Medeni Usul Hukuku · · ≈4 dk okuma
HMK Madde 13 Kapsamında Karşı Davada Yetki
HMK 13 kapsamında karşı davada yetki, kesin yetki istisnası, yetki itirazı, karşı dava şartları ve uygulamadaki usul sorunları. Güncel uygulama.
Karşı dava, davalının aynı yargılama içinde davacıya yönelttiği bağımsız bir taleptir. HMK madde 13, kesin yetki bulunmadıkça asıl davaya bakan mahkemenin karşı davayı da inceleyebilmesini sağlayarak uyuşmazlıkların tek dosyada çözülmesini amaçlar.
Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Maddenin getirdiği kural bir görev kuralı değil, özel bir yetki kuralıdır. Asıl davaya bakan mahkeme, karşı dava bakımından normalde yetkisiz olsa bile, karşı davanın konusu için kanunda kesin yetkili başka bir mahkeme gösterilmemişse karşı davayı görebilir. Bu imkân, usul ekonomisine hizmet eder; ancak görev kurallarını veya kesin yetkiyi bertaraf etmez.
HMK Madde 13 Hükmü
“Kesin yetkinin söz konusu olmadığı hâllerde, asıl davaya bakan mahkeme, karşı davaya bakmaya da yetkilidir.”
Kuralın uygulanabilmesi için usulüne uygun bir karşı dava bulunmalıdır. Sadece savunma niteliğindeki bir talep, takas def’i veya cevap dilekçesinde yer alan soyut bir istem karşı dava sayılmaz. Karşı dava bağımsız harca, açık bir sonuç talebine ve HMK madde 132’deki bağlantı koşullarına tabidir.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 6 genel yetkiyi; madde 12 taşınmazın aynına ilişkin davalardaki kesin yetkiyi; madde 116 ve 117 yetki itirazının ilk itiraz olarak ileri sürülmesini; madde 132-135 ise karşı davanın şartlarını ve usulünü düzenler. Karşı dava için görevli mahkeme farklıysa HMK madde 13 görev sorununu çözmez.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 15.10.2015 tarihli, 2015/5997 E. ve 2015/9320 K. sayılı kararında, asıl davaya bakan mahkemenin karşı dava yönünden yetkisi değerlendirilmiş; uyuşmazlıkta kesin yetki bulunmaması ve daha önce verilmiş bağlayıcı yargı yeri kararları birlikte gözetilmiştir. Karar, HMK madde 13’ün kesin yetki bulunmayan hâllerde uygulanabileceğini, fakat görev ve yargı yeri belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kararların ayrıca dikkate alınacağını gösterir.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Öğretide ağırlıklı görüş, HMK madde 13’ün bağlantılı uyuşmazlıkların birlikte görülmesini kolaylaştıran tamamlayıcı bir yetki kuralı olduğu yönündedir. Buna karşılık kesin yetki, kamu düzeniyle bağlantılı olduğundan tarafların iradesiyle veya karşı dava açılmasıyla değiştirilemez. Karşı dava hakkının, sırf yetkili mahkemeyi değiştirmek amacıyla kötüye kullanılması da dürüstlük kuralı kapsamında değerlendirilir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Karşı dava açılmadan önce üç nokta ayrılmalıdır: Talep gerçekten bağımsız bir dava mı, asıl dava ile takas-mahsup ilişkisi veya başka bir bağlantı var mı ve karşı dava konusu için kesin yetki öngörülmüş mü? Özellikle taşınmazın aynına, ortaklığın giderilmesine veya özel kanunlarla kesin yetkiye bağlanan uyuşmazlıklarda madde 13’e dayanmak yeterli değildir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Karşı dava, kural olarak cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır. Süresinden sonra açılan karşı dava ayrılarak bağımsız dava olarak yürütülebilir. Yetki itirazı ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir; kesin yetki ise mahkemece kendiliğinden dikkate alınır.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Karşı dava dilekçesinde vakıalar, deliller ve sonuç talebi ayrı şekilde gösterilmelidir. Harçlandırma, dava değeri ve delil avansı karşı davanın kendi konusu üzerinden belirlenir. Asıl davaya sunulan deliller otomatik olarak karşı davanın tüm unsurlarını ispatlamaz; hangi delilin hangi vakıaya ilişkin olduğu açıklanmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
En sık hata, takas def’ini karşı dava sanmak; kesin yetkiyi göz ardı etmek; karşı dava harcını yatırmamak; talep sonucunu belirsiz bırakmak ve karşı dava ile asıl dava arasındaki bağlantıyı açıklamamaktır. Görev ile yetki kavramlarının karıştırılması da dosyanın gereksiz uzamasına yol açar.
Hukuki Değerlendirme
HMK madde 13, davalıya sınırsız bir forum seçme hakkı vermez. Düzenleme, sadece kesin yetki bulunmayan ve aynı mahkemenin görev alanında kalan bağlantılı taleplerin birlikte görülmesini sağlar. Bu nedenle karşı dava stratejisi kurulurken önce görev ve kesin yetki, sonra süre ve bağlantı koşulları incelenmelidir.
Sonuç
Karşı davanın yanlış mahkemede veya süresinden sonra açılması, talebin ayrılmasına ve yargılama giderlerinin artmasına neden olabilir. Somut uyuşmazlığın görev, yetki ve karşı dava koşulları yönünden değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
<!-- EDİTÖRYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ KONTROL 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31.07.2026 tarihinde erişilebilen konsolide metni; Adalet Bakanlığı mevzuat bağlantısı; TBMM kanun bilgileri.
- Yargıtay 20. HD, 15.10.2015, 2015/5997 E., 2015/9320 K.
- HMK m. 6, 12, 13, 116, 117 ve 132-135.
Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-13-karsi-davada-yetki-f4cca72d.pdf Kontrol tarihi: 31.07.2026. -->
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Karşı dava konusu bakımından kesin yetki varsa HMK madde 13 uygulanmaz. Ayrıca asıl davaya bakan mahkemenin karşı dava yönünden görevli olması gerekir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.