HMK Madde 212 Kapsamında Sahte Senedin İptali

İptal işlemi için sahtelik kararının kesinleşmesi gerekir. Hüküm kesinleşmeden senet üzerine kalıcı iptal kaydı düşülemez. Resmî senet sahteyse yalnız dosyadaki örnek değil, ilgili dairede bulunan asıl da aynı şekilde işaretlenir.

“Bir senedin sahte olduğuna dair karar kesinleştikten sonra, senedin altına sahte olduğu yazılarak senet iptal olunur. Resmî senetlerde, senedin ilgili dairedeki aslı da bu yolla iptal edilir.”

Madde, sahteliğin nasıl inceleneceğini değil, kesinleşmiş karar sonrasındaki fiziksel ve resmî sonucu düzenler. Sahtelik incelemesi HMK madde 208-211 çerçevesinde yapılır.

HMK madde 204 resmî senetlerin ispat gücünü, madde 207 adi senetleri, madde 208 yazı veya imza inkârını, madde 209 sahtelik iddiasının belgeye etkisini, madde 211 sahtelik incelemesini düzenler. Kambiyo takibi varsa İcra ve İflas Kanunu’ndaki özel şikâyet ve itiraz süreleri ayrıca uygulanır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2022/788 E. ve 2022/7454 K. sayılı kararında, başka amaçla düzenlenmiş belgeden montaj yoluyla oluşturulduğu bilirkişi ve ceza dosyası raporlarıyla belirlenen bono yönünden borçsuzluk ve sahtelik değerlendirilmiştir. Takipten feragat edilmiş olsa dahi davacının hukuki yararının sürebileceği kabul edilmiştir. Kararın tam tarihi doğrulanan kaynaklarda açık olmadığından burada tarih verilmemiştir.

Belgenin sahte olması ile temel borç ilişkisinin bulunmaması farklıdır. Taraf gerçekten borçlu olsa bile sahte bir senet geçerli hâle gelmez; alacak varsa hukuka uygun delil ve dava yoluyla istenmelidir. Sahtelik iddiası, imzanın kişiye ait olmaması yanında belgenin sonradan değiştirilmesi veya montajla oluşturulması gibi durumları da kapsayabilir.

Belgenin aslı korunmalı, inceleme fotokopi üzerinden yürütülmemelidir. İmza, yazı, mürekkep, baskı, kes-yapıştır veya dijital montaj iddiaları somutlaştırılmalı; uygun uzmanlık alanına sahip bilirkişi veya Adli Tıp incelemesi talep edilmelidir.

HMK madde 212 bağımsız dava süresi düzenlemez. Ancak sahte senet icra takibine konulmuşsa kambiyo takibine özgü kısa itiraz ve şikâyet süreleri kaçırılmamalıdır. Menfi tespit, istirdat veya sahteliğin tespiti taleplerinde görev ve yetki temel ilişki, tacir sıfatı ve takip türüne göre belirlenir.

Belge aslı, karşılaştırma imzaları, resmî kurum örnekleri, noter kayıtları, yazıcı veya daktilo özellikleri, dijital dosyalar, bilirkişi raporları ve ilgili ceza dosyası delil olabilir. Ceza kararının hukuk davasına etkisi, maddi olgu ve kesinleşme durumuna göre ayrıca incelenir.

Belge aslını temin etmeden inceleme istemek, sahtelik ile borçsuzluğu aynı kavram sanmak, icra sürelerini kaçırmak, yalnız özel uzman görüşüne dayanmak ve kesinleşmeden senedin iptalini istemek sık yapılan hatalardır.

Sahte senet uyuşmazlıklarında iki ayrı hat izlenmelidir: Belgenin teknik olarak sahte olup olmadığı ve taraflar arasında temel borcun bulunup bulunmadığı. Bu ayrım yapılmadan kurulan savunma veya dava stratejisi ciddi hak kaybı doğurabilir.

Sahte senet iddiasında belge aslının korunması, icra sürelerinin kaçırılmaması ve doğru bilirkişi incelemesi belirleyicidir. Somut olayın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

<!-- EDİTÖRYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ KONTROL 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31.07.2026 tarihinde erişilebilen konsolide metni; Adalet Bakanlığı mevzuat bağlantısı; TBMM kanun bilgileri.

• Yargıtay 11. HD, 2022/788 E., 2022/7454 K.
• HMK m. 204, 207-212; ilgili takip varsa İİK özel hükümleri.

Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-212-sahte-senedin-iptali-2ed6b64f.pdf Kontrol tarihi: 31.07.2026. -->