Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
HMK Madde 148: Mahkemenin Çalışma Zamanı
Mahkemelerin resmî çalışma saatleri, tatil ve mesai dışı işlemler, zorunluluk şartı ve çalışma saati dışında duruşma uygulaması. Güncel uygulama.
Hukuk mahkemeleri kural olarak resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yapar. HMK madde 148, zorunluluk veya gecikmesinde zarar bulunan hâllerde bazı yargısal işlemlerin tatil gününde veya çalışma saatleri dışında yapılabilmesine izin verir.
Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Düzenleme bir istisna maddesidir. Keşif, delil tespiti veya günlük duruşma listesinde bulunan işlerin mesai dışında yapılması ancak somut zorunlulukla açıklanabilir. Mahkemenin iş yoğunluğu tek başına tarafların gece saatinde duruşmaya çağrılmasını haklı kılmaz.
HMK Madde 148 Hükmü
“Mahkemeler, resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yaparlar. Ancak, zorunluluk veya gecikmesinde zarar olan hâllerde, keşif, delillerin tespiti ve günlük duruşma listesinde yazılı işler gibi işlemlerin, resmî tatil günlerinde veya çalışma saatlerinin dışında da yapılmasına karar verilebilir.”
İstisnanın uygulanması için kararın dosyada görünmesi ve gerekliliğin somut olayla bağlantılı olması gerekir. Özellikle delilin kaybolma riski, yerel koşullar veya aynı gün listesindeki duruşmanın uzaması gibi durumlar farklı değerlendirilebilir.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 102-104 adli tatili, madde 147 tarafların duruşmaya davetini, madde 149 ses ve görüntü nakliyle duruşmayı, madde 400 ve devamı delil tespitini düzenler. Resmî tatil ve çalışma saatlerine ilişkin idarî düzenlemeler de uygulamada dikkate alınır.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 25.05.2017 tarihli, 2017/3885 E. ve 2017/8007 K. sayılı kararında duruşmanın saat 01.40’a bırakılması, zorunluluk veya gecikmesinde zarar gerekçesi bulunmadığı için doğru görülmemiştir. Karar, çalışma saati dışındaki işlemin istisnai niteliğinin gerekçelendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koyar.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Mahkemeye erişim ve hukuki dinlenilme hakkı, duruşma saatinin tarafın makul biçimde katılabileceği şekilde belirlenmesini gerektirir. Mesai dışı işlem mümkün olmakla birlikte bunun öngörülebilir, gerekli ve ölçülü olması gerekir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Duruşma veya keşif mesai dışına planlanmışsa tebligatın açık saat bilgisi içermesi, tarafların ulaşım ve katılım imkânının değerlendirilmesi ve istisnayı gerektiren nedenin dosyaya yazılması önemlidir. Fiilî duruşma saati ile tebligatta yazan saat arasında ciddi farklılık varsa tutanağa geçirilmelidir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Madde 148 bağımsız bir itiraz süresi öngörmez. Usulsüz çalışma saati nedeniyle duruşmaya katılamama, dosyanın işlemden kaldırılması veya yoklukta karar gibi bir sonuç doğmuşsa itiraz, yenileme, eski hâle getirme veya kanun yolu seçenekleri somut sonuca göre değerlendirilir.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Duruşma davetiyesi, UYAP kayıtları, duruşma tutanağındaki başlama saati, adliye giriş kayıtları ve mahkemenin gerekçeli ara kararı önem taşır. Saat uyuşmazlığı iddiası mümkün olduğunca aynı gün tutanağa bağlanmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Mesai dışındaki her işlemi kendiliğinden geçersiz saymak, istisna kararının gerekçesini araştırmamak, fiilî duruşma saatini belgelendirmemek ve çalışma saati sorununu nihai karardan sonra ilk kez soyut biçimde ileri sürmek sık rastlanan hatalardır.
Hukuki Değerlendirme
HMK madde 148, yargılamanın esnek yürütülmesine izin verirken tarafların öngörülebilirlik ve katılım hakkını korur. İstisnanın gerekçesiz genişletilmesi hukuki dinlenilme hakkını zedeleyebilir.
Sonuç
Çalışma saati dışında yapılan işlem somut bir hak kaybı doğurmuşsa süresinde ve doğru usul yoluyla ileri sürülmelidir. Dosyanızın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
<!-- EDİTÖRYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ KONTROL 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31.07.2026 tarihinde erişilebilen konsolide metni; Adalet Bakanlığı mevzuat bağlantısı; TBMM kanun bilgileri.
- Yargıtay 12. HD, 25.05.2017, 2017/3885 E., 2017/8007 K.
- HMK m. 102-104, 147-149 ve 400 vd.
Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-148-mahkemenin-calisma-zamani-3767b33b.pdf Kontrol tarihi: 31.07.2026. -->
Sık Sorulan Sorular
Zorunluluk veya gecikmesinde zarar bulunan somut bir hâl varsa ve bu yönde karar verilmişse mümkündür.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.