Yabancı Resmi Belgelerde Apostil ve Konsolosluk Onayı | HMK Madde 224

Yabancı mahkeme kararları, nüfus kayıtları, doğum ve ölüm belgeleri, evlenme kayıtları, noter senetleri, ticaret sicili belgeleri ve idari makamlarca düzenlenen belgeler yabancı resmi belge niteliği taşıyabilir.

Özel kişiler arasında düzenlenen sözleşme, yalnızca yabancı ülkede hazırlanmış olması nedeniyle resmi belge hâline gelmez. Noter onayı veya resmi makam işlemi varsa belgenin hangi kısmının resmi nitelik taşıdığı ayrıca incelenir.

Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmi belgenin Türkiye’de de resmi belge vasfını taşıması için:

• belgenin verildiği devletin yetkili makamınca veya
• ilgili Türk konsolosluk makamınca

onaylanması gerekir.

Bununla birlikte Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler öncelikle uygulanır. İki taraflı adli yardımlaşma anlaşmaları da tasdik zorunluluğunu kaldırabilir veya farklı bir usul öngörebilir.

5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi, taraf devletler arasında diplomatik veya konsolosluk tasdiki yerine standart bir apostil şerhi kullanılmasını sağlar. Apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu değil; imzanın gerçekliğini, imzalayanın sıfatını ve mühür veya damganın aidiyetini teyit eder.

Türkiye bakımından Sözleşme 29.09.1985 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2026 itibarıyla taraf devlet listesi genişlemeye devam ettiğinden, belgenin verildiği ülkenin ilgili tarihte Sözleşmeye taraf olup olmadığı güncel HCCH kayıtlarından kontrol edilmelidir.

Hayır. Belgenin verildiği devlet Apostil Sözleşmesine taraf değilse apostil usulü uygulanamaz. Bu durumda HMK m. 224 çerçevesinde ilgili ülke makamı ve Türk konsolosluğu üzerinden tasdik zinciri gündeme gelir. İki ülke arasındaki özel anlaşma varsa onun hükümleri uygulanabilir.

Ayrıca taraf devletler arasında itiraz veya uygulama sınırlaması bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir.

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması veya tenfizi isteniyorsa HMK m. 224 yanında 5718 sayılı MÖHUK’un 50 ve devamı maddeleri uygulanır. MÖHUK m. 53 kapsamında kararın usulen onanmış aslı veya kararı veren yargı organınca onanmış örneği ile onanmış tercümesinin sunulması gerekir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.03.2016 tarihli, 2016/1467 E., 2016/4701 K. sayılı kararında, Apostil Sözleşmesine taraf olmayan bir ülkede verilen boşanma kararı bakımından apostil aranmasının doğru olmadığı; buna karşılık kararın usulen onanmış aslı veya onaylı örneği ile onanmış tercümesinin sunulması gerektiği kabul edilmiştir. Kararda, fotokopiyle yetinilmemesi ve eksikliğin giderilmesi için tarafa uygun süre verilmesi gerektiği de belirtilmiştir.

Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler bakımından apostil aranması yanlıştır. Bu durumda konsolosluk veya ilgili makam tasdiki ile varsa iki taraflı anlaşma hükümleri incelenir.

Yurt dışında düzenlenen vekaletnamelerin Türkiye’de kullanılmasında düzenlendiği ülke, noterlik sistemi, apostil ve konsolosluk tasdiki önemlidir. Şirket adına vekalet veren kişinin temsil yetkisi de ticaret sicili veya şirket kayıtlarıyla doğrulanmalıdır.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2017/51 E., 2019/4718 K. sayılı kararında, yabancı şirket adına düzenlenen vekaletnamenin temsil yetkisi ve apostil yönünden usulüne uygun olmaması dava şartı bakımından değerlendirilmiştir.

Apostil belgenin imza ve makam doğrulamasına ilişkindir. Türkçe tercüme ise HMK m. 223 kapsamında belgenin anlaşılmasını sağlar. Apostilli belge tercümesiz; tercümesi bulunan belge de tasdiksiz olabilir. Her iki eksiklik ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Tercümenin noter veya konsoloslukça onaylanması, belgenin aslındaki tasdik eksikliğini kendiliğinden gidermez.

Bazı ülkeler elektronik apostil veya çevrimiçi doğrulama sistemi kullanmaktadır. Elektronik apostilin doğrulama kodu, düzenleyen makam ve geçerlilik kaydı kontrol edilmelidir. Yalnızca ekran görüntüsü yerine doğrulanabilir elektronik belge veya yetkili makam çıktısı sunulması daha güvenlidir.

HMK m. 224 bağımsız bir dava veya süre düzenlemez. Tasdik eksikliği, belgenin kullanıldığı dava içinde değerlendirilir. Tanıma ve tenfiz davalarında görevli ve yetkili mahkeme MÖHUK hükümlerine göre belirlenir.

Mahkeme eksikliğin tamamlanması için kesin süre verirse sürenin kaçırılması belgenin değerlendirme dışı kalmasına veya dava şartı eksikliğine göre usulden ret sonucuna yol açabilir.

Her yabancı belgeye apostil gerektiğini sanmak, taraf olmayan ülkeden apostil istemek, apostilin belge içeriğini doğruladığını düşünmek, tercüme ile tasdiki karıştırmak ve fotokopi belgeyi asıl veya onaylı örnek gibi sunmak başlıca hatalardır.

Yabancı resmi belgelerde uygulanacak usul ülkeye, belge türüne ve belge tarihine göre değişir. Apostil Sözleşmesi taraflık tablosu, ikili anlaşmalar, MÖHUK ve HMK birlikte incelenmelidir. Standart bir tasdik listesi her ülke için doğru sonuç vermez.

Eksik veya yanlış tasdik, yabancı mahkeme kararının tanınmamasına, vekaletnamenin geçersiz sayılmasına veya belgenin delil değerini kaybetmesine yol açabilir. Yabancı belgelerinizin güncel uluslararası sözleşmeler ve Türk hukuku çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat kontrol tarihi: 31.07.2026.