HMK Madde 148: Mahkemenin Çalışma Zamanı
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Mahkemelerin resmî çalışma saatleri, tatil ve mesai dışı işlemler, zorunluluk şartı ve çalışma saati dışında duruşma uygulaması. Güncel uygulama.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 148
Mahkemenin çalışma zamanı
(1) Mahkemeler, resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yaparlar. Ancak, zorunluluk veya gecikmesinde zarar olan hâllerde, keşif, delillerin tespiti ve günlük duruşma listesinde yazılı işler gibi işlemlerin, resmî tatil günlerinde veya çalışma saatlerinin dışında da yapılmasına karar verilebilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Hukuk mahkemeleri kural olarak resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yapar. HMK madde 148, zorunluluk veya gecikmesinde zarar bulunan hâllerde bazı yargısal işlemlerin tatil gününde veya çalışma saatleri dışında yapılabilmesine izin verir.
i. Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Düzenleme bir istisna maddesidir. Keşif, delil tespiti veya günlük duruşma listesinde bulunan işlerin mesai dışında yapılması ancak somut zorunlulukla açıklanabilir. Mahkemenin iş yoğunluğu tek başına tarafların gece saatinde duruşmaya çağrılmasını haklı kılmaz.
ii. HMK Madde 148 Hükmü
“Mahkemeler, resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yaparlar. Ancak, zorunluluk veya gecikmesinde zarar olan hâllerde, keşif, delillerin tespiti ve günlük duruşma listesinde yazılı işler gibi işlemlerin, resmî tatil günlerinde veya çalışma saatlerinin dışında da yapılmasına karar verilebilir.”
İstisnanın uygulanması için kararın dosyada görünmesi ve gerekliliğin somut olayla bağlantılı olması gerekir. Özellikle delilin kaybolma riski, yerel koşullar veya aynı gün listesindeki duruşmanın uzaması gibi durumlar farklı değerlendirilebilir.
iii. İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 102-104 adli tatili, madde 147 tarafların duruşmaya davetini, madde 149 ses ve görüntü nakliyle duruşmayı, madde 400 ve devamı delil tespitini düzenler. Resmî tatil ve çalışma saatlerine ilişkin idarî düzenlemeler de uygulamada dikkate alınır.
iv. Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 25.05.2017 tarihli, 2017/3885 E. ve 2017/8007 K. sayılı kararında duruşmanın saat 01.40’a bırakılması, zorunluluk veya gecikmesinde zarar gerekçesi bulunmadığı için doğru görülmemiştir. Karar, çalışma saati dışındaki işlemin istisnai niteliğinin gerekçelendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koyar.
v. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Mahkemeye erişim ve hukuki dinlenilme hakkı, duruşma saatinin tarafın makul biçimde katılabileceği şekilde belirlenmesini gerektirir. Mesai dışı işlem mümkün olmakla birlikte bunun öngörülebilir, gerekli ve ölçülü olması gerekir.
vi. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Duruşma veya keşif mesai dışına planlanmışsa tebligatın açık saat bilgisi içermesi, tarafların ulaşım ve katılım imkânının değerlendirilmesi ve istisnayı gerektiren nedenin dosyaya yazılması önemlidir. Fiilî duruşma saati ile tebligatta yazan saat arasında ciddi farklılık varsa tutanağa geçirilmelidir.
vii. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Madde 148 bağımsız bir itiraz süresi öngörmez. Usulsüz çalışma saati nedeniyle duruşmaya katılamama, dosyanın işlemden kaldırılması veya yoklukta karar gibi bir sonuç doğmuşsa itiraz, yenileme, eski hâle getirme veya kanun yolu seçenekleri somut sonuca göre değerlendirilir.
viii. İspat, Delil ve Usul Sorunları
Duruşma davetiyesi, UYAP kayıtları, duruşma tutanağındaki başlama saati, adliye giriş kayıtları ve mahkemenin gerekçeli ara kararı önem taşır. Saat uyuşmazlığı iddiası mümkün olduğunca aynı gün tutanağa bağlanmalıdır.
ix. Sık Yapılan Hatalar
Mesai dışındaki her işlemi kendiliğinden geçersiz saymak, istisna kararının gerekçesini araştırmamak, fiilî duruşma saatini belgelendirmemek ve çalışma saati sorununu nihai karardan sonra ilk kez soyut biçimde ileri sürmek sık rastlanan hatalardır.
x. Hukuki Değerlendirme
HMK madde 148, yargılamanın esnek yürütülmesine izin verirken tarafların öngörülebilirlik ve katılım hakkını korur. İstisnanın gerekçesiz genişletilmesi hukuki dinlenilme hakkını zedeleyebilir.
xi. Sonuç
Çalışma saati dışında yapılan işlem somut bir hak kaybı doğurmuşsa süresinde ve doğru usul yoluyla ileri sürülmelidir. Dosyanızın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Zorunluluk veya gecikmesinde zarar bulunan somut bir hâl varsa ve bu yönde karar verilmişse mümkündür.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Yazılı Yargılama Usulü kısmında (m. 118-186) yer alır.
Duruşma — İlgili Maddeler
- HMK 151HMK Madde 151 Kapsamında Duruşma Düzeni
- HMK 155Duruşma Tutanağının İmzalanması ve İmza Eksikliği | HMK Madde 155
- HMK 156HMK 156 Kapsamında Tutanağın İspat Gücü
- HMK 157Zabıt Kâtibi Bulundurulması Zorunluluğu: HMK 157
- HMK 158Mahkeme Tutanağı Örneği Verilmesi: HMK 158
- HMK 159Dosyaya Belge Konulması ve Başka Mercie Gönderilmesi: HMK 159
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 90HMK 90 Sürelerin BelirlenmesiOrtak hüküm · HMK m. 104
- HMK 235Hasta veya Engellinin Mahkeme Dışında YeminiOrtak hüküm · HMK m. 149
- HMK 258Tanığın Yemini Nasıl Yapılır?Ortak hüküm · HMK m. 149
- HMK 106Tespit Davası Nedir? Şartları ve Hukuki SonuçlarıOrtak hüküm · HMK m. 400
- HMK 92Hukuk Yargılamasında Sürelerin Bitimi: HMK Madde 92Üçüncü derece · HMK m. 104 ve HMK m. 90 üzerinden
- HMK 347HMK Madde 347: İstinaf Dilekçesine CevapÜçüncü derece · HMK m. 104 ve HMK m. 90 üzerinden
- HMK 83HMK Madde 83: Vekilin Azli ve Yargılamaya EtkisiÜçüncü derece · HMK m. 147 ve HMK m. 150 üzerinden
Aynı Hükümleri Uygulayan Yazılar
- Uluslararası Ticari Uyuşmazlıklarda Yurt Dışı Tebligat Nasıl Yapılır?Ortak hüküm · HMK m. 147
- Anlaşmalı Boşanma Davası: Şartları, Protokol ve SüreçOrtak hüküm · HMK m. 149
- El Atmanın Önlenmesi Davası Nedir? Şartları, Süresi ve Yargıtay UygulamasıOrtak hüküm · HMK m. 400
- Eser Sözleşmesi Nedir? Şartları, Ayıp, Bedel ve ZamanaşımıOrtak hüküm · HMK m. 400
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.