HMK Madde 204: İlamların ve Resmî Senetlerin İspat Gücü
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
HMK 204 kapsamında ilamların, düzenleme ve onaylama biçimindeki noter senetlerinin ispat gücü, sahtelik iddiası ve aksi ispat açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 204
İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü
(1) İlamlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılırlar.
(2) İlgililerin beyanına dayanılarak noterlerin tasdik ettikleri senetlerle diğer yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgeler, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılırlar.
(3) Mahkeme, yukarıdaki belgelerden biri hakkında şüphe uyandıran bir hâl görürse, ilgili daireden açıklama isteyebilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Resmî belgelerin ispat gücü belgenin nasıl düzenlendiğine göre değişir. HMK m. 204, ilamlar ve düzenleme şeklindeki noter senetleri ile beyana dayalı onay belgelerini farklı ispat gücüne bağlar.
i. İlamlar ve düzenleme şeklindeki noter senetleri
Mahkeme ilamları ile düzenleme biçimindeki noter senetleri, sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delildir. Düzenleme şeklinde noter, yalnız imzayı onaylamaz; işlemi tarafların beyanına göre bizzat düzenler. Bu nedenle belgenin düzenlendiği, tarafların noter önünde bulunduğu ve beyanın kayda geçtiği güçlü biçimde ispatlanır.
ii. Onaylama biçimindeki noter senetleri
Noterin ilgilinin beyanına dayanarak imza veya belgeyi onayladığı senetler ile yetkili memurun görev alanında usulüne uygun düzenlediği belgeler, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delildir. Burada belgenin kapsamındaki her maddi vakıa mutlak biçimde doğru sayılmaz; memurun bizzat tespit ettiği husus ile ilgilinin beyanı ayrılmalıdır.
iii. Mahkeme ilamının etkisi
İlamın kesin delil gücü ile maddi anlamda kesin hüküm aynı şey değildir. Kesin hüküm için taraf, dava sebebi ve talep sonucu bakımından HMK m. 303 koşulları aranır. Hükmün gerekçesi kural olarak tek başına kesin hüküm oluşturmaz; hüküm fıkrasının kapsamı belirleyicidir.
iv. Sahtelik iddiası
Resmî senetteki yazı veya imzanın sahte olduğu ileri sürülüyorsa HMK m. 208 ve devamındaki özel usul uygulanır. Belgeye resmiyet kazandıran makamın ve işlemin niteliği önemlidir. Salt imza inkârı, adi senetteki usulle aynı sonucu doğurmaz.
v. Mahkemenin açıklama istemesi
Mahkeme resmî belge hakkında şüphe uyandıran bir durum görürse belgeyi düzenleyen daireden açıklama isteyebilir. Gerekirse belge aslı, işlem yevmiye kayıtları, imza örnekleri ve arşiv belgeleri getirtilir.
vi. Karşı delil
HMK m. 204/2 kapsamındaki belgelerin aksini iddia eden taraf, iddiasını hukuka uygun delillerle ispatlayabilir. Belgenin hangi kısmının memurun tespiti, hangi kısmının taraf beyanı olduğu belirlenmeden ispat gücü hakkında genelleme yapılmamalıdır.
vii. Sık yapılan hatalar
Noter onaylı her belgenin içeriğini mutlak doğru saymak, ilamın gerekçesini kesin hüküm kabul etmek, resmî senette imza inkârını adi senet gibi ileri sürmek ve belgenin düzenleme-onaylama ayrımını yapmamak sık hatalardır.
viii. Hukuki Değerlendirme
Resmî belgenin gücü, başlığından değil düzenlenme biçiminden ve memurun bizzat tespit ettiği hususlardan anlaşılır. Belge türü doğru belirlenmeden sahtelik veya aksi ispat stratejisi kurulamaz.
ix. Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı uygulaması çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri, işlem ve dava tarihleri ile güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Onayın türüne göre ispat gücü değişir. İmza onayı, sözleşmedeki tüm maddi beyanların doğruluğunu garanti etmez.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
- Ziynet (Düğün Takısı) Alacağı
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun İspat ve Deliller kısmında (m. 187-293) yer alır.
Belge ve Senet — İlgili Maddeler
- HMK 199HMK 199 Kapsamında Belge Delili
- HMK 201HMK 201 Senede Karşı Tanıkla İspat Yasağı
- HMK 206HMK Madde 206 Kapsamında İmza Atamayanların Durumu
- HMK 207Senette Çıkıntı, Kazıntı ve Silinti: HMK 207 Kapsamında Hukuki Sonuçlar
- HMK 209HMK 209 Yazı veya İmza İnkârının Sonucu
- HMK 210Güvenli Elektronik İmzalı Belgenin İnkârı: HMK 210
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 212HMK Madde 212 Kapsamında Sahte Senedin İptaliDoğrudan atıf · bu maddeyi anıyor
- HMK 58HMK Madde 58: İhtiyari Dava Arkadaşlarının Davadaki DurumuOrtak hüküm · HMK m. 303
- HMK 211Belgede Sahtelik İncelemesi, İmza İnkârı ve Bilirkişi: HMK Madde 211Ortak hüküm · HMK m. 208
- HMK 216Mahkemece Belge Aslının İstenmesi ve Geri VerilmesiOrtak hüküm · HMK m. 208
- HMK 217HMK 217: Belge Aslının Mahkemeye İbrazı UsulüOrtak hüküm · HMK m. 208
- HMK 121Dava Dilekçesinde Dayanılan Belgelerin Birlikte VerilmesiÜçüncü derece · HMK m. 208 ve HMK m. 216 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
- Ara Karar ve Nihai Karar Nedir? Farkları ve Kanun YollarıOrtak hüküm · HMK m. 303
- Boşanma Davası Neden Reddedilir? Ret Kararının Sonuçları Nelerdir?Ortak hüküm · HMK m. 303
- Eylemli Ayrılık Nedeniyle Boşanma: Üç Yıl Kuralı Nasıl İşler?Ortak hüküm · HMK m. 303
- Taşınmazın Haricen Satışı ve EcrimisilOrtak hüküm · HMK m. 208
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.