Limited Şirket Ortağı Vergi ve SGK Borcundan Sorumlu mu?

İki farklı sorumluluk düzeni birbirine karıştırılmamalıdır.

1. Ortak sıfatıyla sorumluluk

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 35 uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumludur ve bu Kanun hükümlerine göre takibe tabi tutulur.

Bu sorumluluğun özellikleri şunlardır:

• Sorumluluk, ortağın sermaye payı oranıyla sınırlıdır. Örneğin sermayenin dörtte birine sahip bir ortak, tahsil edilemeyen kamu alacağının dörtte birinden sorumludur.
• Ortağın müdür olması gerekmez; hiç yönetime karışmamış ortak da bu kapsamdadır.
• Şirket hakkında takip yapılmış ve alacağın şirketten tahsil edilemeyeceği ortaya konulmuş olmalıdır.
• Sorumluluk, ortağın taahhüt ettiği sermayeyi ödemiş olmasına rağmen devam eder; bu, sermaye borcundan farklı bir sorumluluktur.

2. Kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluk

213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 10 ve 6183 sayılı Kanun mükerrer m. 35 uyarınca şirketin kanuni temsilcileri, yani müdürler, şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarından kişisel malvarlıklarıyla sorumludur.

Bu sorumluluk, ortak sıfatıyla sorumluluktan şu noktalarda ayrılır:

• Sermaye payı oranıyla sınırlı değildir; alacağın tamamına yönelir.
• Ortak olmayan müdür de sorumludur.
• Görev süresi ile borcun vade tarihi arasındaki ilişki belirleyicidir.
• Ödeme yapan müdür, asıl borçlu şirkete rücu edebilir.

Müdür sıfatını taşıyan ortak, her iki sorumluluk türüne birlikte tabi olabilir. İdare uygulamada önce kanuni temsilciye, ardından ortaklara yönelmeyi tercih eder; ancak sıralamaya ilişkin uygulama ve içtihat tartışmaları vardır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 88 uyarınca Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları süresinde ödenmezse, tüzel kişiliği haiz işverenlerin üst düzey yönetici veya yetkilileriyle kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Aynı hüküm, kamu alacaklarının tahsili bakımından 6183 sayılı Kanuna yollama yaptığından, limited şirket ortaklarının sermaye payı oranındaki sorumluluğu prim borçları için de gündeme gelir.

Prim borçlarında ayrıca dikkat edilmesi gereken noktalar:

• İdari para cezaları, gecikme cezası ve gecikme zammı da takip kapsamına girer.
• Yapılandırma başvuruları ve taksitlendirme, takibi durdurabilir; ancak taksitlerin aksaması hakkı düşürür.
• Kurumun alacaklarında zamanaşımı süreleri ile vergi alacaklarındaki süreler farklı olabilir; her borç kendi mevzuatına göre değerlendirilir.

Hayır. 6183 sayılı Kanun m. 35 uyarınca ortağın payını devretmesi hâlinde, payı devreden ve devralan kişiler devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birlikte sorumlu tutulur. Ayrıca amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı kişiler olması hâlinde, bu kişiler alacağın ödenmesinden müteselsilen sorumludur.

Bunun pratik sonuçları şunlardır:

• Payını devreden ortak, devirden önceki döneme ait kamu borçlarından kurtulmaz.
• Payı devralan kişi, kendi ortak olmadığı döneme ait borçlarla karşılaşabilir.
• Devir sözleşmesine konulan "devir öncesi borçlar devredene aittir" kaydı, idareye karşı ileri sürülemez; yalnız taraflar arasında rücu ilişkisi doğurur.

Bu nedenle pay devri öncesinde vergi dairesinden ve Sosyal Güvenlik Kurumundan borç durumu sorgulanmalı, devir bedelinin bir kısmının belirli süre teminat olarak tutulması kararlaştırılmalıdır.

Ortağa yönelen takip genellikle şu sırayı izler:

1. Şirket adına tarhiyat veya prim tahakkuku yapılır ve ödeme emri tebliğ edilir.
2. Şirketin malvarlığı üzerinde haciz uygulanır; banka hesapları, araç ve taşınmazlar sorgulanır.
3. Alacağın şirketten tahsil edilemediği veya edilemeyeceği tespit edilir. Bu tespit, mal varlığı araştırmasının yapılmış olmasını gerektirir.
4. Kanuni temsilcilere ve ortaklara ödeme emri tebliğ edilir.
5. Ödeme emrine karşı dava açılmaz veya dava reddedilirse, ortağın kişisel malvarlığı üzerinde haciz işlemleri başlar.

Ortağa tebliğ edilen ödeme emrine karşı, tebliğ tarihinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir. Süre kaçırıldığında borç kesinleşir ve esasa ilişkin itirazlar dinlenmez.

Dava dilekçesinde ileri sürülebilecek başlıca savunmalar şunlardır:

• Ortaklık sıfatının bulunmaması: İlgili dönemde ortak olunmadığı, payın daha önce devredildiği veya hiç ortak olunmadığı.
• Sermaye payı oranının hatalı hesaplanması: Takip tutarının payla orantısız olması.
• Şirketten tahsil imkânının tüketilmemiş olması: Şirketin malvarlığı araştırmasının hiç veya yeterince yapılmamış olması.
• Borcun bulunmaması, ödenmiş veya zamanaşımına uğramış olması.
• Tebligat usulsüzlüğü: Ödeme emrinin veya asıl tarhiyatın usulüne uygun tebliğ edilmemiş olması.
• Yapılandırma veya taksitlendirme bulunması.

Kanuni temsilci sıfatıyla takip edilen kişi ayrıca görev süresine ilişkin savunmalar ileri sürebilir: borcun vade tarihinde müdür olmadığı, istifasının tescil edildiği veya temsil yetkisinin kapsamı dışında kaldığı gibi.

Kamu borcunu ödeyen ortak, asıl borçlu olan şirkete rücu edebilir. Şirketin ödeme gücü kalmamışsa bu hak pratikte sonuçsuz kalır. Buna karşılık:

• Borcun doğmasına kusurlarıyla sebep olan müdürlere karşı sorumluluk davası açılabilir,
• Diğer ortaklara karşı, kendi payını aşan ödemeler bakımından talepte bulunulabilir,
• Pay devri sözleşmesindeki garanti kayıtlarına dayanılarak devreden veya devralana rücu edilebilir.

Rücu talepleri özel hukuk alanına girdiğinden asliye ticaret mahkemesinde ve konusu para alacağı olduğundan dava şartı arabuluculuk sonrasında açılır.

Ortağın şirkete karşı ödenmemiş sermaye taahhüdü borcu ile kamu alacağından sorumluluğu farklı kurumlardır:

Ortağın "sermayemi tamamen ödedim" savunması, kamu alacağından doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

• Ödeme emrine karşı kısa dava süresini kaçırmak,
• Pay devri sözleşmesindeki kaydın idareye karşı ileri sürülebileceğini sanmak,
• Devir öncesi vergi ve prim borcu sorgusu yaptırmamak,
• Müdürlükten ayrılışı tescil ettirmemek,
• Şirket adresini güncellemeyip tebligatlardan haberdar olmamak,
• Şirketin malvarlığı araştırmasının yapılıp yapılmadığını dava dilekçesinde tartışmamak,
• Ortaklık payı oranının sicildeki güncel duruma göre hesaplanıp hesaplanmadığını denetlememek,
• Şirketi fiilen tasfiye etmeden faaliyetten çekilip sicilde ortak olarak kalmak,
• Rücu haklarını zamanaşımına uğratmak.

Limited şirketteki sınırlı sorumluluk, kamu alacakları söz konusu olduğunda sanıldığı kadar güçlü bir kalkan değildir. Ortak, sermaye payı oranında; müdür ise borcun tamamı bakımından kişisel malvarlığıyla karşı karşıya kalabilir. Üstelik pay devri, geçmiş dönem borçları bakımından sorumluluğu sona erdirmez.

Bu nedenle limited şirkete ortak olurken veya ortaklıktan ayrılırken yapılacak mali inceleme, devir bedelinden çok daha önemlidir. Tebliğ edilmiş bir ödeme emri varsa dava süresi çok kısadır ve kaçırıldığında esasa ilişkin savunmalar tamamen kapanır. Ödeme emrinin incelenmesi ve savunma stratejisinin belirlenmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.