Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
HMK Madde 296: Hükmün Oylanması ve Yeter Sayı
Toplu mahkemelerde müzakere ve oy sırası, oy çokluğu ile karar, karşı oy ve sigorta tahkiminde karar yeter sayısı ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
Toplu mahkemelerde hüküm, müzakere sonunda üyelerin oylarıyla oluşur. Başkan müzakereyi yönetir; oylar en kıdemsiz üyeden başlanarak alınır ve başkan oyunu en son açıklar. Hükmün oybirliğiyle verilmesi zorunlu değildir; kanunda veya taraf anlaşmasında aksi yoksa oy çokluğu yeterlidir.
İlgili mevzuat hükmü
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.296:
(1) Toplu mahkemelerde hüküm hakkındaki müzakereyi mahkeme başkanı idare eder. Müzakere yapıldıktan sonra, başkan, müzakereye katılan en kıdemsiz üyeden başlayarak her üyenin ayrı ayrı oyunu alır ve en son kendi oyunu açıklar.
(2) Hüküm, oy çokluğu ile de verilebilir.
Oy sırasının amacı
En kıdemsiz üyeden başlanması, daha kıdemli üye veya başkanın görüşünün diğer üyeleri etkilemesini azaltmaya yöneliktir. Her üye bağımsız oy kullanır. Müzakere gizlidir; karar ve varsa karşı oy gerekçesi yazılı metne yansır.
Oy çokluğu, oybirliğini de kapsayan yeter sayı kuralıdır. Üç kişilik heyette iki oy aynı yönde ise hüküm kurulabilir. Oyların üç farklı sonuca dağılması hâlinde kanunun ve kurul mevzuatının çözüm yöntemi uygulanır.
Karşı oy ve gerekçe
Azınlıkta kalan üye karşı oyunu ve gerekçesini karara ekler. Karşı oy hükmün bağlayıcılığını kaldırmaz; fakat uyuşmazlığın hukuki tartışmasını gösterir ve kanun yolu incelemesinde önem taşıyabilir.
Tarafların özel tahkim sözleşmesinde oybirliği şartı kararlaştırması mümkündür. Bu durumda oybirliği sağlanamaması HMK m.435/1-d uyarınca tahkimin sona ermesine yol açabilir.
İlgili mevzuat ve bağlantılı hükümler
HMK m.295 müzakere, m.297 hükmün kapsamı, m.298 hükmün yazılması ve tahkim bakımından m.433 ile m.435 birlikte değerlendirilir.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 13.02.2025 tarihli, 2024/11797 E. ve 2025/2428 K. sayılı kararında, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin karar yeter sayısı oluşmadığı gerekçesiyle dosyadan el çekmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Daire, 5684 sayılı Kanun'un atfı nedeniyle HMK 296'nın uygulanacağını ve heyetin oy çokluğuyla uyuşmazlığın esası hakkında karar vermesi gerektiğini belirtmiştir.
Karar, oybirliği şartı bulunmayan toplu karar organlarında görüş ayrılığının karar vermekten kaçınma gerekçesi olamayacağını gösterir.
Süreler, görevli ve yetkili merci
Kararın heyet yapısı, imzalar, karşı oy ve hüküm başlığı incelenmelidir. Yeter sayı eksikliği veya karara katılmayan kişinin imzası ciddi usul aykırılığıdır ve kanun yolunda ileri sürülebilir.
Müzakerenin içeriği gizli olduğundan taraflar oy tartışmasının ayrıntısını talep edemez; denetim karar metni, imzalar ve kanuni kurul yapısı üzerinden yapılır.
İspat, delil ve usul sorunları
Karara katılan üyeler, oy durumu ve karşı oy yazısı açık olmalıdır. Elektronik imza kayıtları heyetin oluşumunu doğrular. Eksik veya çelişkili imza durumunda dosya mahkemesine geri çevrilebilir ya da aykırılık bozma nedeni yapılabilir.
Tahkimde hakem sözleşmesi ve kurul karar usulü ayrıca dosyaya sunulmalıdır.
Öğreti ve uygulamadaki değerlendirme
Madde gerekçesi ve yerleşik usul ilkeleri, düzenlemenin biçimsel bir kuraldan ibaret olmadığını; hukuki dinlenilme hakkı, usul ekonomisi ve kararların denetlenebilirliği ile birlikte uygulanması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışmada tam künyesi ve doğrudan ilgisi doğrulanamayan kararlar emsal olarak kullanılmamıştır. Somut olayda farklı bir özel kanun veya güncel içtihat bulunması hâlinde sonuç değişebilir.
Sık yapılan hatalar
- Toplu mahkemede her kararın oybirliğiyle verilmesi gerektiğini sanmak.
- Başkanın oyunun üstün olduğunu düşünmek.
- Karar yeter sayısı oluşmadığında esastan karar vermekten kaçınmak.
- Tarafların tahkim sözleşmesindeki oybirliği şartını göz ardı etmek.
Hukuki değerlendirme
Bu düzenleme tek başına okunarak somut uyuşmazlığın sonucu belirlenemez. Maddenin uygulanması; talebin hukuki niteliğine, yargılamanın hangi aşamada bulunduğuna, tarafların daha önce yaptığı usul işlemlerine ve bağlantılı hükümlere göre değişir. Usul hukukunda yanlış işlem çoğu zaman yalnız şekli bir eksiklik değildir; süre kaybı, delilin değerlendirilememesi veya kanun yolu hakkının kullanılamaması sonucunu doğurabilir.
Günser + Partners ile iletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynak ve doğrulama notu
- Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-296-hukmun-oylanmasi-ve-yeter-sayi-61c85f9f.pdf
- Mevzuat ve karar kontrol tarihi: 31.07.2026
- Kanun maddesi, bu tarihte yürürlükte olan konsolide metin esas alınarak kontrol edilmiştir.
- Karar bölümünde yalnız tam künyesi ve konu bağlantısı ayrıca doğrulanabilen kararlar kullanılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Başkan da bir oy kullanır; oyunu en son açıklar.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.