Zina Nedeniyle Boşanma Davası: Şartları, Süresi ve İspatı

Zina, evli bir kişinin eşi dışında karşı cinsten biriyle isteyerek cinsel ilişkide bulunmasıdır. Bu tanımdan üç unsur çıkar:

1. Geçerli bir evlilik bulunmalıdır. Evlilik devam ederken gerçekleşmeyen davranışlar bu madde kapsamında değerlendirilmez.
2. Cinsel ilişki gerçekleşmiş olmalıdır. Öpüşme, sarılma, duygusal yakınlık veya mesajlaşma tek başına zina değildir.
3. Fiil isteyerek işlenmiş olmalıdır. Cebir, tehdit veya zorlama altında gerçekleşen ilişki zina sayılmaz.

Zina yalnız bir kez gerçekleşmiş olsa dahi boşanma sebebi oluşturur; sürekli veya birden çok kez tekrarlanması aranmaz.

Uygulamada en sık yaşanan yanılgı, sadakat yükümlülüğüne aykırı her davranışın zina sanılmasıdır. Cinsel ilişki ispatlanamıyorsa TMK m. 161 uygulanmaz. Buna karşılık aşağıdaki davranışlar güven sarsıcı davranış olarak evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanak yapılabilir:

• başka biriyle duygusal ilişki kurmak, aşk içerikli mesajlaşmak,
• gizli buluşmalar, otel veya ev ziyaretleri,
• sosyal medyada bekâr gibi davranmak, arkadaşlık uygulamalarında hesap açmak,
• eşten gizli maddi destek sağlamak, hediye almak,
• geceyi başka birinin evinde geçirmek.

Bu nedenle dava dilekçesinde çoğunlukla kademeli talep kurulur: Öncelikle zina nedeniyle, olmadığı takdirde evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma istenir. Bu yöntem, cinsel ilişkinin ispatlanamadığı durumlarda davanın tümüyle reddedilmesini önler.

TMK m. 161, iki ayrı hak düşürücü süre öngörür:

• Davaya hakkı olan eşin, boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay,
• Her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Altı aylık süre, zinanın gerçekleştiğinin öğrenildiği ve buna ilişkin ciddi bir bilgiye ulaşıldığı tarihte başlar. Kuşku duyulmaya başlanan tarih değil, öğrenme tarihi esastır. Beş yıllık süre ise eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işler ve öğrenmeden bağımsızdır.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Zamanaşımından farklı olarak durmaz, kesilmez ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir. Süre geçtikten sonra açılan dava, taraflar ileri sürmese bile reddedilir.

Zina sürekli veya tekrarlanan biçimde işleniyorsa süre, son eylem esas alınarak hesaplanır.

TMK m. 161'in son cümlesi açıktır: Affeden tarafın dava hakkı yoktur. Af, açık bir irade beyanıyla yapılabileceği gibi davranışlarla da ortaya konabilir.

Uygulamada af olarak değerlendirilebilecek davranışlar şunlardır:

• zinayı öğrendikten sonra evlilik birliğini kayıtsız şartsız sürdürmek,
• eşi geri kabul etmek ve birlikte yaşamayı devam ettirmek,
• olayı bildirdikten sonra "artık geçmişte kaldı" anlamına gelen açık beyanlarda bulunmak.

Af, kayıtsız ve şartsız olmalıdır. "Bir daha olursa boşanırım" biçimindeki koşullu beyanlar kural olarak af sayılmaz. Ayrıca af yalnız affedilen eylem bakımından sonuç doğurur; sonraki yeni bir zina eylemi için dava hakkı yeniden doğar.

Aynı olaylar affedilmiş olsa dahi, sonrasında gerçekleşen kusurlu davranışlarla birlikte evlilik birliğinin sarsıldığı ileri sürülebilir.

Cinsel ilişkinin doğrudan görgüye dayalı olarak ispatı çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle uygulamada kuvvetli ve inandırıcı yan delillerin bir araya gelmesi aranır. Hâkim, delilleri serbestçe takdir eder ve vicdanen kanaat getirmedikçe olguyu ispatlanmış sayamaz.

Kabul gören deliller şunlardır:

• otel ve konaklama kayıtları,
• güvenlik kamerası görüntüleri,
• kamuya açık alanlarda çekilmiş fotoğraf ve videolar,
• tanık beyanları,
• eşin kendi rızasıyla erişilen ortak cihaz üzerindeki yazışmalar,
• doğan çocuk bakımından soybağı ve DNA incelemesi sonuçları,
• eşin üçüncü kişilere yaptığı açıklamalar,
• otel, uçak veya seyahat harcamalarını gösteren banka hareketleri.

Zinanın ispatı bakımından tek bir delil çoğunlukla yeterli görülmez. Aynı olguyu destekleyen birden çok delilin birlikte sunulması gerekir.

Hukuka aykırı delil sorunu

HMK m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bu kural zina davalarında özel önem taşır:

• eşin telefonunu şifresini kırarak veya izinsiz açarak inceleme,
• eşin telefonuna casus yazılım yükleme,
• eşin aracına veya eşyasına gizli takip ya da dinleme cihazı yerleştirme,
• eşin e-posta ve sosyal medya hesabına izinsiz giriş,
• özel yaşam alanında gizlice ses veya görüntü kaydı alma

gibi yöntemlerle elde edilen deliller yalnız reddedilmekle kalmaz; TCK'nın haberleşmenin gizliliğini ihlal, özel hayatın gizliliğini ihlal ve verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme suçlarına ilişkin hükümleri bakımından ceza sorumluluğu da doğurabilir.

Buna karşılık kamuya açık yerde çekilen görüntüler, resmî kurum kayıtları, mahkeme kararıyla getirtilen belgeler ve tanık beyanları hukuka uygun delil niteliğindedir. Mahkemeden HTS kayıtlarının veya konaklama kayıtlarının getirtilmesi de talep edilebilir.

Zina nedeniyle boşanmaya karar verilmesi hâlinde zina eden eş kusurlu eş kabul edilir. Bunun başlıca sonuçları şunlardır:

• Kusursuz veya daha az kusurlu eş, TMK m. 174 uyarınca maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
• Zina eden eş lehine kural olarak yoksulluk nafakasına hükmedilmez.
• Kusur, velayetin belirlenmesinde tek başına belirleyici değildir; esas ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ancak zinanın çocuğa yansıyan somut olumsuz etkileri değerlendirilebilir.
• Mal rejiminin tasfiyesinde hâkim, zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya kaldırabilir.

Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar.

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Boşanma davaları dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.

• Altı aylık süreyi kaçırmak; öğrendikten sonra aylarca beklemek,
• yalnız zinaya dayanıp evlilik birliğinin sarsılması yönünden kademeli talep kurmamak,
• mesajlaşmayı tek başına zina delili sanmak,
• eşin telefonunu izinsiz inceleyerek hem delili değersiz kılmak hem ceza riski almak,
• olayı öğrendikten sonra evliliği kayıtsız şartsız sürdürüp af sonucunu doğurmak,
• tanıkların hangi vakıayı gördüğünü dilekçede belirtmemek,
• tazminat ve nafaka taleplerini dava dilekçesinde açıkça ileri sürmemek,
• dava dışı kişiye karşı ayrıca dava açılabileceği yanılgısına düşmek.

Zina, ispatlandığında güçlü sonuç doğuran; fakat ispatı zor ve sürelere sıkı biçimde bağlı bir boşanma sebebidir. Altı aylık hak düşürücü sürenin kaçırılması ya da delillerin hukuka aykırı yolla toplanması, haklı bir davanın kaybedilmesine yol açabilir.

Doğru strateji çoğunlukla, zina iddiasının hukuka uygun delillerle desteklenmesi ve aynı dilekçede evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebinin kademeli olarak ileri sürülmesidir. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.