüme ile apostili karıştırmak ve bilirkişinin yabancı dildeki belgeyi doğrudan yorumlamasını istemek sık hatalardır.
Hukuki değerlendirme
Yabancı dilde delillerde yalnızca çeviri değil, belgenin aslı, doğruluğu, tasdiki ve hangi vakıayı ispatladığı birlikte ele alınmalıdır. Özellikle ticari, teknik ve milletlerarası uyuşmazlıklarda eksik tercüme bilirkişi raporunun ve hükmün denetlenebilirliğini ortadan kaldırabilir.
Sonuç
Yabancı dilde belgenin tercümesinin veya resmi onayının eksik olması, önemli bir delilin değerlendirme dışı kalmasına neden olabilir. Belgelerinizin HMK m. 223-224 ve ilgili milletlerarası sözleşmelere uygun hazırlanması için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat kontrol tarihi: 31.07.2026.
Sık Sorulan Sorular
Her durumda değil. Ancak mahkeme veya karşı taraf resmi tercüme isteyebilir. Belgenin önemi ve itiraz durumu belirleyicidir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.