Sosyal Medya Paylaşımları ve Mesajlar Boşanmada Delil Olur mu?

HMK m. 199, belge kavramını geniş tanımlar: Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları belge sayılır.

Bu nedenle mesajlar, e-postalar, fotoğraflar ve ses kayıtları belge niteliğindedir. Ancak belge olmak, delil olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Hâkim ayrıca hukuka uygunluk ve güvenilirlik denetimi yapar.

Boşanma davasında hâkim, TMK m. 184 uyarınca delilleri serbestçe takdir eder ve olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz.

Aşağıdaki kayıtlar kural olarak hukuka uygun sayılır:

• Kişinin kendisine gönderilen mesajlar. Eşinizin size gönderdiği hakaret veya tehdit içerikli mesajları sunmanız hukuka uygundur.
• Kişinin kendisinin taraf olduğu yazışmalar ve konuşmalar. Taraf olduğunuz bir konuşmanın kaydı, dar koşullarda ve kaybolma tehlikesi bulunan bir olayın anlık tespiti niteliğindeyse kabul edilebilir.
• Kamuya açık sosyal medya paylaşımları. Herkese açık profillerde yer alan fotoğraf, gönderi ve yorumlar herkesin erişimine sunulmuştur.
• Eşin rızasıyla erişim verilen ortak cihazdaki içerikler. Ailece kullanılan, şifresi paylaşılmış tablet veya bilgisayardaki içerikler bu kapsamda değerlendirilebilir.
• Üçüncü kişilerin kendi rızasıyla verdiği yazışmalar. Kendisine gönderilen mesajları paylaşan üçüncü kişi hukuka aykırı davranmış olmaz.
• Mahkeme aracılığıyla getirtilen kayıtlar. HTS kayıtları, konaklama kayıtları, banka hareketleri ve kamera görüntüleri mahkeme müzekkeresiyle istenebilir.

HMK m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilen deliller, mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Boşanma davalarında hukuka aykırı sayılan başlıca yöntemler şunlardır:

• eşin telefonunun şifresini kırmak veya izinsiz açarak yazışmaları incelemek,
• eşin telefonuna casus yazılım, takip veya ekran kaydı uygulaması yüklemek,
• eşin e-posta, sosyal medya veya bulut hesabına izinsiz giriş yapmak,
• eşin şifresini ele geçirip hesabını uzaktan izlemek,
• eşin aracına veya eşyasına gizli dinleme ya da konum takip cihazı yerleştirmek,
• eşin evindeki veya odasındaki konuşmaları gizlice kaydetmek,
• eşin taraf olmadığınız konuşmalarını dinlemek ve kaydetmek,
• üçüncü kişilerin özel yazışmalarını izinsiz ele geçirmek,
• özel dedektif aracılığıyla özel yaşam alanında izleme yaptırmak.

Bu yöntemlerle elde edilen kayıtlar dosyadan çıkarılır ve karara esas alınmaz.

Hukuka aykırı delil toplamanın sonucu yalnız delilin reddedilmesi değildir. Türk Ceza Kanunu bakımından da sorumluluk doğabilir:

• TCK m. 132: Haberleşmenin gizliliğini ihlal. Kişiler arasındaki haberleşmenin içeriğini hukuka aykırı olarak öğrenmek veya kaydetmek.
• TCK m. 133: Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması.
• TCK m. 134: Özel hayatın gizliliğini ihlal. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal etmek, görüntü veya sesleri kaydetmek.
• TCK m. 136: Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme.

Bu suçlar bakımından "eşim olduğu için hakkım vardı" savunması kabul görmez. Evlilik, diğer eşin özel yaşamı ve haberleşme özgürlüğü üzerinde bir denetim yetkisi vermez.

Ayrıca eşin özel görüntülerinin üçüncü kişilerle paylaşılması, hem ceza sorumluluğu doğurur hem de boşanma davasında paylaşan eş aleyhine ağır kusur olarak değerlendirilir.

Ekran görüntüsü kolayca değiştirilebildiğinden, mahkemeler bu delillere temkinli yaklaşır. Karşı taraf içeriği inkâr ederse, delilin güvenilirliği tartışma konusu olur.

Sunumda dikkat edilmesi gerekenler:

• Bağlam eksiksiz olmalıdır. Yazışmanın yalnız bir cümlesi değil, öncesi ve sonrası birlikte sunulmalıdır.
• Tarih ve saat görünmelidir. Kesilmiş, tarihi gizlenmiş görüntülerin değeri düşüktür.
• Gönderen ve alıcı belirli olmalıdır. Numara veya hesap adı görünür olmalıdır.
• Cihaz mahkemeye sunulabilmelidir. İnkâr hâlinde mahkeme, cihaz üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırabilir.
• Kaynak açıklanmalıdır. Delilin nasıl elde edildiği açıkça anlatılmalıdır. Bu açıklama, hukuka uygunluk denetiminin temelidir.

Karşı taraf içeriği kabul ederse ispat sorunu ortadan kalkar. Bu nedenle uygulamada ekran görüntüleri çoğu zaman tek başına değil, tanık beyanı ve diğer belgelerle birlikte sunulur.

Kamuya açık paylaşımlar hukuka uygun delil sayılır. Boşanma davalarında sık kullanılan örnekler:

• eşin başka biriyle çekilmiş fotoğrafları,
• medeni durumunu bekâr olarak gösteren profil bilgileri,
• tatil, mekân veya konum paylaşımları,
• eş hakkında yapılmış aşağılayıcı paylaşımlar,
• ailenin özel yaşamına ilişkin ifşa niteliğindeki gönderiler,
• gelir durumuyla çelişen lüks harcama paylaşımları.

Son madde özellikle nafaka uyuşmazlıklarında önem taşır. Düşük gelir beyan eden eşin paylaşımları, gelirinin gerçekte daha yüksek olduğuna yönelik değerlendirmeye dayanak yapılabilir.

Buna karşılık gizli veya sınırlı erişimli hesaplara sahte profille girilerek elde edilen içerikler hukuka aykırılık tartışmasına açıktır. Aynı şekilde, arkadaş listesindeki bir kişiden gizlice temin edilen özel paylaşımların sunulması riskli olabilir.

Telefon numarasına ait çağrı ve baz istasyonu kayıtları, ancak mahkeme kararıyla ilgili operatörden istenebilir. Kişinin kendi hattına ait kayıtları temin etmesi mümkündür; başkasının hattına ait kayıtları elde etmesi ise hukuka aykırıdır.

HTS kayıtları görüşmenin içeriğini göstermez; yalnız kimin kiminle, ne zaman ve ne kadar süre görüştüğünü ortaya koyar. Bu nedenle tek başına değil, diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Araca yerleştirilen takip cihazıyla elde edilen konum verileri ise hukuka aykırı delil niteliğindedir.

Ses ve görüntülerin yapay zekâ araçlarıyla üretilebilmesi, dijital delillerin güvenilirliğini daha da tartışmalı hâle getirmiştir. Karşı tarafın kaydın sahte olduğunu ileri sürmesi hâlinde mahkeme, orijinal cihaz ve ham veri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırabilir.

Bu nedenle ham dosyanın, meta verilerin ve kaydın alındığı cihazın saklanması önemlidir. Yalnız aktarılmış, sıkıştırılmış veya yeniden kaydedilmiş dosyaların ispat değeri düşüktür.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Boşanma davaları dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.

Silinme tehlikesi bulunan kamera görüntüleri gibi kayıtlar için, dava açılmadan önce HMK'nın delil tespitine ilişkin hükümleri uyarınca tespit istenebilir.

• Eşin telefonunu izinsiz inceleyip elde edilen kaydı dosyaya sunmak,
• casus yazılım kullanmak ve bunu dilekçede açıkça anlatmak,
• ekran görüntüsünü tarihsiz ve bağlamsız sunmak,
• yazışmanın yalnız işine gelen kısmını sunmak,
• ham dosyayı ve orijinal cihazı saklamamak,
• eşin özel görüntülerini üçüncü kişilerle paylaşmak,
• gizli hesaplara sahte profille erişmek,
• HTS kayıtlarını mahkeme kararı olmadan temin etmeye çalışmak,
• delili yalnız sunup hangi vakıayı ispatladığını açıklamamak.

Dijital deliller boşanma davalarında güçlü sonuçlar doğurabilir; ancak yanlış yöntemle elde edildiğinde hem işe yaramaz hem de aleyhe döner. Uygulamada haklı olan tarafın, delili hukuka aykırı yolla topladığı için hem davasını zayıflattığı hem de ceza soruşturmasıyla karşılaştığı çok sayıda örnek bulunmaktadır.

Doğru yöntem, elinizdeki kayıtları sunmadan önce hukuka uygunluk denetiminden geçirmek ve elde edilemeyen kayıtları mahkeme aracılığıyla getirtmektir. Dijital delillerinizin değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.