Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Eski Hâle Getirme Talebinin Şekli ve Kapsamı: HMK 97
HMK 97 kapsamında eski hâle getirme dilekçesinin içeriğini, iki haftalık süreyi, kaçırılan işlemin yapılmasını ve delil şartını açıklıyoruz.
Bir usul işleminin süresinde yapılamaması her durumda telafi edilemez. Eski hâle getirme, yalnızca kişinin iradesi dışında kalan bir engel nedeniyle kaçırılan süre bakımından başvurulabilecek istisnai bir yoldur. HMK m. 97, talebin dilekçeyle yapılmasını, mazeretin somutlaştırılmasını ve kaçırılan işlemin de aynı süre içinde tamamlanmasını zorunlu tutar.
Hukuki Kurumun Tanımı ve Kapsamı
Eski hâle getirme; kanuni veya hâkim tarafından kesin olarak belirlenen bir sürenin, elde olmayan sebeple kaçırılması hâlinde işlem yapma imkânının yeniden sağlanmasını amaçlayan usul kurumudur. Bu yol, ihmali veya dosyanın takip edilmemesini otomatik olarak gideren genel bir mazeret mekanizması değildir. Aynı sonuca başka bir hukuki yolla ulaşılabiliyorsa eski hâle getirmeye başvurulamaz.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK m. 95 koşulları, m. 96 süreyi, m. 97 dilekçenin içeriğini, m. 98 inceleme merciini düzenler. Talep, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır. Dilekçede engelin ne olduğu, ne zaman başladığı ve sona erdiği, neden önlenemediği ile bunu destekleyen delil veya emareler gösterilmelidir. En kritik şart, süresinde yapılamayan işlemin de eski hâle getirme süresi içinde yapılmasıdır. Örneğin istinaf süresi kaçırılmışsa yalnızca mazeret dilekçesi sunmak yetmez; istinaf dilekçesi de süresinde verilmelidir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.09.2019 tarihli, 2019/3046 E. ve 2019/5212 K. sayılı kararında usulsüz tebligat iddiasının tek başına eski hâle getirme sebebi olmadığı belirtilmiştir. Usulsüz tebligatın kendi hukuki sonuçları vardır. Eski hâle getirme isteyen taraf ise elde olmayan sebebi ve buna ilişkin delil veya emareleri ayrıca ortaya koymalıdır.
Doktrindeki Yaklaşım ve Uygulamadaki Tartışmalar
Sağlık sorunu ileri sürülüyorsa raporun yalnızca varlığı değil, işlemin yapılmasını gerçekten engelleyip engellemediği önem taşır. Hastaneye yatış, bilinç kaybı, iletişim ve temsil imkânının bulunmaması gibi olgular somutlaştırılmalıdır. Teknik arıza iddiasında UYAP hata kaydı, zaman damgası, yardım masası başvurusu ve alternatif başvuru imkânlarının neden kullanılamadığı gösterilmelidir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Her dosyada taraf sıfatı, işlemin tarihi, tebligat ve süreler, delillerin elde ediliş biçimi ile özel kanun hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Aynı maddeye dayanan iki uyuşmazlık, vakıa ve usul geçmişi farklı olduğu için aynı sonuca ulaşmayabilir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Yapılamayan işlem hangi mahkemede incelenecek idiyse talep o mahkemeye yöneltilir. İstinaf süresi kaçırılmışsa bölge adliye mahkemesi, temyiz süresi kaçırılmışsa Yargıtay inceleme merciidir. Talebin kabul edilmesi için yalnızca haklı mazeret değil, iki haftalık başvuru süresine ve işlem tamamlama şartına uyulması gerekir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Hastane kayıtları, epikriz, kolluk tutanağı, afet veya ulaşım engeline ilişkin resmi kayıt, UYAP arıza belgesi, elektronik gönderim kayıtları, tebligat evrakı ve engelin sona erdiği tarihi gösteren belgeler kullanılabilir. Soyut beyan ve doğrulanamayan ekran görüntüsü çoğu dosyada yeterli olmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Mazereti soyut bırakmak
- Engelin sona erdiği tarihi göstermemek
- Kaçırılan işlemi iki haftalık süre içinde yapmamak
- Usulsüz tebligat iddiasını otomatik eski hâle getirme sebebi sanmak
Hukuki Değerlendirme
Eski hâle getirme taleplerinin büyük bölümü, mazeretin inandırıcı olmamasından değil; süre, merci veya kaçırılan işlemin tamamlanması şartının gözden kaçırılmasından reddedilir. Talep hazırlanırken kronoloji dakika ve gün düzeyinde kurulmalı, her olgu bir belgeyle ilişkilendirilmelidir.
Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve uygulanabilir yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Süreler, görev, yetki ve kullanılabilecek hukuki yollar somut olayın özelliklerine göre değişebilir; içerik tek başına hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
<!-- EDİTORYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ İÇ KULLANIM Doğrulanan temel kaynaklar:
- 6100 sayılı HMK m. 95-99
- Yargıtay 11. HD, 10.09.2019, 2019/3046 E., 2019/5212 K.
Kaynak PDF, konu ve ilk araştırma zemini olarak kullanılmış; metin özgün biçimde yeniden yazılmıştır. Karar künyesi tam ve bağımsız biçimde doğrulanamayan hâllerde karar numarası kullanılmamıştır. -->
Sık Sorulan Sorular
İşlemin yapılmasını engelleyen durumun ortadan kalktığı tarihten itibaren iki hafta işler.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.