HMK 217: Belge Aslının Mahkemeye İbrazı Usulü
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Belge aslının mahkemeye gönderilmesi, asliye mahkemesince örneğin onaylanması ve onaylı örneğin asıl gibi hüküm ifade etmesi HMK 217 ile açıklanır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 217
Belge aslının ibrazı usulü
(1) Bir kişi veya kurumun elinde bulunup mahkemeye teslim edilmesi gereken belgenin aslı istendiğinde, kişi veya kurumun bulunduğu ya da belgenin teslim edileceği yerdeki asliye mahkemesi tarafından örneği onaylanarak aslı mahkemeye gönderilir yahut teslim edilir.
(2) Mahkemece onaylanmış belge örneği, aslı gibi hüküm ifade eder.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Bir belgenin aslının başka şehirdeki kişi veya kurumun elinde bulunması, belgenin güvenli biçimde mahkemeye ulaştırılmasını ve belge sahibinin elinde geçerli örnek kalmasını gerektirir. HMK 217 bu usulü düzenler.
i. Hukuki Çerçeve ve Kavram
Düzenleme, belge aslının ispat değerini korurken belgeyi teslim eden kişi veya kurumun elinde mahkemece tasdikli bir örnek kalmasını sağlar. Onaylı örnek, kanun gereği asıl belgeyle aynı hükmü doğurur.
ii. HMK Hükmü
(1) Bir kişi veya kurumun elinde bulunup mahkemeye teslim edilmesi gereken belgenin aslı istendiğinde, kişi veya kurumun bulunduğu ya da belgenin teslim edileceği yerdeki asliye mahkemesi tarafından örneği onaylanarak aslı isteyen mahkemeye gönderilir veya teslim edilir. (2) Mahkemece onaylanan belge örneği aslı gibi hüküm ifade eder.
iii. Düzenlemenin Kapsamı
Resmî veya özel belge bu kapsama girebilir. Elektronik belgelerde güvenli elektronik imza ve UYAP uygulaması ayrıca değerlendirilir. Belgenin sahte olduğu iddiası varsa HMK 208-211’deki sahtelik ve imza incelemesi hükümleri uygulanır.
iv. Başvuru ve İnceleme Usulü
Belge aslı istenen kişi veya kurum, bulunduğu ya da teslim yerindeki asliye mahkemesine başvurur. Mahkeme örneği aslıyla karşılaştırıp onaylar; asıl belge isteyen mahkemeye güvenli biçimde gönderilir veya teslim edilir. Teslim zinciri kayıt altına alınmalıdır.
v. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Belge ibrazı için süre, davaya bakan mahkemece verilir. Belge başka yerdeyse istinabe ve posta süresi dikkate alınarak makul süre istenebilir. Sürenin kaçırılması hâlinde belgenin dikkate alınmaması veya ibrazdan kaçınma sonuçları gündeme gelebilir.
vi. İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
Belgenin aslı, onaylı örnek, teslim tutanağı, posta veya zimmet kaydı ve müzekkere cevabı birlikte saklanmalıdır. İmza incelemesinde karşılaştırmaya elverişli asıl belgelerin güvenilir kaynaktan getirtilmesi önem taşır.
vii. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 09.03.2017 tarihli, 2016/30796 E., 2017/3472 K. sayılı kararında kambiyo takibindeki imza itirazında, önce karşılaştırmaya elverişli imza örneklerinin ilgili yerlerden getirtilmesi ve bilirkişi incelemesinin usulüne uygun yapılması gerektiği vurgulanmıştır. HMK 217 bu belgelerin aslının temini bakımından uygulama alanı bulur.
viii. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Belge aslının güvenli dolaşımı, hem sahtelik riskini hem de belgenin kaybolması hâlinde doğacak zararı azaltır. Onaylı örneğin asıl gibi hüküm ifade etmesi, belge sahibinin haklarını korur.
ix. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Özellikle senet, vasiyetname, sözleşme ve imza örneği gibi tek nüsha belgelerde doğrudan kargo yerine mahkeme kanalı kullanılmalıdır. Onay işleminin belgenin içeriğini doğrulamak değil, örneğin aslına uygunluğunu tasdik etmek olduğu unutulmamalıdır.
x. Sık Yapılan Hatalar
- Belge aslını kayıt ve onay olmadan göndermek
- Fotokopiyi asıl yerine sunmak
- Teslim zincirini belgelememek
- Sahtelik iddiasını HMK 217 ile karıştırmak
- Mahkemenin verdiği ibraz süresini takip etmemek
xi. Hukuki Değerlendirme
HMK 217, belge aslının ispat gücü ile güvenli muhafazasını birlikte korur. Tek nüsha ve uyuşmazlığın merkezindeki belgelerde usule aykırı teslim, geri dönülmesi güç delil sorunları yaratabilir.
xii. Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xiii. Kaynak ve Doğrulama Notları
- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- Yargıtay 12. HD, 09.03.2017, 2016/30796 E., 2017/3472 K.
Sık Sorulan Sorular
Evet. HMK 217/2 uyarınca aslı gibi hüküm ifade eder.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
- Ziynet (Düğün Takısı) Alacağı
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun İspat ve Deliller kısmında (m. 187-293) yer alır.
Belge ve Senet — İlgili Maddeler
- HMK 210Güvenli Elektronik İmzalı Belgenin İnkârı: HMK 210
- HMK 211Belgede Sahtelik İncelemesi, İmza İnkârı ve Bilirkişi: HMK Madde 211
- HMK 212HMK Madde 212 Kapsamında Sahte Senedin İptali
- HMK 213Haksız Yere Sahtelik İddiası ve İmza İnkârı
- HMK 221HMK 221 Üçüncü Kişinin Belgeyi İbraz Etmemesi
- HMK 223Yabancı Dilde Belgelerin Mahkemeye Sunulması | HMK Madde 223
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 209HMK 209 Yazı veya İmza İnkârının SonucuDoğrudan atıf · anıyor
- HMK 205Adi Senetlerin İspat Gücü ve İmza İnkârının SonuçlarıOrtak hüküm · HMK m. 208 ve 3 hüküm daha
- HMK 204HMK Madde 204: İlamların ve Resmî Senetlerin İspat GücüOrtak hüküm · HMK m. 208
- HMK 207Senette Çıkıntı, Kazıntı ve Silinti: HMK 207 Kapsamında Hukuki SonuçlarOrtak hüküm · HMK m. 208
- HMK 121Dava Dilekçesinde Dayanılan Belgelerin Birlikte VerilmesiÜçüncü derece · HMK m. 208 ve HMK m. 216 üzerinden