HMK 61 Davanın İhbarı ve Şartları
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Davanın üçüncü kişiye ihbarı, rücu ilişkisi, ihbarın süresi, şekli ve ihbar olunanın davadaki konumu HMK 61 kapsamında açıklandı.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 61
İhbar ve şartları
(1) Taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir.
(2) Dava kendisine ihbar edilen kişinin de aynı şartlarda bir başkasına ihbarda bulunması mümkündür ve bu şekilde ihbar tevali ettirilebilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Davanın tarafı, davayı kaybetmesi hâlinde üçüncü kişiye rücu edebileceğini veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa görülmekte olan davayı bu kişiye ihbar edebilir. Amaç, üçüncü kişinin davaya fer’î müdahil olarak katılması ve ilerideki rücu davasında ihbar etkisinin doğmasıdır. İhbar, üçüncü kişiyi kendiliğinden davanın tarafı hâline getirmez.
i. Davanın İhbarı İçin Hangi Şartlar Aranır?
Öncelikle derdest bir dava bulunmalıdır. İhbar edilen kişi mevcut davanın tarafı olmamalı ve davanın sonucuyla bağlantılı bir rücu ilişkisi ihtimali bulunmalıdır. İhbar, davacı veya davalı tarafından yapılabilir. İhbar olunan da aynı şartlarla başka bir kişiye ihbarda bulunabilir.
ii. İhbar Ne Zamana Kadar Yapılır?
HMK 61 uyarınca dava tahkikat sonuçlanıncaya kadar ihbar edilebilir. Tahkikat bittikten sonra yapılan ihbar, kanunun amaçladığı usuli yardımı sağlayamayacağı ve yargılamayı uzatacağı için kabul edilmez. İhbar nedeniyle yargılama kural olarak başka güne bırakılamaz; ihbarın zincirleme devamı gibi zorunlu hâller istisnadır.
iii. İhbarın Şekli
HMK 62’ye göre ihbar yazılı yapılır. İhbar sebebi, rücu ilişkisinin dayanağı ve yargılamanın hangi aşamada bulunduğu açıklanmalıdır. İhbar mahkeme aracılığıyla yapılabileceği gibi mahkeme dışı yazılı araçlarla da yapılabilir. Uygulamada ispat kolaylığı bakımından mahkeme aracılığıyla tebligat tercih edilir.
iv. İhbar Olunanın Davadaki Konumu
İhbar olunan, davaya katılmazsa taraf sıfatı kazanmaz. Katılmak isterse hukuki yararı bulunan taraf yanında fer’î müdahil olabilir. İhbar olunan hakkında usulüne uygun ayrı dava açılmadıkça mahkeme onun aleyhine hüküm kuramaz. “Dâhili davalı” adı altında taraf oluşturulması, zorunlu veya ihtiyari dava arkadaşlığı kurallarının yerine geçmez.
v. İhbarın Rücu Davasına Etkisi
İhbar olunan, sonraki rücu davasında ilk davanın yanlış yürütüldüğünü ileri sürme bakımından sınırlanabilir. Fer’î müdahalenin etkisine ilişkin HMK 69 hükümleri uygulanır. Ancak ihbar, maddi hukuk bakımından rücu hakkı yaratmaz; rücu hakkının ayrıca sözleşme veya kanundan doğması gerekir.
vi. Sık Yapılan Hatalar
İhbar ile taraf değişikliğini karıştırmak, üçüncü kişi hakkında aynı dosyada hüküm talep etmek, rücu ilişkisini açıklamadan soyut ihbar istemek ve tahkikat bittikten sonra ihbar talebinde bulunmak sık hatalardır. İhbar olunanın fer’î müdahale talebi de usulüne uygun dilekçeyle yapılmalıdır.
vii. Hukuki Değerlendirme
Davanın ihbarı, gelecekteki rücu ilişkisinin korunması bakımından önemlidir; ancak eksik taraf teşkilini düzeltme aracı değildir. Üçüncü kişiden doğrudan talepte bulunulacaksa ayrı dava, dava arkadaşlığı veya HMK 124 kapsamında taraf değişikliği seçenekleri değerlendirilmelidir.
viii. Sonuç ve Hukuki Destek
Rücu ihtimali bulunan davalarda ihbarın geç yapılması veya üçüncü kişinin yanlış şekilde davaya dâhil edilmesi usul sorunlarına neden olabilir. İhbar ve taraf stratejisinin belirlenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Ayrı dava veya usulüne uygun taraf değişikliği olmadıkça taraf sıfatı kazanmaz.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Genel Hükümler kısmında (m. 1-104) yer alır.
Genel Hükümler — İlgili Maddeler
- HMK 54Temsil veya İzin Belgelerinin Verilmesi: HMK Madde 54
- HMK 55Dava Sırasında Taraflardan Birinin Ölmesi ve HMK 55
- HMK 56Kanuni Temsilci Atanması Sebebiyle Yargılamanın Ertelenmesi: HMK 56
- HMK 57İhtiyari Dava Arkadaşlığı ve HMK 57 Uygulaması
- HMK 58HMK Madde 58: İhtiyari Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu
- HMK 68Ferî Müdahilin Davadaki Durumu: HMK Madde 68
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 50HMK 50 Taraf EhliyetiOrtak hüküm · HMK m. 124
- HMK 179Islahın Davaya Etkisi ve Sonuçları | HMK Madde 179Ortak hüküm · HMK m. 124
- HMK 180Davanın Tamamen Islahı Nedir?Ortak hüküm · HMK m. 124
- HMK 51Dava Ehliyeti, Yasal Temsil ve Eksikliğin Giderilmesi: HMK Madde 51Üçüncü derece · HMK m. 124 ve HMK m. 50 üzerinden
- HMK 71HMK Madde 71: Davanın Bizzat veya Vekil Aracılığıyla TakibiÜçüncü derece · HMK m. 124 ve HMK m. 50 üzerinden