Bilirkişilerin Görevlendirilmesi ve HMK 268

HMK 268, bilirkişilerin bilirkişilik bölge kurullarının listelerinden seçilmesini esas alır. İlgili uzmanlık alanında bilirkişi bulunmazsa diğer bölge listelerine, orada da bulunmazsa Bilirkişilik Kanunundaki şartlar çerçevesinde liste dışı görevlendirmeye gidilebilir. Kanunen görüş bildirmekle yükümlü kişi ve kuruluşlara öncelikle başvurulur; kamu görevlisi bağlı olduğu kurumla ilgili işte bilirkişi olamaz.

Görevlendirme, “mühendis”, “mali müşavir” veya “doktor” gibi genel unvanla yetinilmeden uyuşmazlığın gerektirdiği alt uzmanlık alanına göre yapılmalıdır. Bilirkişiye hukuki sorun sorulamaz; görev sınırları, incelenecek belgeler ve cevaplanacak teknik sorular ara kararda açıkça belirlenmelidir.

Kaynak PDF’nin gerekçe bölümünde yer alan “tüzel kişiler bilirkişi listesine yazılamaz” açıklaması güncel sistem bakımından kullanılmamalıdır. Bilirkişilik mevzuatı ve Adalet Bakanlığının güncel usul ve esasları, belirli şartlarla özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik hizmeti vermesine imkân tanımaktadır.

Yargıtay uygulamasında uyuşmazlığın niteliğine uygun uzman seçilmemesi, eksik belgelerle rapor alınması veya raporun denetime elverişli gerekçe taşımaması eksik inceleme sayılabilir. Mahkeme bilirkişi görüşüyle bağlı değildir; raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

İçtihat notu: Kaynak PDF’de yer alan karar künyeleri, resmî karar veri tabanında bağımsız olarak teyit edilemeyenler yönünden metne alınmamıştır. Somut dosyada kullanılacak kararların güncelliği ve olaya uygunluğu ayrıca araştırılmalıdır.

Bilirkişilik, yargı yetkisinin devri değildir. Bilirkişi vakıa ve teknik alanı açıklar; hukuki nitelendirme ve hüküm kurma hâkime aittir. Tarafsızlık, bağımsızlık, uzmanlık ve denetlenebilirlik sistemin temel ilkeleridir.

Görevlendirme kararında uzmanlık alanı, inceleme kapsamı, teslim süresi, ücret ve sorular açık yazılmalıdır. Taraflar bilirkişinin uzmanlığına, reddini gerektiren hâllere ve raporun kapsamına zamanında itiraz etmelidir. HMK 281 uyarınca rapora itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır.

Bilirkişi seçimini davaya bakan mahkeme yapar. Liste dışı görevlendirme istisnaidir ve bölge kuruluna bildirilir. Resmî kurumların özel kanuni görevleri ile HMK sistemi birlikte uygulanır.

Bilirkişinin sicil ve uzmanlık kaydı, eğitim ve mesleki deneyim belgeleri, görev kabulü, yemin ve tarafsızlık beyanları dosyada bulunmalıdır. Rapor, inceleme konusu belgeleri, yöntem, gerekçe ve sonucu denetlenebilir biçimde göstermelidir.

• Genel meslek unvanıyla uzmanlık seçmek
• Bilirkişiden hukuki görüş istemek
• Liste dışı görevlendirmeyi gerekçesiz yapmak
• Kamu görevlisini kendi kurumu hakkındaki dosyada görevlendirmek
• Rapor itirazında somut teknik eksiklik göstermemek

Bilirkişi seçimi, rapor alındıktan sonra düzeltilecek tali bir işlem değildir. Doğru alt uzmanlık alanı ve açık görev tanımı baştan kurulmazsa yargılama aylarca uzayabilir ve çelişkili raporlar ortaya çıkabilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.