Limited Şirket Nasıl Kurulur? Kuruluş Şartları, Adımları ve Belgeleri

Limited şirket, tüzel kişiliği bulunan bir sermaye şirketidir. TTK m. 602 uyarınca şirket, borç ve yükümlülükleri dolayısıyla yalnızca kendi malvarlığıyla sorumludur. Ortakların kişisel malvarlığı, kural olarak şirket alacaklılarının takibine konu olmaz.

Bu kuralın en önemli istisnası kamu alacaklarıdır. Amme alacaklarının tahsilinde ortaklar, şirketten tahsil edilemeyen kamu borcundan sermaye payları oranında sorumlu tutulabilir. Müdür sıfatını taşıyan ortakların kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğu ise daha geniştir.

Limited şirket tek ortakla kurulabilir. TTK m. 574 uyarınca ortak sayısı elliyi aşamaz. Elli ortak sınırının aşılması hâlinde şirketin anonim şirkete dönüştürülmesi ya da ortak sayısının azaltılması gerekir.

Tek ortaklı kuruluşta iki nokta önemlidir:

• Şirketin tek ortaklı olduğu ticaret siciline tescil ve ilan ettirilmelidir.
• Ortak sayısı sonradan bire düşerse, bu sonucu doğuran işlemden itibaren yedi gün içinde müdürlere yazılı bildirim yapılır; müdürler de bildirimden itibaren yedi gün içinde durumu tescil ettirir. Bu yükümlülüğün ihlâli müdürlerin sorumluluğunu doğurur.

Ortaklar gerçek kişi olabileceği gibi tüzel kişi de olabilir. Yabancı gerçek ve tüzel kişilerin limited şirket ortağı olmasında kural olarak engel yoktur; yalnız vergi kimlik numarası, potansiyel vergi numarası ve belge tercümeleri gibi ek işlemler gerekir.

Limited şirketin esas sermayesi kanunda öngörülen asgari tutardan az olamaz. Bu asgari tutar zaman içinde Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabildiğinden, kuruluş öncesinde güncel rakamın ticaret sicili müdürlüğünden veya mevzuattan teyit edilmesi gerekir. Aynı şekilde harç, damga vergisi ve sicil ücretleri her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

Sermaye yapısına ilişkin temel kurallar şunlardır:

• Esas sermaye paylarının itibarî değeri kanunda öngörülen asgari tutar ve katları biçiminde belirlenir.
• Bir ortak birden fazla esas sermaye payına sahip olabilir.
• Nakdî sermaye taahhüdünde bulunulabileceği gibi, üzerinde sınırlı aynî hak, haciz veya tedbir bulunmayan; nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen malvarlığı unsurları aynî sermaye olarak konabilir.
• Hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak konulamaz.

Sermaye ne zaman ödenir?

Anonim şirketten farklı olarak limited şirkette nakden taahhüt edilen payların tescilden önce belirli bir oranının ödenmesi zorunlu değildir. TTK m. 585 çerçevesinde nakdî sermaye borcunun tamamı, şirketin tescilini izleyen yirmi dört ay içinde ödenir. Şirket sözleşmesinde daha kısa bir ödeme takvimi öngörülebilir.

Aynî sermaye konulmuşsa değer biçme, mahkemece atanan bilirkişi raporuyla yapılır ve tescilden önce tamamlanır. Aynî sermaye olarak konan taşınmaz, fikrî mülkiyet hakkı veya sicile kayıtlı diğer varlıklar üzerine şirket adına şerh ve tescil işlemleri yaptırılmalıdır.

TTK m. 575 uyarınca şirket sözleşmesi yazılı şekilde yapılır ve kurucular tarafından imzalanır. İmzalar, ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda atılır veya onaylanır.

TTK m. 576 uyarınca şirket sözleşmesinde bulunması zorunlu kayıtlar şunlardır:

1. Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer,
2. Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış biçimde şirketin işletme konusu,
3. Esas sermayenin nominal tutarı, esas sermaye paylarının sayısı, itibarî değerleri, varsa imtiyazlar ve grupları,
4. Müdürlerin adı, soyadı, unvanı ve vatandaşlığı,
5. Şirket tarafından yapılacak ilanların şekli.

Şirket sözleşmesine yazılmazsa hüküm doğurmayan kayıtlar

TTK m. 577 uyarınca bazı düzenlemeler ancak şirket sözleşmesinde açıkça öngörülürse bağlayıcı olur. Uygulamada en çok ihtiyaç duyulanlar şunlardır:

• Esas sermaye payının devrinin sınırlandırılması, yasaklanması veya kolaylaştırılması,
• Ortaklara veya şirkete önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları,
• Ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri,
• Ortaklar için rekabet yasağı,
• Genel kurulun toplantıya çağrılmasına ilişkin özel hükümler,
• Kanunda öngörülenden ağır karar nisapları,
• Çıkma hakkı ve kullanılma şartları ile ortağın çıkarılabileceği sebepler,
• Belirli veya belirlenebilir ortaklara veto hakkı ya da oyda üstünlük tanınması.

Bu kayıtlar sonradan da eklenebilir; ancak ek ödeme ve yan edim yükümlülüğü gibi ortakların borçlarını artıran hükümlerin sonradan öngörülmesi tüm ortakların onayını gerektirir. Bu nedenle kuruluş aşamasında bir ortaklar arası uyuşmazlık senaryosu düşünülerek metin hazırlanması, ileride çok daha maliyetli davaları önler.

Pratikte izlenen sıra genel olarak şöyledir:

1. Unvan ve faaliyet konusu belirlenir. Unvanın işletme konusunu göstermesi ve "Limited Şirket" ibaresini taşıması gerekir. Aynı sicil çevresinde ayırt edilemeyecek derecede benzer unvan kullanılamaz.
2. MERSİS başvurusu yapılır. Şirket sözleşmesi elektronik ortamda hazırlanır, potansiyel vergi numarası alınır.
3. Kurucu imzaları onaylanır. Kurucular veya vekilleri ticaret sicili müdürlüğünde imza atar. Vekâletnamede kuruluşa ilişkin özel yetki bulunmalıdır.
4. Rekabet Kurumu payı ve harçlar yatırılır. Sermayenin binde dördü oranındaki Rekabet Kurumu payı ile sicil ücretleri ödenir.
5. Ticaret siciline tescil ve ilan yapılır. Şirket, TTK m. 588 uyarınca ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır.
6. Defterler açılır ve imza beyanı verilir. Ticari defterler tasdik ettirilir, müdürlerin şirket unvanı altındaki imza beyanları sicile verilir.
7. Vergi dairesi ve SGK işlemleri tamamlanır. İşe başlama bildirimi, yoklama, işyeri bildirgesi ve varsa işçi sigortalılık işlemleri yapılır.

Kuruluş belgeleri arasında genellikle şirket sözleşmesi, kurucular ve müdürlere ait kimlik belgeleri, tüzel kişi ortak varsa yetkili organ kararı ve sicil kayıt örneği, aynî sermaye varsa bilirkişi raporu ve ilgili sicillerden alınan takyidat belgeleri, taahhütname ve oda kayıt beyannamesi yer alır. İstenen belgeler sicil müdürlüklerine göre küçük farklılıklar gösterebilir.

TTK m. 623 uyarınca şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesiyle düzenlenir; ortaklardan en az birinin şirketi yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması zorunludur. Müdür, ortaklar dışından da atanabilir. Tüzel kişi müdür atanması hâlinde tüzel kişi adına hareket edecek gerçek kişi de tescil edilir.

Kuruluşta belirlenmesi gereken başlıca hususlar şunlardır:

• Müdür sayısı ve görev süresi,
• Birden fazla müdür varsa müdürler kurulu başkanının kim olacağı,
• Temsil yetkisinin münferiden mi müştereken mi kullanılacağı,
• İmza yetkisinin parasal veya konusal olarak sınırlandırılıp sınırlandırılmayacağı,
• Ticari mümessil ve ticari vekil atama yetkisinin kimde olacağı.

Temsil yetkisinin iç ilişkideki sınırlamaları, tescil ve ilan edilmedikçe iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Bu nedenle sınırlamaların sicilde açıkça gösterilmesi gerekir.

Şirket kurulduktan sonra ihmal edilen yükümlülükler, ilerideki denetimlerde ve davalarda müdürlerin sorumluluğuna dayanak yapılır. Başlıcaları şunlardır:

• Ticari defterlerin usulüne uygun tutulması ve saklanması,
• Pay defterinin tutulması ve ortak değişikliklerinin işlenmesi,
• Genel kurulun her hesap dönemi sonundan itibaren üç ay içinde olağan toplantıya çağrılması,
• Finansal tabloların ve yıllık faaliyet raporunun hazırlanması,
• Kanuni yedek akçelerin ayrılması,
• Sermaye kaybı veya borca batıklık belirtisi doğduğunda gerekli çağrı ve bildirimlerin yapılması,
• Şirkete ait internet sitesi yükümlülüğü kapsamında ise sitenin açılması ve içeriklerin yayımlanması.

Limited şirketin kuruluşundan, şirket sözleşmesinden ve ortaklık ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar TTK m. 4 uyarınca mutlak ticari dava niteliğindedir. Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.

Yetki bakımından HMK m. 14/2 önem taşır: bir şirketin ortakları ile şirket arasındaki ya da ortakların birbirlerine karşı şirket ortaklığından doğan davalarda şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri bakımından TTK m. 5/A uyarınca arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık kuruluşun geçersizliği, fesih veya iptal gibi para alacağı niteliği taşımayan taleplerde arabuluculuk dava şartı değildir.

• Matbu şirket sözleşmesi kullanarak pay devri, çıkma, çıkarılma ve nisap konularını düzenlemesiz bırakmak,
• Sermayeyi gereksiz biçimde asgari tutarda tutup ilk yıl içinde sermaye artırımına mecbur kalmak,
• İşletme konusunu çok dar yazıp her yeni faaliyet için sözleşme değişikliğine gitmek,
• Ortaklardan hiçbirine müdürlük yetkisi vermeyerek kanuna aykırı bir yapı kurmak,
• Temsil yetkisinin müşterek mi münferit mi olduğunu sicilde açıkça göstermemek,
• Sermaye taahhüdünün yirmi dört aylık ödeme takvimini takip etmemek,
• Aynî sermaye için değerleme ve sicil şerhi işlemlerini eksik bırakmak,
• Ortaklar arasındaki gerçek anlaşmayı yalnız sözlü bırakıp şirket sözleşmesine yansıtmamak.

Limited şirket kuruluşu, tek başına ele alındığında kısa süren bir tescil işlemidir. Buna karşılık şirket sözleşmesinin içeriği, sonraki yıllarda pay devri, kâr dağıtımı, müdürün azli, ortağın çıkması veya çıkarılması gibi konularda hangi kuralın uygulanacağını belirler. Kanunun tamamlayıcı hükümleri her ortaklık yapısına uygun düşmez.

Ortaklar arasında sermaye payı, yönetim yetkisi ve çıkış senaryoları bakımından dengesizlik bulunan yapılarda, kuruluş aşamasında hazırlanan ayrıntılı bir şirket sözleşmesi ve gerektiğinde tamamlayıcı bir ortaklar sözleşmesi, ileride açılacak fesih ve sorumluluk davalarının önüne geçer. Kuruluş yapısının ihtiyacınıza uygun kurgulanması için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.