HMK 306 Tavzih Talebi ve Usulü
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Hükmün tavzihi, tamamlanması ve tashihi arasındaki fark; başvuru süresi, usul ve kararın kapsamı HMK 305-306 çerçevesinde açıklandı.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 306
Tavzih ve tamamlama talebi ile usulü
(1) Tavzih veya tamamlama, dilekçeye tarafların sayısı kadar nüsha eklenmek suretiyle hükmü veren mahkemeden istenebilir. Dilekçenin bir nüshası, cevap süresi mahkemece belirlenerek karşı tarafa tebliğ edilir. Cevap, tavzih veya tamamlama talebinde bulunan tarafa tebliğ olunur.
(2) Mahkeme, cevap verilmemiş olsa bile dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir; ancak gerekli görürse iki tarafı sözlü açıklamalarını yapabilmeleri için davet edebilir.
(3) Mahkeme tavzih veya tamamlama talebini yerinde gördüğü takdirde 304 üncü madde uyarınca işlem yapar.
- 1.22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle, bu madde başlığı “Tavzih talebi ve usulü” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiş, birinci fıkraya “Tavzih” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya tamamlama” ibaresi ile birinci ve üçüncü fıkralara “tavzih” ibarelerinden sonra gelmek üzere “veya tamamlama” ibareleri eklenmiştir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Mahkeme kararının hüküm fıkrası açık değilse, icrada tereddüt yaratıyorsa veya kendi içinde çelişkiliyse tavzih istenebilir. Mahkeme taleplerden biri hakkında hiç karar vermemişse hükmün tamamlanması; yazı, hesap veya benzeri açık hata varsa tashih gündeme gelir. HMK 306, tavzih ve tamamlama taleplerinin nasıl inceleneceğini düzenler.
i. Tavzih Hangi Hâllerde İstenir?
HMK 305’e göre hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt doğuruyorsa veya birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa taraflardan her biri tavzih talep edebilir. Tavzih, hükmün gerçek anlamını açıklamaya yöneliktir. Taraflara tanınan haklar veya yüklenen borçlar tavzih yoluyla genişletilemez, daraltılamaz veya değiştirilemez.
ii. Hükmün Tamamlanması Nedir?
Mahkeme yargılamada ileri sürülen veya kendiliğinden karar verilmesi gereken hususlardan biri hakkında tamamen karar vermemişse HMK 305/A uyarınca hükmün tamamlanması istenebilir. Tamamlama, unutulan talep hakkında ek karar verilmesini sağlar. Hükmün tebliğinden itibaren bir ay içinde istenmelidir. Tavzih ise hükmün icrası tamamlanıncaya kadar talep edilebilir.
iii. Tashih ile Tavzih Arasındaki Fark
Tashih, hükümdeki yazı ve hesap hataları ile benzeri açık yanlışlıkların düzeltilmesidir. Tavzih yoruma ve açıklığa; tamamlama karara bağlanmayan talebe; tashih ise maddi hataya ilişkindir. Bu yollar kanun yolu yerine kullanılamaz. Mahkemenin hukuki değerlendirmesini veya takdirini değiştirmek için istinaf ya da temyiz yoluna başvurulmalıdır.
iv. HMK 306 Usulü
Talep, hükmü veren mahkemeye dilekçeyle yapılır ve taraf sayısı kadar örnek eklenir. Dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir; cevap süresini mahkeme belirler. Cevap da talepte bulunan tarafa tebliğ edilir. Mahkeme kural olarak dosya üzerinden karar verir, gerekli görürse tarafları sözlü açıklama için davet edebilir.
v. Tavzih Kararına Karşı Kanun Yolu
Tavzih veya tamamlama hakkında verilen ek karar, asıl hükmün tabi olduğu kanun yolu rejimi ve başvuru süresi bakımından ayrıca değerlendirilir. Tavzih talebi, asıl hükme karşı kanun yolu süresini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle istinaf veya temyiz süresi devam ederken yalnız tavzih sonucunu beklemek hak kaybına yol açabilir.
vi. Sık Yapılan Hatalar
Hükümdeki hukuki hatayı tavzih yoluyla değiştirmeye çalışmak, karşı tarafa tebliğ usulü tamamlanmadan karar verilmesini istemek ve tavzih talebinin kanun yolu süresini durdurduğunu varsaymak başlıca hatalardır. Talepte belirsizliğin hangi hüküm fıkrasında bulunduğu ve icrada ne tür tereddüt doğurduğu açıkça gösterilmelidir.
vii. Hukuki Değerlendirme
Tavzih, hükmü yeniden kurma aracı değildir. Talebin gerçek amacı kararı değiştirmekse başvurulması gereken yol kanun yoludur. Buna karşılık hüküm fıkrasındaki belirsizlik icrayı imkânsızlaştırıyorsa tavzih etkili ve gerekli bir başvurudur.
viii. Sonuç ve Hukuki Destek
Tavzih, tamamlama ve tashih yollarının karıştırılması veya kanun yolu süresinin beklenmesi hak kaybına yol açabilir. Kararın hangi usuli yolla düzeltilmesi gerektiğinin değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir.
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Hüküm ve Davaya Son Veren Taraf İşlemleri kısmında (m. 294-315) yer alır.