İçeriğe geç

Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranış: HMK 79

· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku

Vekilin veya davasını bizzat takip eden tarafın duruşmadaki uygunsuz davranışının uyarı, tutanak, baro ve savcılık bildirimi sonuçlarını açıklıyoruz.

Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 79

Vekilin veya vekâlet verenin duruşmada uygun olmayan tutum ve davranışı

(1) Vekil, duruşma sırasında uygun olmayan tutum ve davranışta bulunursa, hâkim tarafından uyarılır; vekil uyarıya uymaz ve fiil disiplin suçu veya adlî suç teşkil eder nitelikte görülürse, duruşma salonunda bulunan kişilerin kimlik bilgileri, adresleri de yazılarak olay tutanağa geçirilir ve duruşma ertelenir. Vekil hakkında gerekli yasal işlem yapılmak üzere mahkemece vekilin kayıtlı olduğu baroya ve gerekiyorsa Cumhuriyet başsavcılığına bildirimde bulunulur.

(2) Davasını kendisi takip eden kimse, duruşmada uygun olmayan tutum ve davranışta bulunursa, hâkim kendisini uyarır; bu uyarılara uyulmaz ve gerekli görülürse kendisini vekil ile temsil ettirmesine karar verip, hemen duruşma salonundan dışarıya çıkartılmasını sağlar; vekil ile temsil ettirmemesi hâlinde, tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır.

Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin

Duruşma düzeni, tarafların sert biçimde tartışabileceği sınırsız bir alan değildir. HMK m. 79, vekilin ve davasını bizzat takip eden tarafın uygunsuz davranışlarını farklı sonuçlara bağlar. Hâkimin müdahalesi ölçülü olmalı; olayın disiplin veya adli suç niteliği taşıdığı düşünülüyorsa süreç tutanakla yürütülmelidir.

i. Hukuki Kurumun Tanımı ve Kapsamı

Uygun olmayan tutum; mahkeme düzenini bozan, söz kesme, hakaret, tehdit, ısrarlı talimat ihlali veya yargılamayı fiilen sürdürülemez hâle getiren davranışları kapsayabilir. Her sert ifade veya hukuki itiraz bu kapsamda değildir. Avukatın savunma bağımsızlığı ile duruşma düzeninin korunması arasında somut olayın özelliklerine göre denge kurulmalıdır.

ii. İlgili Mevzuat Hükümleri

HMK m. 79/1'e göre vekil önce uyarılır. Uyarıya rağmen davranış sürer ve fiil disiplin suçu veya adli suç niteliğinde görülürse olay, salondaki kişilerin kimlik ve adresleri de belirtilerek tutanağa geçirilir; duruşma ertelenir ve baroya, gerekiyorsa Cumhuriyet başsavcılığına bildirim yapılır. Davasını kendisi takip eden taraf bakımından ise hâkim uyarıdan sonra vekille temsil kararı verebilir ve kişiyi salondan çıkarabilir; karara uyulmazsa yokluk hükümleri uygulanır.

iii. Yargıtay Uygulaması

Bu hükmün uygulanması, büyük ölçüde somut duruşma tutanağına ve davranışın niteliğine bağlıdır. İçtihat aktarılırken yalnızca sonuç cümlesi değil, uyarının yapılıp yapılmadığı, sözlerin tutanağa nasıl geçirildiği ve savunma hakkının kısıtlanıp kısıtlanmadığı incelenmelidir. Bu nedenle güvenilir tam metni doğrulanmayan karar numaraları kullanılmamıştır.

iv. Doktrindeki Yaklaşım ve Uygulamadaki Tartışmalar

Hâkim veya tarafla hukuki görüş ayrılığı yaşanması, saygı sınırları içinde açık ve kararlı savunma yapılmasına engel değildir. Buna karşılık kişiselleştirilmiş saldırı, tehdit, bağırma veya ısrarlı şekilde söz düzenini bozma savunma dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilmez. Uyarının ve buna verilen cevabın aynen tutanağa geçirilmesi önemlidir.

v. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Her dosyada taraf sıfatı, işlemin tarihi, tebligat ve süreler, delillerin elde ediliş biçimi ile özel kanun hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Aynı maddeye dayanan iki uyuşmazlık, vakıa ve usul geçmişi farklı olduğu için aynı sonuca ulaşmayabilir.

vi. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci

Baroya bildirim disiplin soruşturmasını otomatik olarak mahkûmiyetle sonuçlandırmaz; baro kendi usulü içinde inceleme yapar. Savcılığa bildirim de ceza sorumluluğunun kesinleştiği anlamına gelmez. İlgili kişi, tutanağın doğru olmadığını düşünüyorsa aynı oturumda düzeltme istemeli ve kanun yolu aşamasında savunma hakkı ihlali iddiasını somutlaştırmalıdır.

vii. İspat, Delil ve Usul Sorunları

Duruşma tutanağı, varsa ses ve görüntü kaydı, salonda bulunanların beyanları, hâkimin uyarısı ve tarafın cevabı belirleyicidir. Tutanağa yalnızca 'uygunsuz davrandı' yazılması yerine davranışın söz ve hareket olarak somutlaştırılması gerekir.

viii. Sık Yapılan Hatalar

  • Her sert hukuki eleştiriyi uygunsuz davranış saymak
  • Uyarı ve olayın ayrıntılarını tutanağa geçirmemek
  • Baro veya savcılık bildiriminin kesin sorumluluk doğurduğunu düşünmek
  • Tarafın salondan çıkarılmasını savunma hakkından bağımsız değerlendirmek

ix. Hukuki Değerlendirme

Duruşma düzenini koruma yetkisi, savunmayı susturma aracı olarak kullanılamaz; savunma bağımsızlığı da kişisel saldırı veya düzen bozma serbestisi vermez. HMK m. 79'un doğru uygulanması için uyarı, ölçülülük ve ayrıntılı tutanak birlikte bulunmalıdır.

x. Günser + Partners ile İletişim

Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve uygulanabilir yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Süreler, görev, yetki ve kullanılabilecek hukuki yollar somut olayın özelliklerine göre değişebilir; içerik tek başına hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.

Sık Sorulan Sorular

HMK m. 79/1 vekil bakımından uyarı, tutanak, erteleme ve bildirim mekanizması kurar; somut işlem kanun ve duruşma düzeni hükümleriyle birlikte değerlendirilir.

Telif ve Kullanım

Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.

Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.

Ara