Medeni Usul Hukuku · · ≈4 dk okuma
Vekilin Azli ve İstifasının Mahkeme ve Karşı Taraf Bakımından Sonuçları
Avukatın azli veya istifasının mahkemeye bildirilmesi, tebligat, kanun yolu süreleri ve vekâlet ilişkisinin sona ermesi.
Müvekkil ile avukat arasındaki vekâlet ilişkisi özel hukuk bakımından sona ermiş olsa bile, bu durum mahkemeye usulünce bildirilmedikçe yargılamada aynı sonucu doğurmayabilir. HMK m. 81, azil ve istifanın mahkeme ve karşı taraf bakımından ne zaman hüküm ifade edeceğini düzenler.
Hukuki Düzenlemenin Amacı ve Kapsamı
Azil müvekkilin vekâlet ilişkisini sona erdirmesi, istifa ise avukatın görevden çekilmesidir. Usul hukuku, dosyanın sahipsiz kalmasını ve tebligat belirsizliğini önlemek için bildirim ve tebligat gideri şartı öngörür. Avukatlık Kanunu m. 41’deki on beş günlük devam yükümlülüğü ile HMK m. 81’in mahkeme bakımından sonuçları birlikte fakat farklı işlevleriyle uygulanır.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK m. 81 uyarınca azil veya istifa beyanının mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmesi için dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi; gerektiğinde ilgilisine yapılacak tebligat giderinin peşin ödenmesi gerekir. Avukatlık Kanunu m. 41’e göre işten çekilen avukatın vekâlet görevi, çekilmenin müvekkile tebliğinden itibaren on beş gün daha devam eder. Tebligat Kanunu m. 11 ise vekille takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılmasını öngörür.
Uygulamada Nasıl Değerlendirilir?
İstifa dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle mahkeme, artık sonraki tebligatların kime yapılacağını ve müvekkilin durumdan haberdar edilip edilmediğini kontrol etmelidir. Azil yalnız avukata bildirilmiş, mahkemeye bildirilmemişse mahkeme önceki vekile işlem yapmaya devam edebilir. Buna karşılık mahkemeye ulaşan açık istifa beyanından sonra eski vekile yapılan tebligatın kanun yolu süresini başlatıp başlatmayacağı özellikle dikkatle incelenir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 20.02.2024 tarihli, 2023/5758 E. ve 2024/950 K. sayılı kararında; avukatın istifa dilekçesini karar tebliğinden önce mahkemeye vermesiyle vekâlet ilişkisinin mahkeme yönünden sona erdiği, daha sonra eski vekile yapılan tebligatla istinaf süresinin başlatılamayacağı kabul edilmiştir. Karar, HMK m. 81 ile Avukatlık Kanunu m. 41’in farklı muhataplar bakımından doğurduğu sonuçların ayrılması açısından önemlidir.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğretide baskın yaklaşım, usul kurallarının şekilcilik amacıyla değil; öngörülebilir, denetlenebilir ve adil bir yargılama sağlamak için uygulanması gerektiği yönündedir. Bununla birlikte, açık kanun hükmünün sonuçları yorum yoluyla etkisiz hâle getirilemez.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Azil veya istifa dilekçesinde dosya bilgisi, taraf, beyan tarihi ve tebligat adresi açık olmalıdır. Gerekli tebligat gideri yatırılmalı, UYAP kaydı ve evrak alındısı saklanmalıdır. Kanun yolu süresi bulunan dosyalarda, istifa veya azlin hangi tarihte mahkemeye ulaştığı ve kararın kime ne zaman tebliğ edildiği günlük olarak takip edilmelidir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
HMK m. 81 özel bir dava süresi öngörmez; ancak azil veya istifanın bildirildiği tarih, devam eden cevap, istinaf ve temyiz sürelerini etkileyebilir. Avukatlık Kanunu m. 41’deki on beş günlük süre, çekilmenin müvekkile tebliğinden itibaren işler. Ücret ve azlin haklı olup olmadığına ilişkin uyuşmazlıklar ayrı hukuki değerlendirmeye tabidir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Mahkemeye sunulan dilekçe, UYAP evrak işlem tarihi, duruşma tutanağı, noter azilnamesi, tebliğ mazbatası ve elektronik tebligat kayıtları temel delillerdir. Sözlü bildirim veya taraflar arasındaki mesajlar, mahkeme bakımından gerekli usul işleminin yerine geçtiği varsayımıyla kullanılmamalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Azilnamenin yalnız avukata gönderilmesini mahkeme bakımından yeterli saymak.
- İstifa dilekçesi verip tebligat giderini yatırmamak.
- Eski vekile yapılan tebligatın her durumda geçerli olduğunu varsaymak.
- Kanun yolu süresi devam ederken dosya teslimi ve bildirim kayıtlarını tutmamak.
- Azil/istifa ile avukatlık ücreti uyuşmazlığını aynı mesele gibi değerlendirmek.
Hukuki Değerlendirme
Vekâlet ilişkisinin sona ermesi, yalnız müvekkil ile avukat arasındaki iç ilişki değildir; tebligat ve kanun yolu sürelerini doğrudan etkiler. Bildirimin şekli ve tarihi belirsiz bırakıldığında, haklı bir istinaf veya temyiz başvurusu süre tartışmasına takılabilir.
Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar ve Doğrulama Notu
Bu içerik, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak 31.07.2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Karar künyeleri yalnızca ayrıca doğrulanabilen örneklerle sınırlı tutulmuş; doğrulanamayan karar numaraları metne alınmamıştır. Somut uyuşmazlıkta UYAP ve resmî karar veri tabanından güncel içtihat taraması ayrıca yapılmalıdır.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, güncel konsolide metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, güncel konsolide metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1136.pdf
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu, güncel konsolide metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.7201.pdf
- Yargıtay 7. HD, 20.02.2024, 2023/5758 E., 2024/950 K.
- İncelenen kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-81-vekilin-azli-ve-istifasinin-sekli-7d6113eb.pdf
Sık Sorulan Sorular
Mahkeme bakımından bildirimle önemli sonuç doğar; müvekkile karşı Avukatlık Kanunu m. 41’deki on beş günlük devam yükümlülüğü ayrıca dikkate alınır.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.