Boşanma Davası Neden Reddedilir? Ret Kararının Sonuçları Nelerdir?

Boşanma sebebinin ispatlanamaması

En yaygın ret sebebidir. Dilekçede ileri sürülen vakıalar ispatlanamamışsa, hâkim boşanmaya karar veremez. TMK m. 184 uyarınca hâkim, olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Davalının kabul beyanı da tek başına yeterli değildir.

İspat başarısızlığının başlıca nedenleri şunlardır:

• vakıaların tarihsiz ve genel ifadelerle yazılması,
• tanık listesinin kesin süre içinde sunulmaması,
• tanıkların olayı bizzat görmemiş olması,
• belgelerin süresinde sunulmaması,
• delillerin hukuka aykırı yolla elde edilmiş olması.

Ortak hayatın çekilmez hâle geldiğinin ortaya konamaması

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebinde, vakıaların varlığı yetmez; bunların ortak hayatı çekilmez kıldığı da değerlendirilir. Gündelik tartışmalar ve olağan görüş ayrılıkları bu sonucu doğurmaz.

Davacının kusurunun daha ağır olması ve davalının itirazı

TMK m. 166/2 uyarınca davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı doğar. Davalı itiraz ederse dava reddedilebilir.

Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa hâkim yine boşanmaya karar verebilir.

Af veya hoşgörü

Kusurlu davranışı affeden ya da hoşgörüyle karşılayan eş, artık o olaya dayanarak boşanma isteyemez. Af açık beyanla olabileceği gibi, olaydan sonra evlilik birliğinin kayıtsız şartsız sürdürülmesinden de anlaşılabilir.

Hak düşürücü sürenin geçmesi

Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Bu süreler hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir.

Özel sebebin şartlarının oluşmaması

Terk sebebinde ihtar usulüne uyulmaması, dördüncü ay dolmadan ihtar istenmesi veya ihtar tebliğinden sonra iki ay beklenmeden dava açılması davanın reddine yol açar. Akıl hastalığı sebebinde ise resmî sağlık kurulu raporunun bulunmaması ya da hastalığın iyileşme olanağının ortaya konamaması aynı sonucu doğurur.

Ayrılığa karar verilmesi

Hâkim, ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğu takdirde boşanma yerine ayrılığa karar verebilir. Bu, teknik olarak boşanma talebinin kabul edilmemesidir; ancak davanın tümüyle reddi anlamına gelmez.

Usule ilişkin sebepler

Dava şartlarının bulunmaması, yetkisizlik, görevsizlik, davanın takipsiz bırakılması veya feragat gibi hâller de davanın esasa girilmeden sonuçlanmasına yol açabilir. Bunlar teknik anlamda esastan ret değildir ve kesin hüküm etkisi doğurmaz.

Boşanma davasının esastan reddine ilişkin karar kesinleştiğinde, kararın dayandığı vakıalar bakımından kesin hüküm oluşur. HMK m. 303 uyarınca aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine ve aynı talebe dayanan yeni bir dava dinlenemez.

Bunun pratik anlamı şudur: Reddedilen davada ileri sürülen ve ispatlanamayan vakıalara dayanarak hemen yeni bir boşanma davası açılamaz. Yeni dava için ya yeni vakıalar olmalı ya da aşağıda açıklanan üç yıllık sürenin dolması gerekir.

Buna karşılık ret kararından sonra gerçekleşen yeni kusurlu davranışlar, yeni bir dava sebebi oluşturur ve bunlara dayanarak derhâl dava açılabilir.

TMK m. 166/4, ret kararının en önemli sonucunu düzenler:

Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak üç yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Bu hükmün şartları şunlardır:

1. Daha önce açılmış bir boşanma davasının esastan reddedilmiş olması,
2. Ret kararının kesinleşmiş olması,
3. Kesinleşmeden itibaren üç yıl geçmiş olması,
4. Bu süre içinde ortak hayatın yeniden kurulamamış olması.

Bu şartlar gerçekleştiğinde hâkimin takdir yetkisi yoktur; boşanmaya karar verilir. Davayı, ilk davada kaybeden taraf da açabilir; kusur durumu davanın kabulünü engellemez.

Sürenin başlangıcı ret kararının kesinleşme tarihidir; dava tarihi veya karar tarihi değildir. Bu nedenle kesinleşme şerhinin dosyaya sunulması zorunludur.

Boşanma davasının reddine ilişkin karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Süre, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır.

İstinaf dilekçesinde, kararın hangi yönlerden hatalı olduğu ve hangi vakıaların değerlendirilmediği somut biçimde gösterilmelidir. Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı, kanunun öngördüğü koşullarla temyiz yolu açık olabilir.

Ret kararı kesinleşmeden üç yıllık süre işlemeye başlamaz. Bu nedenle istinafa başvurulması, aynı zamanda TMK m. 166/4 sürecinin başlangıcını erteler. Uygulamada bu, stratejik olarak değerlendirilmesi gereken bir noktadır.

Tedbir nafakası ve geçici önlemler

TMK m. 169 uyarınca dava süresince alınan geçici önlemler, davanın reddine ilişkin kararın kesinleşmesiyle kural olarak sona erer. Bununla birlikte evlilik devam ettiğinden, eş ve çocuklar için birliğin korunmasına ilişkin hükümler kapsamında ayrıca tedbir nafakası istenebilir.

Çocukların bakımı ve kişisel ilişki bakımından da ayrı bir dava veya talep gündeme gelebilir.

Tazminat ve nafaka talepleri

Boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleri, boşanmaya karar verilmediği için reddedilir. Bu talepler ancak boşanmaya hükmedilmesi hâlinde karara bağlanabilir.

Mal rejimi

Mal rejimi devam eder; tasfiye söz konusu olmaz. Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin dava, boşanma kararının kesinleşmesine bağlıdır.

Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

Davanın reddi hâlinde yargılama giderleri ve karşı taraf vekâlet ücreti kural olarak davacı üzerinde bırakılır.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Boşanma davaları dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.

• Ret kararına karşı iki haftalık istinaf süresini kaçırmak,
• kesinleşme şerhi almadan üç yıllık sürenin dolduğunu varsaymak,
• üç yıllık süreyi karar tarihinden hesaplamak,
• ret kararından sonra ortak hayatı yeniden kurup üç yıllık süreyi kesmek,
• ilk davada ileri sürülüp ispatlanamayan aynı vakıalarla hemen yeni dava açmak,
• yeni davada eski dosyanın ve kesinleşme şerhinin sunulmaması,
• ret kararından sonra tedbir nafakası talebini yenilememek,
• feragat ile davanın reddi arasındaki farkı gözden kaçırmak.

Boşanma davasının reddi, sürecin sonu değil; çoğu zaman ikinci aşamanın başlangıcıdır. Bu aşamada iki nokta belirleyicidir: Kararın kesinleşme tarihinin doğru takip edilmesi ve üç yıllık süre boyunca ortak hayatın yeniden kurulmaması.

Ayrıca ret kararının nedenlerinin doğru okunması gerekir. Dava ispat eksikliği nedeniyle reddedilmişse, aynı hatanın tekrarlanmaması için delil stratejisinin yeniden kurulması şarttır. Dosyanızın bu yönlerden değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.