Duruşmada Kayıt ve Yayın Yasağı

Duruşma sırasında fotoğraf çekilemez; telefon, kamera, ses kayıt cihazı, bilgisayar veya başka bir araçla ses ve görüntü kaydı yapılamaz. Yasak, açık veya gizli kayıt ayrımı yapmaz. Kişinin “yalnızca kendi savunmasını kaydettiğini” söylemesi, davranışı hukuka uygun hâle getirmez.

Ekran görüntüsü, canlı yayın, çevrim içi toplantı kaydı ve sosyal medya üzerinden anlık aktarım da yasağın amacı kapsamında değerlendirilir. E-Duruşmada kullanılan sistemin ekranını başka bir cihazla kaydetmek de yasaktır.

Yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde mahkeme, dava dosyasında saklanmak üzere çekim veya kayıt yapılmasına karar verebilir. Bu istisna taraflara kayıt izni vermez; kayıt mahkemenin denetimi altında ve gerekçeli ihtiyaç kapsamında yapılır.

E-Duruşma Yönetmeliği uyarınca mahkeme gerekli gördüğünde e-Duruşmayı Merkezi Kayıt Sisteminde belirli süreyle saklayabilir. Sistem kayıtları mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça yayımlanamaz.

Hayır. Duruşmaların aleni olması, kişilerin salona girip yargılamayı izleyebilmesini ifade eder. Aleniyet, sınırsız kayıt ve yayın serbestisi anlamına gelmez. Basın mensupları da salonda bulunabilir ve gördüklerini haberleştirebilir; ancak duruşma sırasında görüntü veya ses kaydı yapamaz.

Mahkeme, genel ahlak, kamu güvenliği, küçüklerin korunması veya özel hayatın gizliliği gibi kanuni sebeplerle duruşmanın kapalı yapılmasına ayrıca karar verebilir. Kapalı duruşmada gizlilik yükümlülüğü daha geniştir.

HMK m. 153 yalnızca duruşma anındaki kaydı değil, mahkemece yapılan çekim ve kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren dosya belgelerinin yayımlanmasını da sınırlar. Mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça bu içerikler yayımlanamaz.

Bir belgenin UYAP’tan veya dosyadan hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması, onu sosyal medyada yayımlama hakkı vermez. Kişisel veriler, sağlık bilgileri, çocuklara ilişkin kayıtlar, ticari sırlar ve özel hayat bilgileri bakımından KVKK, Türk Medeni Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümleri de uygulanabilir.

Duruşma sırasında yasağı ihlal eden kişi hakkında HMK m. 151’deki duruşma düzenine ilişkin tedbirler uygulanabilir. Hâkim kişiyi uyarabilir, salondan çıkarabilir ve kanundaki şartlar varsa disiplin yaptırımlarına başvurabilir.

HMK m. 153/3 ayrıca TCK m. 286’ya gönderme yapar. Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasında ses veya görüntülerin kayda alınmasına ilişkin yasağın ihlali cezai sorumluluk doğurabilir. Somut eylem özel hayatın gizliliği, kişisel verilerin kaydedilmesi veya hukuka aykırı yayma gibi başka suçları da oluşturabilir.

Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 2013/12037 E., 2014/1340 K. sayılı kararında, hukuk mahkemesi duruşmasındaki kayıt yasağının ihlali nedeniyle hüküm kurulurken HMK m. 153/3 yollamasının gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Avukatlık sıfatı kayıt yasağını ortadan kaldırmaz. Avukat, duruşma tutanağının doğru tutulmasını istemeli; eksik veya yanlış beyan varsa duruşma sırasında düzeltilmesini talep etmelidir. Tutanak, yargılama işlemlerinin resmî kaydıdır.

Gizli kayıt yapmak yerine, HMK m. 154-156 kapsamında tutanak denetimi ve kanuni itiraz yolları kullanılmalıdır. Mesleki amaç veya müvekkili bilgilendirme gerekçesi hukuka aykırı kaydı meşru kılmaz.

Hukuka aykırı elde edilen kayıtlar HMK m. 189/2 uyarınca hukuk yargılamasında delil olarak dikkate alınamaz. Bunun yanında kaydı alan kişinin ceza ve tazminat sorumluluğu doğabilir.

Mahkeme salonunda kayıt yasağı açık olduğundan, “başka türlü ispat imkânım yoktu” savunması çoğu durumda yeterli olmaz. Tutanak, tanık, belge ve kanun yolu mekanizmaları esas alınmalıdır.

E-Duruşma Yönetmeliği m. 14-15, e-Duruşmada fotoğraf çekilemeyeceğini ve hiçbir şekilde ses veya görüntü kaydı yapılamayacağını açıkça düzenler. Mahkeme tarafından zorunlu hâllerde alınan kayıtlar dışında kişisel kayıt yasaktır.

Katılımcı, bulunduğu ortamı üçüncü kişilerin dinleyemeyeceği ve yönlendirme yapamayacağı şekilde düzenlemekle yükümlüdür. Ekranın başka kişilere gösterilmesi de kişisel veri ve yargılama gizliliği bakımından sorun yaratabilir.

Sık hatalar; aleni duruşmada kayıt serbest sanmak, avukatın kayıt yapabileceğini düşünmek, yalnız ses kaydının yasak dışında kaldığını varsaymak, UYAP belgesini sınırsız yayımlamak ve e-Duruşmanın sıradan görüntülü görüşme gibi kaydedilebileceğini kabul etmektir.

Kayıt yasağı, yargılamayı kamu denetiminden kaçırmak için değil; delillerin, tarafların ve kişilik haklarının korunması için getirilmiştir. Tutanaktaki eksikliklere hukuka aykırı kayıtla değil, anında düzeltme talebi ve kanun yollarıyla karşı çıkılmalıdır.

Duruşma kaydı, yayın veya dosya belgesinin paylaşılmasıyla ilgili riskler ceza, tazminat ve disiplin sorumluluğu doğurabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.