Tanığın Yemini Nasıl Yapılır?
· ≈4 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Hukuk davasında tanığın yemini, yeminsiz dinlenecek kişiler, yemin metni ve usule aykırı tanık dinlemenin sonuçları HMK 258 kapsamında açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 258
Yeminin zamanı ve şekli
(1) Yemin, tanığın dinlenilmesinden önce eda edilir.
(2) Yemin eda edilirken, hâkim de dâhil olmak üzere hazır bulunan herkes ayağa kalkar.
(3) Hâkim tanığa, “Tanık sıfatıyla sorulacak sorulara vereceğiniz cevapların gerçeğe aykırı olmayacağına ve bilginizden hiçbir şey saklamayacağınıza namusunuz, şerefiniz ve kutsal saydığınız bütün inanç ve değerler üzerine yemin ediyor musunuz?” diye sorar. Tanık da cevaben, “Sorulacak sorulara, hiçbir şey saklamadan doğru cevap vereceğime namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim üzerine yemin ediyorum.” demekle yemin eda edilmiş sayılır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Hukuk yargılamasında tanık, bildiği vakıalar hakkında gerçeğe uygun beyanda bulunmakla yükümlüdür. HMK m. 258, tanığın dinlenmesinden önce edeceği yeminin zamanını ve şeklini ayrıntılı biçimde düzenler. Bu yemin, taraf yeminiyle aynı delil değildir; tanık anlatımının doğruluğunu ve yargılamanın ciddiyetini güvence altına alan usul işlemidir.
i. Yemin Ne Zaman Ettirilir?
Yemin, tanığın beyanı alınmadan önce eda edilir. Eski usul hukukundaki beyan sonrasında yemin yaklaşımı HMK ile terk edilmiştir. Tanık önce kimlik ve tanıklığa engel veya çekinme sebepleri yönünden değerlendirilir; ardından gerekli açıklamalar ve yemin işlemi yapılarak dinlenir.
Tanığın önce ayrıntılı beyanda bulunup daha sonra yemin ettirilmesi, kanundaki sıraya uygun değildir. Bu eksiklik, kararın sonucuna etkisi de değerlendirilerek kanun yolu denetimine konu olabilir.
ii. Yemin Nasıl Edilir?
Yemin sırasında hâkim dâhil hazır bulunan herkes ayağa kalkar. Hâkim, tanığa HMK m. 258/3’te yer alan soruyu yöneltir; tanık da kanundaki anlama uygun yemin cümlesini söyleyerek yemini eda eder.
Metnin özü, tanığın sorulara gerçeğe aykırı cevap vermeyeceğini ve bildiği hiçbir şeyi saklamayacağını namusu, şerefi ve kutsal saydığı değerler üzerine beyan etmesidir. İşlem, duruşma tutanağına geçirilmelidir.
iii. Kimler Yeminsiz Dinlenir?
HMK m. 257’ye göre dinlendiği sırada on beş yaşını bitirmemiş olanlar ile yeminin niteliğini ve önemini kavrayamayacak derecede ayırt etme gücü bulunmayan kişiler yeminsiz dinlenir.
Yeminsiz dinlenme, bu kişilerin beyanlarının hiçbir değeri olmadığı anlamına gelmez. Hâkim anlatımı yaş, algılama kapasitesi, tutarlılık ve diğer delillerle uyumu bakımından serbestçe değerlendirir.
iv. Tanık Yemin Etmekten Kaçınabilir mi?
Kanunda yeminsiz dinleneceği belirtilen kişiler dışında tanığın yemin yükümlülüğü vardır. İnanç veya vicdan gerekçesiyle kanundaki ifadelerin uygulanmasında, kişinin kutsal saydığı değerler ve yemin kurumunun amacı dikkate alınır. Tanığın tanıklıktan çekinme hakkı varsa bu hak, yemin aşamasından önce değerlendirilmelidir.
Haklı sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden kaçınma, HMK’daki disiplin yaptırımlarını gündeme getirebilir. Ancak tanığın çekinme hakkı bulunan hâllerde zorlayıcı yaptırım uygulanamaz.
v. Yemin ile Taraf Yemini Arasındaki Fark
Tanık yemini, tanığın doğru söyleme yükümlülüğünü güçlendirir. Taraf yemini ise HMK m. 225 ve devamında düzenlenen kesin delildir ve çekişmeli vakıanın tarafça doğrulanmasına yöneliktir.
“Tanığa yemin teklif etmek” şeklindeki ifade teknik olarak doğru değildir. Tanık yemini mahkemece kanun gereği yaptırılır; taraf yemini ise taraflardan birinin diğerine yönelttiği delildir.
vi. Yemin Yapılmadan Tanık Dinlenirse Ne Olur?
Usulüne uygun yemin yaptırılmadan alınan beyan, kanuna aykırı elde edilmiş tanık anlatımı niteliği taşıyabilir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2012/9058 E., 2013/3741 K. sayılı kararında, keşif sırasında dinlenen tanık ve yerel bilirkişinin kimlikleri usulüne uygun belirlenmeden ve yeminleri yaptırılmadan beyanlarının alınması bozma nedenleri arasında değerlendirilmiştir.
Her eksiklik otomatik olarak davanın sonucunu değiştirmez; kanun yolu merci, hatanın hükme etkisini inceler. Ancak mahkemenin temel usul güvencelerini atlaması, özellikle karar esasen bu beyana dayanıyorsa ciddi sakatlık yaratır.
vii. Tanığın Kimlik Tespiti ve Bilgilendirilmesi
Yeminden önce tanığın adı, soyadı, doğum tarihi, mesleği, adresi ve taraflarla yakınlığı gibi bilgiler belirlenir. Tanığa doğruyu söylemesinin önemi, yalan tanıklığın cezai sonuçları ve çekinme hakkı bulunan hâller açıklanır.
Tarafla akrabalık veya yakınlık, tanığın dinlenmesine kendiliğinden engel değildir. Bu ilişki tutanağa geçirilir ve beyanın güvenilirliği değerlendirilirken dikkate alınır.
viii. E-Duruşmada Tanık Yemini
Mahkeme, HMK m. 149 ve ilgili Yönetmelik uyarınca tanığın ses ve görüntü nakli yoluyla dinlenmesine karar verebilir. Uzaktan dinlemede de kimlik tespiti, yönlendirmeden uzak ortam, yemin ve tutanak kuralları aynen korunur.
Teknik kesinti beyanın anlaşılmasını engelliyorsa işlem sürdürülmemeli; sorun tutanağa yazılmalı ve gerektiğinde yeniden dinleme yapılmalıdır.
ix. İspat Değeri
Yemin etmiş tanığın beyanı kesin delil değildir. HMK m. 198 uyarınca hâkim tanık anlatımını diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Tanığın olayları görme imkânı, anlatımın tutarlılığı, zaman geçmesi, taraflarla ilişkisi ve objektif belgelerle uyumu dikkate alınır.
Yemin, çelişkili veya hayatın olağan akışına açıkça aykırı bir beyanı bağlayıcı hâle getirmez.
x. Sık Yapılan Hatalar
Sık hatalar; tanığı yeminden önce dinlemek, yeminsiz dinlenecek kişileri ayırt etmemek, tanık yeminiyle taraf yeminini karıştırmak, kimlik ve yakınlık tespitini yapmamak, uzaktan dinlemede ortam güvenliğini sağlamamak ve tutanakta yemin işlemini göstermemektir.
xi. Hukuki Değerlendirme
Tanık yemini biçimsel bir tören değil, doğru beyan ve adil yargılanma güvencesidir. Özellikle keşif ve e-Duruşma gibi olağan salon düzeni dışındaki işlemlerde kimlik, yemin ve tutanak sırasının korunması gerekir.
Tanık dinleme usulündeki eksiklikler delilin güvenilirliğini ve hükmün denetlenebilirliğini etkileyebilir. Somut dosyanızın HMK ve güncel Yargıtay uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Evet. Ancak HMK m. 257 gereğince yeminsiz dinlenir.
Konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun İspat ve Deliller kısmında (m. 187-293) yer alır.
Tanık — İlgili Maddeler
- HMK 253Tanıklıktan Çekinmenin Kabul Edilmemesinin Sonuçları
- HMK 255Hukuk Davasında Tanığa İtiraz Edilebilir mi?
- HMK 256Tanığa Görevinin Öneminin Anlatılması: HMK 256
- HMK 261Hukuk Davasında Tanık Nasıl Dinlenir?
- HMK 262HMK Madde 262: Tanığa Karşı Yasak Davranışlar
- HMK 263HMK Madde 263: Tercüman ve Bilirkişi Yardımıyla Tanık Dinlenmesi
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 149E-Duruşma Talebi ve HMK 149Doğrudan atıf · anıyor
- HMK 198Delillerin Değerlendirilmesi ve HMK 198Doğrudan atıf · anıyor
- HMK 235Hasta veya Engellinin Mahkeme Dışında YeminiOrtak hüküm · HMK m. 149 ve 1 hüküm daha
- HMK 248HMK Madde 248 Kapsamında Kişisel Nedenlerle Tanıklıktan ÇekinmeOrtak hüküm · HMK m. 257
- HMK 148HMK Madde 148: Mahkemenin Çalışma ZamanıOrtak hüküm · HMK m. 149
- HMK 227Yemin Teklifi: Şartları, Zamanı ve SonuçlarıOrtak hüküm · HMK m. 225
- HMK 252Tanıklıktan Çekinme Sebeplerinin Bildirilmesi ve İncelenmesiÜçüncü derece · HMK m. 257 ve HMK m. 248 üzerinden
- HMK 83HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya EtkisiÜçüncü derece · HMK m. 149 ve HMK m. 150 üzerinden
- HMK 139HMK 139 Ön İnceleme Duruşmasına DavetÜçüncü derece · HMK m. 149 ve HMK m. 150 üzerinden
Bu Maddeyi Uygulayan Yazılar
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.