Yemin Teklifi: Şartları, Zamanı ve Sonuçları
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Yemin teklifinin şartları, ispat yükü, yemin deliline dayanma, yeminin konusu, özel yetki ve tekliften vazgeçme sonuçları HMK 227 kapsamında incelenmiştir.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 227
Yemin teklifi
(1) Uyuşmazlık konusu vakıanın ispatı için yeminden başka delili olduğunu beyan etmiş olan taraf dahi yemin teklif edebilir.
(2) Yemin teklif olunan kimse, yemini edaya hazır olduğunu bildirdikten sonra, diğer taraf teklifinden vazgeçerek başka bir delile dayanamaz ve yeni bir delil de gösteremez.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Yemin, hukuk yargılamasında kesin delil niteliği taşıyan ve yanlış kullanıldığında davanın sonucunu doğrudan etkileyen bir ispat aracıdır. Yemin teklif etme hakkı, ispat yükü kendisinde bulunan ve bu delile usulüne uygun şekilde dayanan tarafa aittir.
i. İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK 227’ye göre uyuşmazlık konusu vakıa için yeminden başka delili bulunduğunu bildiren taraf da yemin teklif edebilir. Yemin teklif edilen kişi yemini edaya hazır olduğunu bildirdikten sonra teklif sahibi teklifinden vazgeçip başka delile dayanamaz veya yeni delil gösteremez. Yeminin konusu ve yasak alanları HMK 225 ve 226’da düzenlenmiştir.
ii. Hukuki Kurumun Kapsamı ve Uygulama Şartları
Yemin yalnız davanın çözümü bakımından önemli, çekişmeli ve kendisine yemin teklif edilen kişiden kaynaklanan vakıalara ilişkin olabilir. Tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği konular, geçerliliği kanunen yalnız taraf iradesine bırakılmayan işlemler ve kişiyi ceza soruşturması riskiyle karşılaştıracak vakıalar yemine konu edilemez.
Yemin teklifini ispat yükü kendisinde bulunan taraf yapar. Delil listesinde yemine açıkça dayanmak en güvenli yöntemdir. Diğer deliller iddiayı ispatlamaya yetmezse mahkeme, usulüne uygun biçimde yemin deliline dayanan tarafa bu hakkını kullanıp kullanmayacağını sorar.
iii. Yargıtay Uygulamasında Öne Çıkan İlkeler
Yargıtay uygulamasında ispat yükü kendisinde olmayan tarafın yönelttiği yemin hukuki sonuç doğurmaz. Yemin deliline süresinde dayanmayan tarafın sonradan bu delile başvurması da kural olarak kabul edilmez. Buna karşılık delil listesinde açıkça yemin gösterilmişse hakkın hatırlatılmaması eksik inceleme sayılabilir.
İçtihat notu: Kaynak PDF’de yer alan karar künyeleri, resmî karar veri tabanında bağımsız olarak teyit edilemeyenler yönünden metne alınmamıştır. Somut dosyada kullanılacak kararların güncelliği ve olaya uygunluğu ayrıca araştırılmalıdır.
iv. Doktrindeki Yaklaşım ve Uygulamadaki Tartışmalar
Yemin, karşı tarafın vicdanına bırakılan son delil olarak görülse de stratejik bir tercih değildir; kesin sonuç doğuran usul işlemidir. Teklif edilen vakıanın yanlış kurulması, ispat yükünün ters çevrilmesi veya birden fazla vakıanın belirsiz biçimde birleştirilmesi ciddi risk yaratır.
v. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yemin metni somut, kısa ve çekişmeli vakıaya bağlı hazırlanmalıdır. Hukuki nitelendirme, yorum veya birden fazla alternatif olay aynı soruya doldurulmamalıdır. Vekilin yemin teklif etmesi, kabul etmesi, reddetmesi veya iade etmesi için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekir.
vi. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Yemin davanın görüldüğü mahkemede ve tahkikat aşamasında yürütülür. Teklif zamanı, delil sunma süreleri ve mahkemenin ara kararlarıyla bağlantılıdır. Yemin eda edildikten sonra mahkeme kesin delilin sonuçlarını gözetir.
vii. İspat, Delil ve Usul Sorunları
Yemin teklifinin, metnin, karşı tarafın beyanının ve mahkeme işlemlerinin duruşma tutanağında açıkça yer alması gerekir. Vekâletnamedeki özel yetki de dosyada bulunmalıdır.
viii. Sık Yapılan Hatalar
- İspat yükünü belirlemeden yemin teklif etmek
- Yemin deliline süresinde dayanmamak
- Hukuki sonuç veya yorum hakkında yemin istemek
- Özel yetkisiz vekille işlem yapmak
- Yemin etmeye hazır beyanından sonra tekliften vazgeçmek
ix. Hukuki Değerlendirme
Yemin, diğer delillerin sıradan bir tamamlayıcısı değildir. Tekliften önce ispat yükü, yeminin konusu, karşı tarafın olası cevabı ve kesin delil etkisi birlikte hesaplanmalıdır.
x. Profesyonel Hukuki Destek
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Evet. Usulüne uygun eda edilen yemin, konusu olan vakıa bakımından kesin delil sonucu doğurur.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
- Ziynet (Düğün Takısı) Alacağı
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun İspat ve Deliller kısmında (m. 187-293) yer alır.
Yemin — İlgili Maddeler
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.