İş Mahkemesi Nedir? Görev ve Yetki Kuralları

İşçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin, işe iade, rekabet yasağına bağlı bazı uyuşmazlıklar, iş kazası tazminatı ve hizmet tespiti davaları bu kapsamdadır. Gazeteciler ve gemi adamlarının iş ilişkilerinden kaynaklanan davaları da görev alanına girer.

Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar kural olarak iş mahkemesinde görülür. İdari para cezalarına itirazlar ve kanunda özel olarak idari yargıya bırakılan işlemler istisna oluşturabilir. Hizmet tespiti davalarında kamu düzeni ve re’sen araştırma yönü daha belirgindir.

Kanuna veya bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı, tazminat ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunludur. 2023 yılında yapılan değişiklikle bu uyuşmazlıklara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da açıkça dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları istisnadır.

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılır. Bu süreler hak düşürücüdür. İşçilik alacaklarında zamanaşımı, alacağın türüne ve doğum tarihine göre ayrıca incelenir.

Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Birden fazla davalı varsa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi koşulları varsa yetkili olabilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri de önem taşır. Kanundaki yetki kurallarına aykırı sözleşmeler geçersizdir.

İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Dava ve cevap dilekçelerinde tüm vakıaların, delillerin ve getirtilmesi istenen kayıtların somutlaştırılması gerekir. Bordro, puantaj, giriş-çıkış kayıtları, banka ödemeleri, işyeri yazışmaları, tanık anlatımları, SGK kayıtları ve bilirkişi incelemesi başlıca delillerdir. İmzalı bordronun ispat gücü, ihtirazi kayıt ve sahtelik iddiasına göre değişir.

Arabuluculuk başvurusunda talep kalemlerini eksik yazmak, son tutanak ile dava talepleri arasında uyumsuzluk oluşturmak, işvereni veya asıl-alt işverenleri eksik göstermek ve hak düşürücü süreleri zamanaşımı gibi değerlendirmek sık hatalardır. İşe iade ve alacak taleplerinin hukuki şartları birbirinden ayrılmalıdır.

İş uyuşmazlıklarında talebin adı kadar dayandığı hukuki ilişki, arabuluculuk kapsamı ve sürelerin niteliği önemlidir. Özellikle işe iade ve işçilik alacakları aynı olaydan doğsa da farklı şartlara tabidir. Dava öncesi hesaplama ve delil planlaması yapılmadan açılan davalar ciddi usul sorunları doğurabilir.

İş hukukunda arabuluculuk başvurusunun eksik yapılması, hak düşürücü sürenin kaçırılması veya işveren yapısının yanlış belirlenmesi hak kaybına neden olabilir. İşçi veya işveren uyuşmazlığınızın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

<!-- Editoryal doğrulama tarihi: 31 Temmuz 2026. Kaynak taslak: blog-medeni-hukuk-is-mahkemesi-nedir-is-mahkemesinin-gorevine-giren-davalar-e2f43aa2.pdf. Mevzuat: ilgili kanunların güncel konsolide metinleri. -->